پشت‌پرده ماجرای تسورکوف به روایت روزنامه‌نگار برجسته عراقی

نورنیوز-گروه بین الملل: اتهامات مطرح‌شده:

برخی منابع عراقی مدعی شدند که تسورکوف برای رژیم اشغالگر یا سازمان سیا (CIA)  جاسوسی می‌کرده است. در نوامبر ۲۰۲۳، شبکه «الربیعة» عراق ویدیویی منتشر کرد که نشان می‌داد تسورکوف به نقش داشتن در اعتراضات «تشرین» عراق در سال ۲۰۱۹ اعتراف می‌کند. حساب کاربری او در شبکه X از تاریخ ربایش (۲۱ مارس ۲۰۲۳) غیرفعال شده است. پست‌های پیشین او نشان می‌دهد که درباره این اعتراضات نوشته و آن‌ها را نقطه عطفی در تغییر ادراک و رفتار عمومی توصیف کرده، هرچند نتیجه سیاسی نداشته‌اند. خواهر او، اِما تسورکوف، تأکید کرده که هدف سفر الیزابت صرفاً پژوهش دانشگاهی مرتبط با مطالعات وی در دانشگاه پرینستون بوده است. 

یادآوری این نکته ارزشمند است که برخی نهادهای پژوهشی غربی مانند مؤسسه بروکینگز یا دانشگاه  ام. آی. تی، با نادیده گرفتن فعالیت‌های جاسوسی رژیم اشغالگر، عملاً به شکلی غیرمستقیم،  از طریق تولید مطالعات سوگیرانه‌ای که فعالیت‌های اطلاعاتی این رژیم را نادیده می‌گیرند، در لاپوشانی  فعالیت جاسوسی آن مشارکت دارند. آن‌ها با شرکت‌های سایبری اسرائیلی مانند اِن.اِس.او (مرتبط با واحد ۸۲۰۰) همکاری کرده و اعضای این واحدها را به عنوان پژوهشگر جذب می‌کنند. این همکاری‌ها تصویری غلط از رژیم اشغالگر به‌عنوان «قطب نوآوری سایبری دموکراتیک» ارائه می‌دهد، در حالی‌که در عمل، ابزارهایی مانند پگاسوس را برای هدف قرار دادن فعالان استفاده می‌کنند و سیاست‌های امنیتی غرب را به نفع خود شکل می‌دهند.

ارتباط با پرونده تسورکوف:

اتهام جاسوسی علیه تسورکوف می‌تواند بخشی از الگوی بزرگ‌تری باشد که در آن پوشش دانشگاهی برای فعالیت‌های اطلاعاتی به کار می‌رود. به عنوان محقق دانشگاه پرینستون، فعالیت دانشگاهی او در عراق می‌تواند بخشی از این الگو بوده باشد، هرچند هیچ مدرک مستندی درباره ارتباط او با حزب‌الله یا نقش مستقیم در اعتراضات عراق ارائه نشده است.

اظهارات رژیم صهیونیستی:

در ژوئیه ۲۰۲۳، دفتر نخست‌وزیری رژیم اشغالگر، بنیامن نتانیاهو، در بیانیه‌ای تأیید کرد که تسورکوف زنده است و مسئولیت امنیت او را متوجه دولت عراق دانست. از ماه مه 2025؛ دیگر نتانیاهو به‌طور مستقیم اظهارنظری نکرده است، اما منابعی از رژیم اشغالگر از این موضوع حکایت داشتند که تلاش‌های دیپلماتیک با همکاری هم‌پیمانانی مانند آمریکا، انگلستان، آلمان، اتریش و کانادا در جریان است تا به عراق برای آزادسازی او فشار بیاورند.  

