کدام کشورهای عربی در تیررس جنگ تعرفه‌ای ترامپ هستند؟

نورنیوز-گروه بین الملل: با روی کار آمدن دونالد ترامپ در ژانویه 2025، سیاست‌های اقتصادی جدیدی در دستور کار دولت آمریکا قرار گرفت که در چارچوب آن تلاش شد تا با بهره‌گیری از ابزارهای تعرفه‌ای و مالیاتی، از صنایع داخلی این کشور حمایت شود. بر این اساس، دولت ترامپ اقدام به وضع مجموعه‌ای از تعرفه‌ها و مالیات‌های گمرکی جدید بر واردات کالا از کشورهای مختلف جهان ــ حتی شرکای سنتی و متحدان اقتصادی ایالات متحده ــ کرد تا زمینه تقویت تولید ملی و کاهش وابستگی به واردات را فراهم سازد.

جنگ تجاری جهانی که دونالد ترامپ آغازگر آن بود، تاکنون نشانه‌ای از فروکش کردن یا عقب‌نشینی از خود نشان نداده است. وضع متقابل تعرفه‌های گمرکی میان آمریکا و سایر کشورها، نه تنها اقتصادهای بزرگ جهان را با چالش‌های جدی مواجه کرده، بلکه موجب سقوط بازارهای سهام و تضعیف چشم‌انداز رشد اقتصادی در سطح بین‌المللی شده است.

شدت تنش‌های ناشی از جنگ تجاری ایالات متحده در تاریخ دوم آوریل به اوج جدیدی رسید؛ تاریخی که از سوی دونالد ترامپ «روز آزادی» نام‌گذاری شد. در این چارچوب، دولت آمریکا مجموعه‌ای از تعرفه‌های گمرکی متقابل را علیه تقریباً تمامی شرکای تجاری خود وضع کرد. این سیاست تجاری سخت‌گیرانه، نه تنها اصول تجارت آزاد را با چالش جدی مواجه ساخت، بلکه روند جهانی‌شدن اقتصاد را نیز با موانع و محدودیت‌های تازه‌ای روبه‌رو کرد؛ به‌گونه‌ای که می‌توان آن را نقطه عطفی در تشدید سیاست‌های حمایت‌گرایانه آمریکا در عرصه تجارت بین‌الملل دانست.

تأثیر جنگ تجاری ایالات متحده بر اقتصاد کشورهای عربی

سیاست‌های تجاری جدید ایالات متحده تحت ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، به‌ویژه در چارچوب جنگ تعرفه‌ای، احتمالاً آثار منفی قابل‌توجهی بر رشد اقتصادی کشورهای عربی به‌جا خواهد گذاشت. این امر از آن جهت حائز اهمیت است که رشد اقتصادی، به‌عنوان یکی از ارکان اصلی ثبات و پایداری اقتصادی در منطقه خاورمیانه، با تهدیدات جدی روبه‌رو خواهد شد. علاوه بر این، کشورهایی که ارز ملی آن‌ها به‌طور مستقیم با دلار آمریکا ارتباط دارد، در کوتاه‌مدت با افزایش هزینه‌های اقتصادی و فشارهای مالی ناشی از این سیاست‌ها مواجه خواهند شد.

برای ارزیابی دقیق‌تر اثرات این سیاست‌ها بر اقتصاد کشورهای عربی، لازم است ابتدا به میزان و حجم مبادلات تجاری ایالات متحده با منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) پرداخته شود. بر اساس داده‌های منتشرشده توسط دفتر نماینده تجاری ایالات متحده (USTR)، ارزش کل تجارت کالایی میان ایالات متحده و این منطقه در سال ۲۰۲۴ به حدود ۱۴۱.۷ میلیارد دلار رسید. این رقم نشان‌دهنده وابستگی تجاری قابل توجه برخی از اقتصادهای عربی به بازار ایالات متحده است و به‌ویژه حاکی از اهمیت تغییرات در سیاست‌های تجاری و خارجی ایالات متحده در آینده اقتصادی این کشورها است.

