تقابل واشنگتن و پاریس؛ از جنگ اوکراین تا مجسمه آزادی

نورنیوز-گروه بین الملل: اختلافات آمریکا و اروپا بر سر جنگ اوکراین به جایی رسیده که حالا یک نماینده پارلمان فرانسه، بازگرداندن مجسمه آزادی را به‌عنوان نماد اعتراض به سیاست‌های واشنگتن مطرح کرده است. در مقابل، کاخ سفید با لحنی تند پاسخ داده و نقش آمریکا در تاریخ جنگ جهانی را یادآور شده است. اما آیا این تنش نمادین، نشانه‌ای از شکاف عمیق‌تر میان دو سوی آتلانتیک است؟

مجسمه آزادی، نماد همکاری یا اختلاف؟

مجسمه آزادی که در سال ۱۸۸۴ توسط فرانسه به آمریکا هدیه شد، همیشه نمادی از اتحاد و ارزش‌های مشترک دو کشور در حوزه دموکراسی و آزادی بیان بوده است. اما حالا، این نماد به ابزاری برای انتقاد از سیاست‌های آمریکا تبدیل شده است. اظهارات رافائل گلوکسمان، نماینده فرانسوی که از حامیان سرسخت اوکراین محسوب می‌شود، نشان می‌دهد که اختلافات میان اروپا و دولت ترامپ بر سر جنگ اوکراین به نقطه جوش رسیده است. او آمریکا را متهم به «خیانت به ارزش‌ها» کرده و خواستار بازگرداندن مجسمه آزادی شده است؛ درخواستی که بیش از آنکه عملی باشد، حامل پیامی سیاسی است.

سایه جنگ اوکراین بر روابط واشنگتن و پاریس

ریشه این اختلاف به تغییر رویکرد آمریکا نسبت به جنگ اوکراین بازمی‌گردد. دونالد ترامپ به‌دنبال کاهش حمایت از کی‌یف و آغاز مذاکرات مستقیم با روسیه است، آن‌هم بدون حضور اوکراین. این تصمیم، باعث نگرانی شدید کشورهای اروپایی شده است که همچنان بر ادامه جنگ و حمایت نظامی از اوکراین اصرار دارند. در این میان، فرانسه که از ابتدای جنگ یکی از حامیان سرسخت اوکراین بوده، رویکرد ترامپ را خیانت به تعهدات غربی می‌داند.
واکنش سخنگوی کاخ سفید به اظهارات گلوکسمان نیز نشان می‌دهد که واشنگتن به این انتقادات با دیدی کاملاً تقابلی نگاه می‌کند. اینکه گفته شود «فرانسوی‌ها باید قدردان آمریکا باشند چون اگر ایالات متحده نبود، حالا به زبان آلمانی صحبت می‌کردند»، نوعی اشاره به نقش آمریکا در جنگ جهانی دوم است. اما این لحن تند، خود نشان‌دهنده سطح بالای تنش میان دو کشور است.

اروپا و آمریکا؛ شکاف‌های رو به گسترش

این اولین بار نیست که اختلافات عمیقی بین آمریکا و اروپا بر سر سیاست خارجی آشکار می‌شود. در دوران ترامپ، اختلافات بر سر برجام، ناتو، و تجارت فراآتلانتیکی بارها منجر به تنش شده بود. حالا، جنگ اوکراین به میدان جدیدی برای این اختلافات تبدیل شده است. اروپایی‌ها نگرانند که در صورت کاهش حمایت آمریکا، ناتو تضعیف شود و روسیه در موقعیت برتری قرار گیرد. از سوی دیگر، ترامپ به‌دنبال اولویت‌بندی منافع آمریکا و کاهش هزینه‌های بین‌المللی این کشور است.
در همین راستا، بر اساس اعلام ترامپ قرار است او امروز سه‌شنبه با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، در مورد بحران اوکراین و رویکرد مسکو نسبت به آتش‌بس پیشنهادی آمریکا به‌صورت تلفنی گفت‌وگو کند. این تماس تلفنی احتمالاً واکنش‌های گسترده‌ای را در اروپا به همراه خواهد داشت، چرا که بسیاری از رهبران اروپایی نسبت به تلاش‌های ترامپ برای مذاکره با مسکو بدون حضور اوکراین بدبین هستند.
اظهارات گلوکسمان و واکنش کاخ سفید تنها یک بخش از شکاف عمیق‌تر میان دو طرف است. این تنش‌ها در آینده می‌تواند بر موضوعات دیگر، از جمله تحریم‌های روسیه، روابط تجاری و همکاری‌های نظامی نیز تأثیر بگذارد. اگرچه مجسمه آزادی همچنان در نیویورک باقی خواهد ماند، اما تنش‌های میان آمریکا و اروپا ممکن است به این زودی‌ها فروکش نکند.
اختلاف نظر بر سر جنگ اوکراین، به یکی از نمادهای تاریخی اتحاد آمریکا و فرانسه کشیده شده است. در حالی که اروپا نگران کاهش حمایت واشنگتن از کی‌یف است، دولت ترامپ بر اولویت منافع آمریکا تأکید دارد. گفت‌وگوی تلفنی ترامپ با پوتین می‌تواند گام جدیدی در تغییر معادلات جنگ اوکراین باشد، اما هم‌زمان بر شدت اختلافات میان آمریکا و متحدان اروپایی‌اش خواهد افزود. شکاف میان اروپا و آمریکا نه‌تنها بر جنگ اوکراین، بلکه بر ساختار نظم بین‌المللی نیز تأثیر خواهد گذاشت.