مذاکرات:

خبرهایی درباره مذاکرات برای آزادی او منتشر شد، اما منابع رسمی آن را تأیید نکردند. روزنامه الشرق‌الاوسط (تأمین مالی‌شده توسط عربستان) در مارس ۲۰۲۵ گزارش داد که آمریکا و عراق درباره یک معامله‌ احتمالی ۲۰۰ میلیون دلاری مذاکره کرده‌اند که شامل آزادی یک فرمانده نیروی دریایی مرتبط با حزب‌الله در لبنان هم می‌شود. آمریکا این پیشنهاد را رد کرد و مذاکرات در آن مرحله متوقف شد. در مه ۲۰۲۵، شبکه الحدث (منبع سعودی)  از تلاش‌هایی جدی برای آزادی تسورکوف و احتمال رسیدن به توافق در ظرف زمانی 10 روز و احتمال انتقال او به یک کشور بی‌طرف مثل آذربایجان برای پیشگیری از شرمندگی سیاسی برای عراق خبر داد. مذاکرات شامل طرف‌های بین‌المللی شامل روسیه و رژیم اشغالگر می‌شوند اما جزییات هنوز به دلیل ماهیت محرمانه آن‌ها شفاف نیست. این گزارش‌ها فاقد شواهد هستند، قابل اعتماد نیستند و اهداف مشخصی دارند.  

واکنش‌های رسمی:

• دولت عراق: بسیم العوادی، سخنگوی دولت عراق در جولای ۲۰۲۳، اعلام کرد که در حال بررسی پرونده است ولی تا پایان تحقیقات اظهار نظر نمی‌کند.
• کتائب حزب‌الله: بیانیه‌ای منتشر کرد که در آن، بدون اشاره به نام تسورکوف، وعده پیگیری سرنوشت اسرای صهیونیست در عراق را داد. آن‌ها مسئولیت این آدم‌ربایی را به عهده نگرفته‌اند. رویهم رفته مدرکی دال بر نقش داشتن آن‌ها در این آدم‌ربایی وجود ندارد و آن‌ها هرگز مسئولیت آن را برعهده نگرفته‌اند. 
• آمریکا: آمریکا پیشرفت زیادی در این مذاکرات گزارش نکرد و پیشنهاد تأیید نشده مبنی بر آزادسازی یک شهروند ایرانی به اتهام ارتباط با ترور یک آمریکایی در بغداد در سال 2022 را رد کرد. 
• روسیه: با وجود تابعیت روسی تسورکوف، تا کنون واکنش رسمی نشان نداده است.
چرا روسیه بیانیه رسمی مهمی درباره  ربوده شدن او در ماه مارس 2023 در عراق ارائه نکرده است؟ دلایل احتمالی سکوت روسیه عبارت‌اند از:
• تأیید نشدن تابعیت روسی: سفیر روسیه در عراق، البروس کوتراشو، در جولای ۲۰۲۳ گفت که سفارتخانه از تابعیت روسی تسورکوف بی‌اطلاع بوده و خانواده او تماسی با سفارت نگرفته‌اند که نشان‌دهنده نبود ارتباطات رسمی از سمت خانواده یا خویشاوندان روسی او است. 
• روابط دیپلماتیک پیچیده: روسیه ممکن است برای حفظ روابط دیپلماتیک با عراق، از مداخله علنی خودداری کرده باشد.
• تابعیت دوگانه: تابعیت اسرائیلی تسورکوف احتمالاً موجب حساسیت شده و روسیه را از دخالت بازداشته است.
• نبود فشار عمومی: برخلاف آمریکا و رژیم اشغالگر، خانواده یا سایر طرف‌های مرتبط با تسورکوف فشار عمومی به روسیه وارد نکرده‌اند که نیاز برای یک بیانیه رسمی را کاهش می‌دهد. 
• زمینه ژئوپلتیکی: روسیه ممکن است این مورد را به مثابه بخشی از یک درگیری منطقه‌ای با مشارکت عراق، آمریکا و رژیم اشغالگر ببیند و ترجیح بدهد که از طریق دیپلماسی سکوت یا میانجیگری به جای بیانیه‌های عمومی که می‌توانند روی منافع منطقه‌ای اثر منفی بگذارند، عمل کند. 

ارتباط با تسورکوف و نهادهای دانشگاهی

همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، فعالیت‌های علمی تسورکوف در دانشگاه پرینستون می‌تواند نمونه‌ای از استفاده از پوشش آکادمیک برای فعالیت‌های احتمالی اطلاعاتی باشد.  اتهامات مربوط به جاسوسی او با الگوی پشتیبانی نهادهای تحقیقاتی غربی از دستورکارهای رژیم اشغال‌گر هم‌راستا به‌نظر می‌رسد. این موضوع ممکن است علت سکوت روسیه را توضیح دهد- احتمالاً روسیه این مورد را نه به‌عنوان یک آدم‌ربایی معمولی بلکه در ارتباط با فعالیت‌های اطلاعاتی ارزیابی کرده است. ویدیوی «اعترافات» (نوامبر ۲۰۲۳) و ادعاهایی مبنی بر ارتباط او با اعتراضات تشریـن یا مشارکتش در جنگ علیه حزب‌الله، با مدارک و شواهد محکم پشتیبانی نمی‌شوند. 

