×
بین الملل
شناسه خبر : 238964
تاریخ انتشار : یکشنبه 1404/05/19 ساعت 13:30

نورنیوز بررسی می‌کند؛

از زنگزور تا جاده ترامپ؛ گره ژئوپلیتیکی جدید قفقاز

بیانیه صلح باکو-ایروان به رهبری آمریکا و تغییر نام کریدور زنگزور به جاده ترامپ، بیش از پایان مناقشه، آغاز رقابت قدرت‌ها در قفقاز جنوبی است. این توافق با ابهامات و حذف نقش روسیه، تهدیدی جدی برای ثبات و منافع ایران و منطقه محسوب می‌شود.

نورنیوز-گروه بین‌الملل: انتشار بیانیه صلح میان باکو و ایروان را نباید صرفاً کاهش تنش بین دو طرف دانست، بلکه باید آن را بخشی از روند گسترده‌تری در بازتعریف معماری امنیتی قفقاز جنوبی تلقی کرد. در واقع، این توافق نشان‌دهنده انتقال محور مدیریت بحران از سازوکارهای سنتی تحت نفوذ روسیه و گروه مینسک به چارچوبی است که به طور مستقیم تحت کنترل واشنگتن قرار دارد. این تغییر مهم باعث شده که مسائل کلیدی و بنیادین، همچون وضعیت نهایی قره‌باغ و اختلافات مرزی، در متن توافق مغفول بماند و سکوت این بیانیه در این موارد، فضای ابهام راهبردی ایجاد کند. این ابهام راهبردی به طراحان توافق امکان می‌دهد تا مناقشه را همچنان به عنوان اهرمی برای فشار در آینده حفظ کنند و در عین حال مانع از حل پایدار و کامل بحران شوند.

لایه‌های اقتصادی نفوذ آمریکا در قفقاز

در کنار ابعاد امنیتی، نقش و حضور آمریکا در این توافق، با اهداف اقتصادی و نفوذ ساختاری همراه است. تجربه جهانی نشان داده است که حضور شرکت‌های فراملی آمریکایی در مناطق بحران‌زده و پروژه‌های زیرساختی، هرچند ظاهراً با هدف بازسازی و توسعه باشد، غالباً به وابستگی اقتصادی، فساد ساختاری و ناامنی طولانی‌مدت منجر می‌شود. قفقاز جنوبی با موقعیت استراتژیک خود به عنوان کریدوری کلیدی در مسیر ترانزیت انرژی و تجارت شرق-غرب، ظرفیت بالایی برای جذب این نوع نفوذ اقتصادی دارد. کنترل پروژه‌های زیربنایی و تغییر مسیرهای تجاری توسط آمریکا، می‌تواند وابستگی مالی و اقتصادی کشورهای مستقل منطقه از جمله ایران را تحت تأثیر قرار دهد و جایگاه آنها را در شبکه‌های ترانزیتی و اقتصادی جهانی تضعیف کند.

ابهام حقوقی و غیاب بازیگران کلیدی منطقه‌ای

از منظر حقوق بین‌الملل، بیانیه صلح فاقد ضمانت اجرایی و سازوکارهای نظارتی مشخص است. تعهدات مطرح شده در متن بیانیه کلی و مبهم بوده و هیچ مرجع ثالثی برای تضمین اجرای توافق یا میانجی‌گری در اختلافات آینده پیش‌بینی نشده است. مهم‌تر از آن، بازیگران کلیدی منطقه‌ای مانند ایران و سازمان‌های چندجانبه‌ای همچون اتحادیه اقتصادی اوراسیا و سازمان پیمان امنیت جمعی، در متن توافق هیچ جایگاهی ندارند. این موضوع نشان‌دهنده طراحی محدود و کنترل‌شده توافق به نفع بازیگران فرامنطقه‌ای و به خصوص آمریکا است و احتمال بازگشت بحران و تشدید تنش‌ها را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، می‌توان گفت این توافق نه یک نقطه پایان، بلکه آغاز فصل جدیدی از رقابت‌های قدرت در قفقاز جنوبی است.

ظرفیت ژئوپلیتیکی ایران و واکنش‌های بین‌المللی

در این میان، موقعیت ژئوپلیتیکی ایران و نقش تاریخی کریدور ارس اهمیت خاصی دارد. این مسیر به عنوان پیونددهنده شرق و غرب، حلقه‌ای کلیدی در شبکه ترانزیت منطقه است و همچنان ظرفیت‌های مهمی برای تقویت جایگاه ایران در معادلات منطقه‌ای فراهم می‌کند. در حالی که برخی ادعاها از خفگی ژئوپلیتیکی ایران در این فضا سخن می‌گویند، این ادعاها بیشتر بخشی از جنگ روایت‌ها برای تضعیف اعتماد به توان ژئواکونومیکی و ژئوپلیتیکی ایران است. واقعیت میدانی و زیرساخت‌های موجود، امکان ایفای نقش مؤثر ایران در معادلات منطقه‌ای را همچنان حفظ کرده است.