در سال ۲۰۲۴، ارزش صادرات کالاهای ایالات متحده به منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا به ۸۰.۴ میلیارد دلار افزایش یافت که در مقایسه با سال ۲۰۲۳، رشد ۵.۸ درصدی را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، واردات ایالات متحده از این منطقه در همان سال به ۶۱.۳ میلیارد دلار رسید که کاهش ۱.۶ درصدی را نسبت به سال گذشته ثبت کرده است. بنابراین، ایالات متحده در تجارت کالا با کشورهای این منطقه در سال ۲۰۲۴ به مازاد تجاری ۱۹.۱ میلیارد دلار دست یافته که افزایش ۳۹.۸ درصدی را نسبت به سال ۲۰۲۳ به‌دنبال داشته است. این تغییرات در الگوی تجاری ایالات متحده با کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا، نشانه‌ای از تحولات اساسی در روابط اقتصادی میان این کشورها و ایالات متحده در پی اجرای سیاست‌های تجاری جدید دولت واشنگتن است.

حجم تجارت ایالات متحده با ده کشور عربی در سال ۲۰۲۴

ایالات متحده آمریکا روابط تجاری گسترده‌ای با برخی از کشورهای عربی دارد که در این بخش، حجم تجارت ایالات متحده با ده کشور عربی در سال ۲۰۲۴ بر اساس داده‌های منتشرشده توسط دفتر نماینده تجاری ایالات متحده (USTR) بررسی می‌شود.

1. امارات متحده عربی

امارات متحده عربی به‌عنوان بزرگ‌ترین شریک تجاری ایالات متحده در منطقه خاورمیانه شناخته می‌شود. طبق آمار سال ۲۰۲۴، حجم کل تجارت کالاهای ایالات متحده با امارات متحده عربی حدود ۳۴.۴ میلیارد دلار بوده است. از این میزان، صادرات کالاهای ایالات متحده به امارات به ارزش ۲۷ میلیارد دلار ثبت شده که نشان‌دهنده افزایشی معادل ۸.۵ درصد نسبت به سال ۲۰۲۳ است. در مقابل، واردات ایالات متحده از امارات به ۷.۴ میلیارد دلار افزایش یافته که این رقم رشد ۱۲.۹ درصدی را در مقایسه با سال گذشته نشان می‌دهد. در نهایت، ایالات متحده در سال ۲۰۲۴ با امارات متحده عربی به مازاد تجاری ۱۹.۶ میلیارد دلار دست یافته که در مقایسه با سال ۲۰۲۳، رشد ۶.۹ درصدی را به همراه داشته است.

۲- عربستان سعودی

عربستان سعودی پس از امارات متحده عربی به‌عنوان دومین شریک تجاری بزرگ ایالات متحده در منطقه عربی شناخته می‌شود. طبق داده‌های سال ۲۰۲۴، حجم کل تجارت کالاهای ایالات متحده با عربستان سعودی حدود ۲۵.۹ میلیارد دلار گزارش شده است. در این سال، صادرات ایالات متحده به عربستان سعودی به ارزش ۱۳.۲ میلیارد دلار ثبت گردید که نسبت به سال ۲۰۲۳، کاهش ۴.۸ درصدی را نشان می‌دهد. در مقابل، واردات ایالات متحده از عربستان سعودی در سال ۲۰۲۴ به ۱۲.۷ میلیارد دلار کاهش پیدا کرده که افت ۱۹.۹ درصدی را نسبت به سال گذشته تجربه کرده است. در نهایت، ایالات متحده در تجارت با عربستان سعودی در سال ۲۰۲۴ موفق به ایجاد مازاد تجاری ۵۰۰ میلیون دلار شد که در مقایسه با سال ۲۰۲۳، رشد ۱۲۱.۶ درصدی را به همراه داشته است.

