مقصر قطع برق کیست؟ / تعامل به جای اختلاف

نورنیوز-گروه اقتصادی: سرمای هوا و افزایش مصرف گاز گلایه مردم  و مسئولان را در پی داشت. در این شرایط وزارت نیروعلت قطع برق را کمبود گاز در جایگاه های سوخت عنوان می کند و وزارت نفت سوء مدیریت در وزارت نیرو.

***پیامک وزارت نیرو چه بود؟

وزارت نیرو در پیامکی به مردم نوشت « قطعی برق به علت شرایط اضطراری کمبود تولید ناشی از تامین سوخت نیروگاهی بوده و خارج از برنامه مدیریت انرژی می باش»

***واکنش وزارت نفت به ادعای وزارت نیرو

در واکنش به این پیام وزارت نفت هم در جوابیه ای تند نوشت تأمین پایدار انرژی در کشور مستلزم مدیریت دقیق سبد سوخت از سوی نیروگاه‌ها است. این سبد شامل گاز طبیعی، نفت‌گاز و نفت‌کوره است که در مجموع به آن «سوخت معادل» گفته می‌شود. برنامه‌ریزی صحیح در مصرف این سوخت‌ها، نقش کلیدی در جلوگیری از مشکلات احتمالی در تولید برق دارد.

در حالی که آمارها نشان می‌دهد مدیریت صحیح سبد سوخت می‌توانست از مشکلات اخیر جلوگیری کند، وزارت نیرو به جای تمرکز بر سیاست‌گذاری صحیح و اجرای مصوبات مرتبط با مصرف سوخت مایع، تلاش دارد با فرافکنی، کمبودگاز را عامل اصلی خاموشی‌ها جلوه دهد.

این در حالی است که تأمین گاز و سوخت مایع، حتی فراتر از تعهدات انجام شده و در بسیاری از روزها بیش از میزان تکلیف‌شده به نیروگاه‌ها تحویل داده شده است. نادیده گرفتن این واقعیت و چشم‌پوشی از نقش مدیریت نامناسب سوخت معادل، نه‌تنها مشکل را حل نمی‌کند، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز چالش‌های مشابه در آینده باشد.

بر اساس دستورالعمل‌های بالادستی، نیروگاه‌ها موظفند در فصول مختلف سال، به‌ویژه در تابستان که فرصت مناسبی برای ذخیره‌سازی سوخت مایع فراهم است، سبد سوخت خود را به‌گونه‌ای مدیریت کنند که در ماه‌های سرد سال، تأمین برق بدون چالش ادامه یابد.

در اوایل مرداد امسال، تصمیمی اتخاذ شد که نیروگاه‌ها را مکلف می‌کرد از ۱۰ مرداد به بعد، روزانه ۴۰ میلیون لیتر نفت‌کوره مصرف کنند. این در حالی است که مصرف واقعی در نیروگاه‌ها به‌طور میانگین تنها ۲۴ میلیون لیتر در روز بوده است. نتیجه این عدم مصرف، کاهش ۲.۳ میلیارد لیتر نفت‌کوره در نیروگاه‌ها بود که به‌جای آن، نفت‌گاز بیشتری مصرف شد. این موضوع نشان‌دهنده عدم مدیریت بهینه سبد سوخت و تأثیر آن در تأمین انرژی در ماه‌های سرد سال است.

با وجود افزایش بی‌سابقه مصرف گاز در دی و بهمن‌ امسال که در برخی روزها رکورد ۶۸۱ میلیون مترمکعب در روز را ثبت کرد، شبکه گازرسانی کشور پایدار باقی ماند و گاز مورد نیاز نیروگاه‌ها مطابق تکالیف بالادستی تحویل شد. افزون بر این، میانگین تحویل نفت‌گاز به نیروگاه‌ها ۵۵ درصد بالاتر از تعهدات ابلاغی در سال ۱۴۰۳ بوده است.

همچنین، طبق آمار رسمی، مقدار تحویل سوخت مایع به نیروگاه‌ها در بهمن‌ ۸۶ میلیون لیتر در روز بوده که ۲۴ درصد بیشتر از سال گذشته است. این افزایش تأمین، بیانگر تعهد وزارت نفت در پشتیبانی از تولید برق پایدار در کشور است.