بازتاب بیانیه صلح در سطح بین‌المللی نیز بیانگر شکاف‌های جدی در دیدگاه‌ها و ارزیابی‌ها است. روسیه و چین آن را اقدامی برای محدودسازی نفوذ خود و تغییر توازن قدرت منطقه‌ای تلقی می‌کنند. اروپا به شکلی دوگانه، از یک سو از کاهش تنش استقبال کرده و از سوی دیگر نسبت به دوام و پایداری آن تردید دارد. حتی در آمریکا نیز رسانه‌هایی نسبت به قابلیت اجرایی و ماندگاری توافق ابراز تردید کرده‌اند. این واکنش‌ها نشان می‌دهد که توافق بیش از آنکه به معنای پایان بحران باشد، زمینه‌ساز رقابت‌های پیچیده و جدیدی در عرصه قفقاز جنوبی است.

بیانیه صلح باکو-ایروان به رهبری واشنگتن و تغییر نام کریدور زنگزور به جاده ترامپ، نه صرفاً نشانه کاهش تنش‌ها بلکه نمایانگر تغییر در نحوه مدیریت بحران در قفقاز جنوبی است. این توافق با حذف نقش سنتی روسیه، فضای ابهام حقوقی و امنیتی را تقویت کرده و فرصت‌های جدیدی برای نفوذ اقتصادی آمریکا فراهم کرده است.

در چنین شرایطی، نقش فعال و هوشمندانه ایران و دیگر بازیگران منطقه‌ای در حفظ ثبات و منافع خود بسیار حیاتی خواهد بود.


اخبار مرتبط
دیدار نماینده ویژه روسیه با عراقچی
چهارشنبه 1404/05/22 ساعت 20:15
دیدار نماینده ویژه روسیه با عراقچی
نماینده ویژه وزیر امور خارجه روسیه درباره امور قفقاز امروز با وزیر امور خارجه ایران دیدار کرد و درباره مسائل منطقه‌ای و همکاری‌های دوجانبه به گفت‌وگو پرداخت.
چه اتفاقی در زنگزور برای ایران افتاد؟
یکشنبه 1404/05/19 ساعت 15:37
سیده‌فاطمه مقیمی:
چه اتفاقی در زنگزور برای ایران افتاد؟
مقیمی نوشت: «برخی رسانه‌های تحلیلی بین‌المللی، پروژه زنگزور را بخشی از طرح بزرگ‌تر مهار ایران در شمال دانسته‌اند. این نگاه با واقعیت‌های میدانی همخوانی دارد: ترکیه سال‌هاست در پی حذف ایران از مسیرهای ترانزیتی و نفوذ فرهنگی در قفقاز است؛ جمهوری آذربایجان نیز در سایه حمایت نظامی و اطلاعاتی اسرائیل با اعتماد به‌نفس بیشتری به دنبال تثبیت جایگاهش در منطقه است.»
معامله«کریدور زنگزور» ، آمریکا را به قلب حومه روسیه می‌آورد
شنبه 1404/05/18 ساعت 19:48
فایننشال تایمز:
معامله«کریدور زنگزور» ، آمریکا را به قلب حومه روسیه می‌آورد
فایننشال تایمز نوشت: «این توافق فراتر از بازنام‌گذاری کریدور زنگزور به نام جاده ترامپ است — این حضور آمریکا را به قلب حومه روسیه می‌آورد و احتمالاً یک مسیر تجاری جدید بزرگ بین اروپا و آسیای مرکزی ایجاد می‌کند».
اولین واکنش وزارت خارجه ایران به توافق آذربایجان و ارمنستان و راه‌اندازی کریدور زنگزور
شنبه 1404/05/18 ساعت 11:05
اولین واکنش وزارت خارجه ایران به توافق آذربایجان و ارمنستان و راه‌اندازی کریدور زنگزور
جمهوری اسلامی ایران در بیانیه‌ای تأکید کرد که روندهای جاری در قفقاز جنوبی را با دقت دنبال کرده و با کشورهای همسایه، آذربایجان و ارمنستان، درباره این تحولات در ارتباط است.
جاده ترامپ و اختناق ایران؟
شنبه 1404/05/18 ساعت 08:13
صابر گل‌عنبری:
جاده ترامپ و اختناق ایران؟
گل‌عنبری نوشت: «باید دید روسیه و ایران جداگانه و مشترک چه واکنشی به این تحول خواهند داشت و آیا ممکن است تغییر ژئوپلیتیک حیاط خلوت روسیه در قفقاز موجب نزدیکی عملی آن به تهران برای مواجهه با این چالش مشترک شود؟ یا روسیه در این پرونده نیز همان سیاست «بی‌عملی همیشگی» را در پرونده‌های مختلف با طرفیت ایران در پیش خواهد گرفت.»
نظرات