۳- مصر

حجم کلی تجارت کالاهای ایالات متحده با مصر در سال ۲۰۲۴ حدود ۸.۶ میلیارد دلار گزارش شده است. صادرات ایالات متحده به مصر در این سال معادل ۶.۱ میلیارد دلار بوده که در مقایسه با سال ۲۰۲۳، افزایش ۳۶ درصدی را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، واردات ایالات متحده از مصر در سال ۲۰۲۴ به ۲.۵ میلیارد دلار افزایش پیدا کرده که نسبت به سال گذشته، رشد ۶.۷ درصدی را تجربه کرده است. در نهایت، ایالات متحده در تجارت کالا با مصر در سال ۲۰۲۴ به مازاد تجاری ۳.۶ میلیارد دلار دست یافت که در مقایسه با سال ۲۰۲۳، رشد ۶۹.۴ درصدی را به ثبت رسانده است.

۴- مراکش

در سال ۲۰۲۴، مجموع تجارت کالاهای ایالات متحده با مراکش به ۷.۲ میلیارد دلار افزایش یافت.. از این مبلغ، صادرات ایالات متحده به مراکش معادل ۵.۳ میلیارد دلار بود که نسبت به سال ۲۰۲۳، رشد ۳۷.۳ درصدی را نشان می‌دهد. واردات ایالات متحده از مراکش نیز در همان سال به ۱.۹ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال گذشته، افزایش ۱۲.۳ درصدی را تجربه کرده است. در نهایت، ایالات متحده در تجارت با مراکش در سال ۲۰۲۴ به مازاد تجاری ۳.۴ میلیارد دلار دست یافت که این رقم نسبت به سال ۲۰۲۳، افزایش ۵۷.۱ درصدی را به همراه داشته است.

۵- قطر

در سال ۲۰۲۴، مجموع تجارت کالاهای ایالات متحده با قطر به ۵.۶ میلیارد دلار گزارش گردید. در این سال، صادرات ایالات متحده به قطر به میزان ۳.۸ میلیارد دلار بود که نسبت به سال ۲۰۲۳، کاهش ۱۸.۳ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین، واردات ایالات متحده از قطر در سال ۲۰۲۴ به ۱.۸ میلیارد دلار افزایش پیدا کرد که در مقایسه با سال گذشته، کاهش ۱۰.۳ درصدی را به ثبت رسانده است. در نهایت، ایالات متحده در تجارت کالا با قطر در سال ۲۰۲۴ به مازاد تجاری ۲ میلیارد دلار دست یافت که این میزان نسبت به سال ۲۰۲۳، کاهش ۲۴.۵ درصدی را نشان می‌دهد.

۶- اردن

در سال ۲۰۲۴، حجم کل تجارت کالاهای ایالات متحده با اردن به حدود ۵.۴ میلیارد دلار رسید. صادرات ایالات متحده به اردن در این سال به ۲ میلیارد دلار بالغ گردید که نسبت به سال ۲۰۲۳، افزایش ۳۰.۹ درصدی را تجربه کرد. واردات ایالات متحده از اردن نیز در سال ۲۰۲۴ به ۳.۴ میلیارد دلار رسید که در مقایسه با سال گذشته، رشد ۱۵.۴ درصدی را نشان می‌دهد. در نهایت، کسری تجاری ایالات متحده با اردن در سال ۲۰۲۴ به ۱.۴ میلیارد دلار کاهش پیدا کرد که نسبت به سال گذشته، کاهش ۲.۳ درصدی را ثبت کرده است. اردن از جمله کشورهای عربی معدودی است که صادرات آن به ایالات متحده بیشتر از واردات آن است.

۷- کویت

مجموع ارزش تجارت کالاهای ایالات متحده با کویت در سال ۲۰۲۴ به میزان تقریبی ۴.۱ میلیارد دلار بود. صادرات ایالات متحده به کویت در این سال به ۲.۴ میلیارد دلار کاهش یافت که در مقایسه با سال ۲۰۲۳، کاهش ۱۴.۷ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین، واردات ایالات متحده از کویت در سال ۲۰۲۴ به ۱.۶ میلیارد دلار رسید که در مقایسه با سال گذشته، کاهش ۲.۴ درصدی را تجربه کرده است. در نهایت، مازاد تجاری ایالات متحده با کویت در سال ۲۰۲۴ به میزان ۷۶۸.۲ میلیون دلار بوده که این میزان نسبت به سال ۲۰۲۳، کاهش ۳۲.۹ درصدی را نشان می‌دهد.

