هارون برادر و جانشین موسی که سخن‌ور بود

نورنیوز-گروه فرهنگی: حضرت هارون(ع) از انبیای الهی و برادر بزرگ حضرت موسی(ع) است. حضرت موسى هنگام مبعوث شدن به رسالت، از خدا خواست که هارون را وزیر و همراه او در مقابله با فرعون قرار دهد. حضرت موسی همچنین در آن چهل روزی که برای میقات به طور سیناء رفته بود، هارون را در میان بنی‌اسرائیل به جانشینی خود برگزید.

نام و نسب هارون

هارون لفظ غیرعربى است و به معنى کوه نشین یا نورانى است. هارون برادر بزرگ حضرت موسی بود و پدر موسی و هارون، عمران بن یصهر بن قاهث بن لاوی بن یعقوب بن اسحاق بن ابراهیم(ع) بود.

هارون گرچه معاصر موسی بود، اما خود نیز مقام نبوت داشت. اما از آنجا که درجه حضرت موسی در خلافت الهی بالاتر از هارون بود، خلافت کامل الهی به عهده او واگذار شده بود.

حضرت هارون در قرآن

*نام حضرت هارون(ع) در قرآن نوزده بار  به همراه برادرش حضرت موسی(ع) ذکر شده و یک‌بار با عنوان «آل هارون»(بقره، 248) آمده است.

*حضرت موسى(ع) از انبیای اولوا العزم و صاحب کتاب و شریعت، هنگامی که از طرف خدا مبعوث به رسالت و انذار فرعون و فرعونیان شد، از خداوند مسئلت کرد که هارون برادر بزرگترش را با او در امر نبوّت شریک فرماید تا کمک و وزیر و معاون او باشد و خداوند اجابت فرمود و هارون را به خواهش آن حضرت به مقام رفیع نبوت رسانید. این نبوّت هارون رحمت و موهبتى بود از خداوند به حضرت موسى که موجب پیشرفت امر تبلیغ او شد. (مریم/۵۱ تا ۵۳ و طه/۲۹ تا ۳۶)

*حضرت هارون(ع) همه جا ملازم برادرش بود و در عموم کارها با او مشارکت و او را در رسیدنش به مقاصدش یارى مى‏‌کرد. در زمانی که موسی چهل روز به میقات رفته بود، هارون جانشین او بود: «...وَقَالَ مُوسَىٰ لِأَخِیهِ هَارُونَ اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمُفْسِدِینَ» (اعراف/۱۴۲) موسی به برادر خود هارون گفت: خلیفه من باش در قومم، و اصلاح کن، و راه مفسدان را پیروى مکن.

اما قوم موسی در نبود او به انحراف افتاده و علی رغم تلاشها و انذارهای هارون، فریب سامری را خورده به گوساله پرستی روی آوردند. موسی وقتى از میقات برگشت، در حالى که خشمناک و متاسف بود که چرا گوساله پرست شدند، الواح تورات را بیفکند، و با ناراحتی سر برادر را بگرفت و به طرف خود بکشید، هارون گفت: اى پسر مادر! مردم مرا تضعیف کردند، (و گوش به سخنم ندادند)، و نزدیک بود مرا بکشند، پس پیش روى دشمنان مرا شرمنده و سرافکنده مکن، و مرا جزو این مردم ستمگر قرار مده، موسى گفت: پروردگارا مرا و برادرم را بیامرز، و ما را در رحمت خود داخل کن، که تو ارحم الراحمینى. (صافات/۱۵۰و۱۵۱)

*خداى تعالى در سوره صافات، هارون را در منت هایش و در دادن کتاب و هدایت به سوى صراط مستقیم و در داشتن تسلیم و بودنش از محسنین و از مؤمنین به خدا، با حضرت موسی(ع) شریک دانسته و می فرماید:

*وَلَقَدْ مَنَنَّا عَلَى مُوسَى وَهَارُونَ

و در حقیقت بر موسى و هارون منت نهادیم (۱۱۴)

*وَنَجَّیْنَاهُمَا وَقَوْمَهُمَا مِنَ الْکَرْبِ الْعَظِیمِ

و آن دو و قومشان را از اندوه بزرگ رهانیدیم (۱۱۵)

*وَنَصَرْنَاهُمْ فَکَانُوا هُمُ الْغَالِبِینَ

و آنان را یارى دادیم تا ایشان غالب آمدند

*وَآتَیْنَاهُمَا الْکِتَابَ الْمُسْتَبِینَ

و آن دو را کتاب روشن دادیم (۱۱۷)

*وَهَدَیْنَاهُمَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ

و هر دو را به راه راست هدایت کردیم (۱۱۸)

*وَتَرَکْنَا عَلَیْهِمَا فِی الْآخِرِینَ

و براى آن دو در [میان] آیندگان [نام نیک] به جاى گذاشتیم (۱۱۹)

*سَلَامٌ عَلَى مُوسَى وَهَارُونَ

درود بر موسى و هارون (۱۲۰)

إِنَّا کَذَلِکَ نَجْزِی الْمُحْسِنِینَ

ما نیکوکاران را چنین پاداش مى‏ دهیم (۱۲۱)

*إِنَّهُمَا مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِینَ

زیرا آن دو از بندگان با ایمان ما بودند (۱۲۲)

*همچنین او را از مرسلان دانسته (طه/۴۷) و از انبیایش معرفى کرده (مریم/۵۳) و او را از کسانى دانسته که بر آنان انعام فرموده و او را با سایر انبیاء در صفات جمیل آنان از قبیل احسان، صلاح، فضل، اجتباء و هدایت، شریک قرار داده و یکجا ذکر کرده است (الانعام/۸۴تا۸۸).

*هارون شخص سخن آور و فصیحی بوده تا جایی که حضرت موسی(ع) هارون را فصیح تر از خود دانسته است: «وَ أَخِى هرُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّى لِساناً»: و برادرم هارون از من زبان آورتر است. (قصص/۳۴)

فوت هارون(ع)

*مدت عمر هارون(ع) را ۱۲۳ سال ذکر کرده اند.گفته شده او در صحرای سینا در سرزمین فلسطین قبل از حضرت موسی(ع) از دنیا رفت.