آگهی تبلیغاتی
آخرین اخبار
ضوابط ثبت‌نام مشمولان پذیرفته شده در دانشگاه‌ فرهنگیان و تربیت معلم اعلام شد
تمایل پسر ترامپ به پیوستن به عرصه سیاست
نورنما | کشف کارگاه بمب‌سازی گروهک تروریستی «جیش‌العدل»در ایرانشهر
دیدار ویتکاف با پوتین و گزارش‌های فوری به ترامپ
کشف نخستین پرتره از وایکنیگ‌ها در موزه ملی دانمارک
رئیس قوه قضائیه: یمنی‌ها در حمایت از غزه رژیم صهیونیستی را به چالش کشیدند
بازنشر تأکید رهبر معظم انقلاب بر اجرای توافق ایران و چین هم‌زمان با سفر پزشکیان
سفیر چین: فشار و تحریم‌ها علیه ایران به بن‌بست رسیده‌اند
مدال‌آوری قایقرانان ایران در مسابقات قهرمانی آسیا
قیمت انواع خودرو امروز یکشنبه 9 شهریورماه 1404 + جدول
سقف وام صندوق امداد ولایت افزایش یافت + جزئیات
تعطیلی زودهنگام ادارات دو شهرستان نیمروز و زهک در پی طوفان شدید
استانداردهای اجباری خودرو به 122 مورد افزایش یافت
یمن دشمن صهیونیستی را به درد آورده است
پیام تسلیت شیخ نعیم قاسم به رهبر انصارالله یمن
فرمانده کل ارتش: ارتش آماده مقابله با تهدیدات در هر سطحی است
پزشکیان در شانگهای؛ فرصت تازه دیپلماسی متوازن ایران
درگیری مالی زوج جوان به جنایت ختم شد
اسنپ‌بک؛ «راه» مجلس و «راه‌حل» دولت
تولید 30 هزار مگاوات برق تجدیدپذیر در دستور کار
افشین: برنامه نهایی هوش مصنوعی برای دستگاه‌های اجرایی تدوین شد
یورش معترضان به هتل پناهجویان در انگلیس
ترامپ: دیگر به اوکراین سلاح نمی‌دهیم
باند 12 نفره سرقت از کارخانجات قم تحت تعقیب قضایی
پاسخ قاطع انصارالله به جنایت صهیونیستی
وزیر دولت استرالیا: نیازمند ارتباط با ایران هستیم
رئیس‌جمهور سفر مهمی به چین خواهد داشت؛ مکانیسم شانگهای
سرپرست جدید دولت یمن منصوب شد
معمای مرگ مرد 50 ساله در تهران
سفارت ایران در باکو اتهامات منتسب به سفیر ایران در ارمنستان را تکذیب کرد
ثبت روز ملی جزایر سه‌گانه ایران
حبس و انفصال از خدمت برای مدیران نیروگاه برق حرارتی شهرستان ری
پیام مسعود پزشکیان در پی شهادت نخست وزیر یمن
تحریم‌ها و واقع‌گرایی؛ از افراط تا تفریط
انتشار تصاویر محرمانه رهبران شهید حماس برای نخستین بار
برنامه مسابقات امروز یکشنبه 9 شهریور ماه+ پخش زنده
کیفیت هوای تهران قابل قبول است
اتحادیه اروپا به دنبال کنار گذاشتن اصل اجماع در تصمیم‌گیری‌ها
رئیس جمهور عازم چین شد/پزشکیان: با رهبر چین و اعضای شانگهای گفت‌وگو می‌کنم
نشست شانگهای در آستانه رژه نظامی چین؛ نمایش قدرت اورآسیایی
افتتاح 2400 پروژه آموزشی همزمان با آغاز سال تحصیلی در کشور
افزایش تلفات ارتش رژیم اسرائیل در غزه به 900 تن
پاسخ وزیر میراث فرهنگی درباره تماشاخانه «سنگلج» و فرهنگ‌کارت
طارمی امروز با المپیاکوس قرارداد می‌بندد/واکنش طارمی بعد از پیوستن به المپیاکوس
عامل سرقت‌های مسلحانه و آدم‌ربایی در مشهد به دام افتاد
معامله 610 کیلوگرم شمش طلا در بورس کالا
وزارت کشور عراق: هیچ انفجار و تروری اطراف فرودگاه بغداد رخ نداده است
پوتین وارد چین شد
وضعیت آب و هوا امروز یکشنبه 9 شهریور 1404 + وضعیت استان‌ها
راهکارهای عملی برای حذف فوری بوی سیگار در فضای خانه
X
آگهی تبلیغاتی