۸- الجزایر

در سال ۲۰۲۴، مجموع تجارت کالاهای ایالات متحده با الجزایر حدود ۳.۵ میلیارد دلار ثبت شده است. ارزش صادرات ایالات متحده به الجزایر در این سال به ۱ میلیارد دلار بوده که نسبت به سال ۲۰۲۳، کاهش ۱۵.۵ درصدی را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، واردات ایالات متحده از الجزایر در سال ۲۰۲۴ به ۲.۵ میلیارد دلار رسید که در مقایسه با سال گذشته، کاهش ۱۸.۷ درصدی را ثبت کرد. علاوه بر این، کسری تجاری ایالات متحده با الجزایر در سال ۲۰۲۴ به ۱.۵ میلیارد دلار بوده که در مقایسه با سال ۲۰۲۳، کاهش ۲۰.۹ درصدی را تجربه کرد. لازم به ذکر است که الجزایر یکی از کشورهای معدودی است که صادرات آن به ایالات متحده از واردات آن بیشتر است.

۹- عمان

در سال ۲۰۲۴، مجموع تجارت کالاهای ایالات متحده با عمان به حدود ۳.۳ میلیارد دلار گزارش شده است. صادرات ایالات متحده به عمان در این سال به ۲ میلیارد دلار افزایش یافت که نشان‌دهنده افزایش ۵.۱ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۳ است. از سوی دیگر، واردات ایالات متحده از عمان در سال ۲۰۲۴ به ۱.۳ میلیارد دلار رسید که در مقایسه با سال گذشته، کاهش ۲۰.۲ درصدی را تجربه کرد. همچنین، مازاد تجاری ایالات متحده با عمان در سال ۲۰۲۴ به ۶۳۴.۳ میلیون دلار رسید که نسبت به سال ۲۰۲۳، رشد ۲۱۰.۱ درصدی را نشان می‌دهد.

۱۰- بحرین

در سال ۲۰۲۴، مجموع حجم تجارت کالاهای ایالات متحده با بحرین به ۲.۹ میلیارد دلار رسید. صادرات کالاهای آمریکایی به بحرین در این سال ۱.۶ میلیارد دلار بود که کاهش ۱.۸ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۳ را نشان می‌دهد. واردات کالاهای آمریکایی از بحرین نیز به ۱.۲ میلیارد دلار رسید که رشد ۳.۳ درصدی را نسبت به سال قبل ثبت کرده است. در نهایت، مازاد تجاری ایالات متحده با بحرین در سال ۲۰۲۴ به ۴۴۱.۹ میلیون دلار رسید که کاهش ۱۳.۳ درصدی را نسبت به سال ۲۰۲۳ نشان می‌دهد.

فهرست تعرفه‌های جدید وضع شده بر کشورهای عربی

جنگ تجاری اعلام‌شده توسط ترامپ احتمالاً تأثیرات منفی قابل توجهی بر رشد اقتصادی کشورهای عربی خواهد داشت، که بخش عمده‌ای از آن وابسته به صادرات به ایالات متحده است. در "روز آزادی"، ترامپ تعرفه‌های جدیدی را اعلام کرد که بسیاری از کشورهای جهان، از جمله کشورهای عربی، را شامل می‌شود. در ادامه، فهرستی از تعرفه‌های جدید وضع‌شده بر این کشورها آورده شده است.

1- سوریه: 41%

 2- عراق: 39%

 3- لیبی: 31%

 4- الجزایر: 30%

 5- تونس: 28%

 6- اردن: 20%

 7- مصر: 10%

 8- کشورهای خلیج فارس: 10%

 9- مراکش: 10%

 10- لبنان: 10%

 11- سودان: 10%

 12- یمن: 10%

 13- جیبوتی: 10%