مدیریت تأمین برق در کشور وابسته به تنظیم صحیح سبد سوخت نیروگاه‌هاست. در صورتی که مصرف نفت‌کوره در فصل گرم سال مطابق برنامه‌ریزی انجام می‌شد، امکان استفاده بهینه از منابع در ماه‌های سرد سال فراهم‌تر بود. با این حال، تأمین سوخت مورد نیاز نیروگاه‌ها در دی و بهمن‌، مطابق تکالیف ابلاغی و حتی در بعضی روزها فراتر از آن انجام شده است که نشان از پایبندی وزارت نفت به وظایف خود در قبال تأمین پایدار انرژی دارد.

دعوای دو وزرات خانه نفت و نیرو درباره قطعی برق به مطبوعات کشورهم کشیده شد به طوری که مطبوعات کشور از آن به عنوان جنگ رسانه ای دو وزارتخانه یاد می کنند.

***تکرار خاموشی‌ها در دعوای دولتی‌ها

سایت اقتصاد معاصر در این باره نوشت: تکرار خاموشی‌ها در دعوای دولتی‌ها؛ وزارتخانه‌های نفت و نیرو زیر آب هم را زدند.

در حالی که رئیس‌جمهور تاکید بر وفاق دارد، اختلافات در دولت بر سر بحران انرژی به اوج رسیده و وزارتخانه‌های نفت و نیرو به جای پاسخگویی، یکدیگر را مقصر خاموشی‌ها معرفی می‌کنند.

در حالی که دولت بر همگرایی و وحدت تأکید دارد، تنش میان کارشناسان ارشد دولت بر سر بحران خاموشی‌ها و قطعی گاز آشکارتر شده است. تهران هم شب گذشته شاهد خاموشی‌ها در برخی مناطق بود، در این میان، وزارت نیرو در پیامک‌های خود به مشترکان برق با متهم کردن وزارت نفت اعلام کرده بود که قطعی برق به دلیل عدم تأمین سوخت نیروگاهی صورت گرفته و خارج از برنامه مدیریت انرژی کشور است.

برنامه‌ریزی صحیح در مصرف سوخت معادل از سوی نیروگاه‌ها، نقش کلیدی در جلوگیری از مشکلات احتمالی در تولید برق دارد. چشم‌پوشی از نقش مدیریت نامناسب سبد سوخت، نه‌تنها مشکل را حل نمی‌کند، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز چالش‌های مشابه در آینده باشد.

موضع‌گیری وزارت نفت در حالی مطرح می‌شود که پیش‌تر پاک‌نژاد، وزیر نفت، دولت سیزدهم را مقصر خاموشی‌ها دانسته بود، اما امتداد بحران نشان داد که مشکل فراتر از عملکرد دولت قبل است.  حالا که دامنه خاموشی‌ها گسترده‌تر شده، سوء مدیریت مسئولان نمایان شده است و دعوای دولتی‌ها به جای حل مشکل، چهره‌ای متزلزل از مدیریت بحران انرژی در کشور به نمایش گذاشته است.

***جنگ رسانه ای در دولت بخاطر قطعی برق

همشهری آنلاین هم در این باره نوشت: وزارت نفت در واکنش به اطلاعیه توانیر که اعلام کرده بود قطعی برق بخاطر وقفه در توزیع سوخت رخ داده است می‌گوید به وظایف خود در قبال تأمین پایدار انرژی عمل کرده است.

در پی انتشار توضیحات توانیر درباره قطعی روز گذشته برق ، رسانه وزارت نفت نوشت: آمارها نشان می‌دهد مدیریت صحیح سبد سوخت می‌توانست از مشکلات اخیر جلوگیری کند اما وزارت نیرو به جای تمرکز بر سیاست‌گذاری صحیح، تلاش دارد با فرافکنی، کمبودگاز را عامل اصلی خاموشی‌ها جلوه دهد.