ادعاها درباره انتقال تسورکوف به ایران و کسانی که این ایده را ترویج می‌کنند

ادعاهایی که پس از ربوده‌شدن الیزابت تسورکوف در بغداد (مارس ۲۰۲۳) مطرح شدند، مبنی بر این‌که او به ایران منتقل شده است، تاکنون با شواهد رسمی تأیید نشده‌اند و عمدتاً از سوی رسانه‌های عبری‌زبان و افشاگری‌های تأییدنشده منتشر شده‌اند. این ادعاها ممکن است بخشی از راهبردی بزرگ‌تر از سوی رژیم اشغال‌گر برای مرتبط‌کردن این پرونده به ایران، با اهداف سیاسی، از جمله تأثیرگذاری بر مذاکرات هسته‌ای میان ایران و ایالات متحده، باشد. 

منابع این ادعاها:

• گزارش‌هایی در رسانه‌های عبری‌زبان مانند شبکه ۱۱ اسرائیل (ژوئیه ۲۰۲۳) که مدعی شدند تسورکوف به‌وسیله کتائب حزب‌الله به ایران منتقل شده، اما این گزارش‌ها تنها به یک منبع ناشناس عراقی استناد کرده و هیچ مدرک مشخصی ارائه نکرده‌اند.
• پست‌هایی در شبکه اجتماعی  ایکس که اغلب از سوی عوامل واحد ۸۲۰۰ منتشر می‌شوند، به‌طور ضمنی، مثلاً با اشاره به مذاکرات درباره زندانیان ایرانی، این پرونده را به ایران مرتبط می‌سازند.  اما این گمانه‌زنی‌ها نیز بی‌پشتوانه باقی مانده‌اند.
گزارش‌های عراقی (مثل شبکه الربیع) به مذاکراتی برای آزادی ایرانی‌ها اشاره کرده‌اند که احتمالاً به نوعی درگیر بودن ایران را نشان می‌دهد، اما هیچ‌گونه تأییدی بر انتقال تسورکوف به ایران ارائه نکرده‌اند.

ارتباط با مذاکرات هسته‌ای

زمینه مذاکرات: در ماه مه ۲۰۲۵، گزارش‌ها حاکی از آن بود که دور پنجم مذاکرات هسته‌ای میان ایران و آمریکا در رم پیشرفت محسوسی نداشته و همچنان اختلافاتی بر سر غنی‌سازی اورانیوم و شروط غیرقانونی واشنگتن وجود دارد. افشاگری‌هایی مانند گزارش سی‌ان‌ان درباره تهدیدهای اسرائیل به حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران، این تهدیدها را به مثابه تاکتیک‌های فشار آمریکا، تحت حمایت رژیم اشغالگر،  با هدف تقویت موضع علیه ایران توصیف کردند.  

نقش نهاد اشغال‌گر:

همانطور که افشاگری‌ها از حملات احتمالی رژیم اشغالگر به تأسیسات اتمی ایران پرده برداشتند، مشخص است که این نهاد سابقه تلاش برای اخلال در مذاکرات هسته‌ای از طریق تشدید تنش‌ها  را دارد.  مرتبط‌کردن پرونده تسورکوف به ایران نیز می‌تواند تلاشی برای نمایش ایران به‌عنوان حامی «تروریسم» یا تهدیدی منطقه‌ای، برای توجیه فشارهای دیپلماتیک یا نظامی بیشتر، باشد.  این امر با روایت برخی از نهادهای دانشگاهی غربی که پیشتر گفته شد سعی می‌کنند رژیم اشغالگر ار به مثابه متحدی دموکراتیک علیه «تهدیدهای ایران» نمایش بدهند، همسو است. 

