ترامپِ مدعی ضدجنگ با بودجه جنگی؛ آیا پنتاگون کاخ سفید را بلعیده است؟

نورنیوز-گروه بین الملل: افزایش بی‌سابقه بودجه دفاعی آمریکا و پیامدهای راهبردی آن
بودجه دفاعی ۲۰۲۶ ایالات متحده با رقم بی‌سابقه یک تریلیون و ۱۰۰ میلیارد دلار تصویب شده است؛ افزایشی چشمگیر که پیامدهای راهبردی آن نه‌تنها آینده نظم جهانی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد، بلکه اعتبار شعارهای دونالد ترامپ مبنی بر پایان دادن به «جنگ‌های بی‌پایان» را نیز زیر سؤال می‌برد.

تشدید رقابت‌های راهبردی و جهش در هزینه‌های نظامی

در طول دو دهه گذشته، ایالات متحده به‌طور متوسط سالانه حدود ۷۰۰ میلیارد دلار در بخش نظامی هزینه کرده بود. اما در سال‌های اخیر، با تشدید رقابت راهبردی با چین، افزایش درگیری‌های نیابتی، و تمرکز بر جنگ‌های تکنولوژیک مانند سایبری و فضایی، روند رشد بودجه دفاعی شتابی بی‌سابقه گرفته است. بودجه ۲۰۲۶ شامل بیش از ۱۶۰ میلیارد دلار برای تحقیق و توسعه، ۳۵ میلیارد دلار برای فناوری‌های نوین از جمله هوش مصنوعی نظامی، و ۵۵ میلیارد دلار برای بازسازی زرادخانه هسته‌ای است.

تناقض میان شعارهای ضدجنگ ترامپ و واقعیت بودجه نظامی

این در حالی است که دونالد ترامپ بارها در سخنرانی‌های انتخاباتی خود از پایان دادن به سیاست‌های مداخله‌گرایانه، کاهش حضور نظامی در خاورمیانه، و بازگشت به «سیاست اول آمریکا» سخن گفته بود. اما رشد بی‌وقفه بودجه نظامی در دوران ریاست‌جمهوری نخست ترامپ و ادامه این روند در دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش، که از ژانویه ۲۰۲۴ آغاز شده، در تعارض آشکار با ادعاهای ضدجنگ اوست. ترامپ در دوره نخست خود بودجه نظامی را از حدود ۶۰۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۶ به بیش از ۷۴۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ افزایش داد و اکنون در دوره دوم نیز با عبور بودجه دفاعی از مرز یک تریلیون دلار، عملاً مسیر نظامی‌گری را ادامه داده است.

برتری مطلق نظامی آمریکا؛ فشار اقتصادی و پیامدهای جهانی

نکته قابل تأمل آن‌که ایالات متحده به‌تنهایی بیش از ۳۹ درصد از کل بودجه نظامی جهان را به خود اختصاص داده و بودجه‌اش بیش از سه برابر چین (۲۹۰ میلیارد دلار در ۲۰۲۴) و حدود ۱۰ برابر روسیه (۱۰۹ میلیارد دلار در ۲۰۲۴) است. همچنین، سهم بودجه نظامی آمریکا از تولید ناخالص داخلی حدود ۳.۵ درصد بوده که به‌ویژه در شرایط اقتصادی شکننده جهانی و تورم داخلی، فشار زیادی بر بودجه عمومی این کشور وارد می‌کند.

مسیر تسلیح‌گرایی؛ از زیردریایی‌های اتمی تا نگرانی متحدان

افزون‌بر این، برنامه‌ریزی برای ساخت ۱۲ زیردریایی هسته‌ای کلاس کلمبیا، ارتقای زرادخانه تسلیحات فضایی، و گسترش شبکه پایگاه‌های نظامی در اقیانوس آرام نشان می‌دهد که اولویت راهبردی واشینگتن نه تنها کاهش درگیری نیست، بلکه تسلط پایدار بر ساختار جهانی امنیت است. در این میان، کشورهای مستقل و حتی متحدین اروپایی آمریکا نیز نگران این روند نظامی‌گری فزاینده‌اند. اتحادیه اروپا بارها خواستار بازتعریف نظم امنیتی جهانی بدون تکیه یک‌جانبه بر قدرت نظامی آمریکا شده و چین نیز این افزایش بودجه را مصداق روشنی از سیاست بازدارندگی تهاجمی قلمداد کرده است. تردیدی نیست که بودجه نظامی یک تریلیون دلاری، نه‌تنها نقض صریح شعارهای صلح‌طلبانه است، بلکه زنگ خطر بی‌ثباتی بلندمدت در نظام بین‌الملل را نیز به صدا درآورده است. اکنون بیش از هر زمان، نیاز به شفافیت در راهبردهای کلان آمریکا و مقابله جهانی با تسلیح‌گرایی افسارگسیخته احساس می‌شود.