نورنیوز-گروه اقتصادی: دوشهای برقی، همواره با سه چالش اساسی مواجه بودهاند: مصرف بالای لحظهای انرژی، اتلاف حرارت و کنترل محدود. اما مجموعهای از نوآوریها نظیر عناصر گرمایشی مبتنی بر گرافن و نانولوله، حسگرهای هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا و هوش مصنوعی، میکروپاشش آب و بازیافت حرارت، مسیر تحول این سیستمها را هموار کردهاند.
پژوهشهای اخیر نشان میدهند که این فناوریها میتوانند مصرف انرژی دوشهای برقی را تا ۵۰ درصد کاهش دهند، کنترل دمای آب را دقیقتر کنند و طول عمر تجهیزات را افزایش دهند. با ترکیب این نوآوریها و پیشگرمایش خورشیدی یا استفاده از باتریها، دوشهای برقی آینده نه تنها بهینهتر و هوشمندتر خواهند بود، بلکه تجربه کاربری راحتتر و پایدارتر را برای خانههای مسکونی و آپارتمانها فراهم میکنند.
دوشهای برقی، به دلیل نصب آسان و قیمت مناسب، دربرخی کشورها به یکی از رایجترین تجهیزات حمام تبدیل شدهاند. با این حال، این سیستمها هنوز با مشکلاتی از جمله مصرف بالای لحظهای برق، اتلاف حرارت و محدودیت در کنترل دما مواجهاند.
راهکارهای نوآورانه جدید، که در آزمایشگاهها و صنعت توسعه یافتهاند، دقیقاً همین نقاط ضعف را هدف گرفتهاند. از جمله این راهکارها میتوان به استفاده از عناصر گرمایشی مبتنی بر گرافن و نانولوله کربنی (CNT)، سیستمهای بازیافت حرارت از آب مصرف شده، کنترل دیجیتال هوشمند مبتنی بر IoT و هوش مصنوعی و فناوری میکروپاشش آب اشاره کرد.
عنصر اصلی هر دوش برقی، مقاومت گرمایشی آن است. تحقیقات نشان میدهد که جایگزینی سیمهای فلزی با فیلمهای رسانای مبتنی بر گرافن یا نانولوله، مزایایی قابل توجه دارد: رسانایی بالا، پاسخ سریع حرارتی، انعطافپذیری مکانیکی و دوام بالا. فیلمهای گرافنی، با استفاده از اثر ژول، دمای هدف را در توان پایینتر سریعاً تامین میکنند و پس از هزاران چرخه خمشدن عملکرد خود را حفظ میکنند.
نانولولهها نیز میتوانند به شکل فیلمهای شفاف برای ضد مه و یخزدایی استفاده شوند و مقاومتهای «لمینار» در دوشها را بهبود دهند و نقاط داغ یا خرابی ناشی از خستگی سیم را کاهش دهند.
چالش فعلی، انجام آزمایشهای ویژه در محیط واقعی دوش و دریافت گواهینامههای ایمنی و الکتریکی است. با این حال، پیشرفت فناوریهای گرافن و CNT نشاندهنده مسیر عملی برای مقاومتهای سریع، بادوام و کممصرف است.
دیجیتالسازی دوشها آغاز شده است و سیستمهای کنترل با اپلیکیشنهای موبایل و قابلیت تنظیم دقیق دما، پروفایلهای شخصی و فعالسازی صوتی در بازار موجودند. راهکارهای IoT در آزمایشگاهها، دما، ولتاژ، جریان و میزان جریان آب را در زمان واقعی اندازهگیری میکنند و امکان هشدار ایمنی، مدیریت مصرف و بهینهسازی انرژی را فراهم میآورند.
فناوری پیشبینی و کنترل مبتنی بر یادگیری ماشین، با تحلیل الگوی مصرف کاربران، توانسته تا ۴–۸ درصد صرفهجویی انرژی نسبت به کنترل سنتی ارائه دهد. نمونههای پیشرفته حتی انرژی لازم برای حسگرها و بلوتوث را با توربینهای کوچک داخلی خود تولید میکنند و میزان آب و دما را به کاربر اطلاع میدهند تا مصرف بهینه شود.
سیستمهای Drain Water Heat Recovery (DWHR) حرارت آب مصرفشده را گرفته و برای پیشگرمایش آب سرد ورودی به دوش استفاده میکنند. در محیطهای واقعی، کارایی این سیستمها بین ۴۰ تا ۵۰ درصد گزارش شده و در ترکیب با هیترهای پمپ حرارتی، به بازده ۴۵ تا ۸۵ درصد میرسد. این فناوری قابل نصب در ساختمانهای جدید یا ارتقا در ساختمانهای موجود است و مصرف برق لحظهای دوش را کاهش میدهد.
سیستمهای پیشگرمایش خورشیدی میتوانند ۴۰ تا ۷۰ درصد از نیاز سالانه به آب گرم را تامین کنند و مصرف برق دوش را تا ۵۰–۸۰ درصد کاهش دهند. ترکیب این سیستمها با باتریهای خانگی امکان زمانبندی مصرف در ساعات کممصرف و استفاده از انرژی خورشیدی مازاد را فراهم میآورد، که کاهش مصرف برق و قبضها را به همراه دارد.
تبدیل جریان آب به ذرات میکروسکوپی، سطح تماس با پوست را افزایش داده و حس دوش کامل را با جریان کمتر فراهم میکند. فناوریهایی مانند نازل H₂Micro و دوشهای Nebia تا ۴۵ درصد مصرف آب را کاهش دادهاند. این روش نه تنها آب مصرفی را کاهش میدهد، بلکه با جریان کمتر، مصرف برق لحظهای را نیز کاهش میدهد.
چهار سناریوی تحول دوشها:
سناریو A: ارتقای ساده دوش در آپارتمانها؛ در این سناریو نصب دوش میکروپاششی و کنترل دیجیتال برای تنظیم دما و حجم آب، کاهش مصرف و آموزش خانواده به مصرف بهینه انجام میشود
سناریو B: خانههای یکطبقه؛ نصب DWHR برای پیشگرمایش آب، کاهش مصرف لحظهای و افزایش بهرهوری.
سناریو C: خانههای آفتابگیر دارای پتانسیل نصب پنل خورشیدی؛ ترکیب پیشگرمایش خورشیدی با باتری و کنترل دیجیتال برای کاهش ۵۰–۸۰ درصد مصرف انرژی در این سناریو قابل انجام است
سناریو D: نسل جدید دوشهای هوشمند - مقاومتهای گرافنی یا نانولوله برای ایجاد گرمایش کنترل شده، حسگرهای دما و جریان، پیشبینی هوشمند و مدیریت مصرف جامع را میتوان در این سناریو در نظر گرفت.
نسل آینده دوشهای برقی چهار ستون اصلی دارد؛ مقاومتهای سریع و بادوام، بازیافت حرارت پساب، گردش آب هوشمند و بهینه و دیجیتالسازی، همراه با پیشگرمایش خورشیدی و باتریها، تجربهای راحتتر، اقتصادیتر و پایدارتر ارائه میدهد.
این تحول، بازطراحی سیستم دوش را از یک نوآوری منفرد به ارتقای سیستمی تبدیل کرده و افقهای جدیدی برای صرفهجویی انرژی و بهبود کیفیت حمام در خانهها و آپارتمانها باز میکند.
ایرنا