فقدان شواهد:

هیچ مدرک رسمی‌ای انتقال تسورکوف به ایران را تأیید نمی‌کند. وزیر خارجه عراق، فؤاد حسین، در ژانویه ۲۰۲۵ بدون اشاره به نام ایران گفت که او زنده است و عراق در حال تلاش برای آزادی‌اش است. همچنین، آمریکا پیشرفت در مذاکرات درباره زندانیان ایرانی را رد کرد، که اعتبار ادعاهای مطرح‌شده را زیر سؤال می‌برد.

چه کسانی این ادعاها را ترویج می‌دهند؟

• رسانه‌های نهاد اشغال‌گر: رسانه‌هایی مانند شبکه ۱۱ و تایمز اسرائیل این حادثه را به ایران نسبت داده‌اند تا با مرتبط‌کردن کتائب حزب‌الله به ماجرا، دستور کار تشدید تنش با ایران را دنبال کنند.
• منابع غیررسمی عراقی: برخی شبکه‌های عراقی مانند الربیع به مذاکراتی اشاره کرده‌اند، اما هیچ شواهد مستقیمی درباره انتقال تسورکوف به ایران ارائه نداده‌اند.
• پلتفرم  ایکس: حساب‌هایی مانند @Hber_iq 
رسانه‌های قضایی دارای سوگیری ضدایرانی با دعوت از تحلیلگران همسو، روایاتی را منتشر می‌کنند که این پرونده را به ایران ربط می‌دهند، اما این روایت‌ها عمدتاً بر حدس و گمان استوارند و از مدارک معتبر بی‌بهره‌اند.

جمع‌بندی

پیوند دادن پرونده تسورکوف به ایران به‌نظر می‌رسد بخشی از یک راهبرد رسانه‌ای باشد که احتمالاً توسط رژیم اشغال‌گر پشتیبانی برای افزایش فشار بر ایران در جریان مذاکرات هسته‌ای پیشتیبانی می‌شود. این روایت با تلاش تاریخی این رژیم برای نمایش ایران به‌عنوان تهدیدی منطقه‌ای هماهنگ است - نمونه‌اش افشاگری‌ها درباره حملات احتمالی به تأسیسات هسته‌ای ایران است. با این حال، فقدان شواهد درباره انتقال تسورکوف به ایران و تأیید مقامات عراقی مبنی بر باقی‌ماندن او در داخل عراق، نشان می‌دهد که این ادعاها ممکن است بزرگ‌نمایی‌شده یا ساختگی هستند تا در خدمت اهداف خاص سیاسی باشند.

ارتباط با نهادهای دانشگاهی

در پاراگراف‌های پیشین اشاره شد که چگونه روایت‌های دانشگاهی غربی در راستای حمایت از رژیم اشغال‌گر به کار گرفته می‌شوند. اتهام جاسوسی تسورکوف – هرچند اثبات‌نشده – ممکن است برای تقویت همین روایت‌ها مورد بهره‌برداری قرار گیرد، به‌ویژه اگر به ایران ربط داده شود تا تنش‌ها در مذاکرات هسته‌ای افزایش یابد.

تحولات اخیر

در ژانویه ۲۰۲۵، وزیر خارجه عراق، فؤاد حسین، در گفت‌وگو با  اکسیوس تأیید کرد که تسورکوف زنده است و عراق در حال تلاش برای آزادسازی اوست. برخی گزارش‌های رسانه‌ای، مانند العین الاخباریه و الحدث، از احتمال مذاکره برای آزادی تسورکوف در ازای آزادی زندانیان حزب‌الله یا دریافت پول سخن گفته‌اند، اما این گزارش‌ها به منابع غیررسمی متکی‌اند و تاکنون به‌طور رسمی تأیید نشده‌اند و باید با احتیاط زیاد بررسی شوند.

منابع:

رسمی: بیانیه‌های رسمی از دفتر نتانیاهو (جولای 2023)، دولت عراق (جولای 2023)، و اظهار نظر وزیر امور خارجه عراق (ژانویه 2025). این منابع ربوده شدن و مسئولیت عراق در قبال امنیت او بدون جزییات مذاکرات را تأیید می‌کند. 
رسانه‌ای: گزارش‌هایی از الشرق‌الاوسط، الحدث و العین الاخباریه به گزارش‌های مذاکرات با ذکر منابع ناشناس اشاره می‌کنند. 
پلتفرم ایکس: پست‌هایی مانند @AlmayadeenNews  و http://x.com/elizrael  حاوی شواهد محکمی مانند اتهامات جاسوسی تسورکوف هستند.