نورنیوز-گروه اقتصادی: نباید فراموش کرد که نرخ ارز در اقتصاد ایران در روزهای انتهایی سال قبل و آغاز سال جدید به محدوده بالای ۱۰۰هزار تومانی (۱۰۶هزار تومان) صعود کرد و بعد به دلیل تحولات دیپلماتیک و البته سیاستگذاریهای دولت و بانک مرکزی امروز نزولی قابل توجه (۳۰درصد) را تجربه میکند. اما به رغم کاهش نرخ ارز و سکه و طلا و ایجاد ثبات نسبی در قیمت مسکن و... قیمت کالا و خدمات مورد نیاز مردم که در زمان افزایش نرخ ارز بلافاصله گران شده بود، کاهش نیافته است. اما چرا؟
۱) در این واقعیت که بانک مرکزی در حال مدیریت بازار آزاد است، شکی نیست. نباید فراموش کرد در دولت قبل، در برخی برههها که شرایط مناسبی هم در اقتصاد وجود داشت سرعت رشد نرخ ارز بالاتر از عدد و رقم فعلی بوده است. بنابراین تیم اقتصادی دولت و بانک مرکزی توانستهاند این بازار را بهطور نسبی مدیریت کنند.
اما متاسفانه بازار کالا و خدمات همزمان مانند بازار ارز و طلا کاهشی نشده است. این موضوع به دلیل اصل چسبندگی قیمتها شکل گرفته است. اصلی که میگوید، قیمتها در زمان نوسانات به سرعت واکنش نشان داده و بالا میروند اما در زمان ثبات در برابر کاهش قیمت مقاومت میکنند. باید تصمیمات و سیاستگذاریهایی اتخاذ شوند تا این روند بهبود پیدا کند.در شرایطی که بانک مرکزی به خوبی توانسته نرخ ارز را ثبات بخشد، باید زمینه کاهش قیمت کالا و خدمات و ایجاد ثبات مطابق نرخ ارز را فراهم ساخت.
۲) این ثبات حُسن دیگری هم دارد؛ در صورت تداوم وضعیت با ثبات در بازار ارز میتوان انتظار داشت که بازار به سمت تک نرخی شدن حرکت کند. یعنی اگر نرخ ارز بازار آزاد که طی روزهای اخیر حول و حوش اعداد و ارقامی بین ۸۰ تا ۸۲ هزار تومان در نوسان بوده به نرخ ارز بازار توافقی که حدود ۷۰هزار تومان است نزدیک شود، بر اثر سیاستهای پولی و رویکردهای معقول، زمینه تکنرخی شدن ارز نیز فراهم میشود.
برای این منظور بانک مرکزی باید به گونهای سیاستگذاری کند که ارز به اندازه کافی برای اقلام ضروری و موارد مورد نیاز مردم توزیع شود. ممکن است اخبار دیپلماسی باعث شکلگیری نوسان در بازارها شود، اما سیاستگذاریها باید به گونهای شود که این اخبار یا در اقتصاد ایران تاثیرگذار نباشد یا کمترین تاثیر را بگذارد. اگر قبلا بازارهای هرات و سلیمانیه و... بودند که نرخ ارز در بازارهای ایران را تعیین میکردند، امروز بانک مرکزی است که نرخ ارز بازار آزاد را راهبری میکند.
3) یکی از مهمترین دستاوردهای دولت چهاردهم ایجاد همین ثبات در نرخگذاری ارز است. امروز بانک مرکزی ایران بازیچه بازار آزاد نیست، بلکه این بانک مرکزی است که وضعیت بازار آزاد را تعیین میکند. معتقدم نرخ ارز تا حد امکان باید ثبات بیشتری داشته باشد، هرچند برخی سوداگران و سودجویان تلاش میکنند فاصلهای میان نرخ بازار توافقی و بازار آزاد برای کسب سود بیشتر ایجاد کنند، اما دولت نباید تسلیم یک چنین سوداگریهایی شود.
در مرحله بعد باید به دنبال تاثیر این ثبات و کاهش نرخ ارز و سکه در اقلام اساسی مردم بود. وقتی نرخ ارز ثبات دارد و حول و حوش یک عدد قرار دارد، قیمت مرغ، تخممرغ، گوشت، روغن، لبنیات، سیمان و...نیز باید ثبات یافته و روی یک عدد باقی بمانند. معتقدم دلیل این گرانیها در بازار کالا و خدمات ایران ناشی از بیاطمینانی در اقتصاد ایران است.
تولیدکنندگان، کسبه و فعالان اقتصادی احساس میکنند این ثبات پایدار نیست و ممکن است بر اثر تحولات بیرونی دچار تغییر شوند. وزارت صمت، وزارت جهاد کشاورزی، حتی وزارت راه و شهرسازی در کنار بانک مرکزی باید به فکر تکرار تجربه کاهش نرخ و ثبات بازار ارز و طلا در سایر بازارهای مرتبط با کالاها و خدمات باشند. در این صورت است که مردم هم میتوانند از اثرات این بهبود بهرهمند شده و احساس کنند یک ثبات نسبی در بازارها ایجاد شده است.