***تشدید قطع برق و فرافکنی 2وزارتخانه، بجای تفاهم برای حل مشکل

تسنیم نیز در گزارشی به دعوای دو وزارتخانه نفت و نیرو واکنش نشان داد و نوشت: در اوضاع بی‌برقی و تشدید خاموشی ‌ها، وزارت نیرو عدم تامین سوخت نیروگاه ها را دلیل قطعی برق و وزارت نفت با ادعای تامین سوخت کافی نیروگاه‌ها، وزارت نیرو را به بی تدبیری و فرافکنی متهم می کند. دود این کشمکش و سوء مدیریت ناترازی انرژی به چشم مردم می رود.

"برق رفت، تقصیر ما که نیست!" این عبارت، خلاصه فعالیت‌های رسانه‌ای این روزهای وزارت نفت و وزارت نیرو علیه همدیگر است. وزرای نفت و نیرو در یک کشمکش چراغ‌خاموش، به‌جای پرداختن به مسائل در جلسات هیئت وزیران و یا جلسات دوجانبه و سخن از یک تریبون به عنوان نقطه نظر واحد دولت، هرکدام به دنبال متهم کردن دیگری در شرایط فعلی است.

آنچه شب گذشته با تشدید خاموشی‌ها در کلانشهرها بروز کرد و بلافاصله یک مصاحبه و اعلام نظر مسئول صنعت برق، با انتشار جوابیه وزارت نفت مواجه شد، این سوال را مطرح می‌کند که مگر وزرای نفت و نیرو هر دو در یک دولت مشغول فعالیت نیستند؟! این‌همه تقابل و عدم هماهنگی پس برای چیست؟

در اینکه در روزها و شب‌های فعلی، همه کارکنان صنعت برق در بخش‌های مختلف در حال فعالیت شبانه‌روزی و تلاش مستمر برای تأمین نیاز سوخت زمستانه در بخش‌های مختلف خانگی، نیروگاه‌ها و ... هستند، شکی نیست.

در اینکه مدیران صنعت برق، صنعت گاز و صنعت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی که همه تصمیمات و اقدامات آنها در تأمین برق پایدار اثرگذار است، نیز تلاش خود را معطوف بهره‌وری حداکثری کرده‌اند، ابهامی وجود ندارد.

اما آنچه مورد ابهام و سوال است، تقابل دو وزارتخانه در بیان و تشریح مسائل به جای تعامل در جلسات و بیان سخن واحد است. آنچه در جامعه نمود پیدا کرده، دعوای زرگری وزارت نیرو و نفت، فرار از مسئولیت‌ها و متهم کردن مردم به پرمصرفی در شرایط فعلی است که جامعه به‌هیچ وجه پذیرای این رویه نیست.

به نظر می‌رسد همگرایی بیشتر بین وزارت نفت و نیرو یک ضرورت مغفول است و این دو وزارتخانه باید با پذیرش سهم خود در بروز خاموشی‌های زمستانه به‌همگرایی بیشتر در مسائل ذی‌ربط برسند.

***ارتباطات و اینترنت شهروندان نیز دچار اختلال و قطعی شده

فارس نیز نوشت: وزارت نفت در پاسخ به وزارت نیرو اعلام کرد وزارت نیرو به‌جای تمرکز بر سیاست‌گذاری صحیح و اجرای مصوبات مرتبط با مصرف سوخت مایع، تلاش دارد با فرافکنی، کمبود گاز را عامل اصلی خاموشی‌ها جلوه دهد.

بر اساس اعلام شهروندان برق در مناطقی از شرق و غرب پایتخت قطع شده بود. این قطعی که بیش از یک ساعت ادامه داشته، سبب شده تا آنتن‌های مخابراتی نیز قطع شوند و ارتباطات و اینترنت شهروندان نیز دچار اختلال و قطعی شده است.

شب گذشته قطعی برق برنامه‌ریزی شده ناگهان جای خود را به قطعی برق بدون برنامه داد و حدود ۱۵ درصد از نیاز مصرف انرژی پایتخت معادل ۶۰۰ مگاوات از مدار خارج شد.

تعبیر قطعی ۶۰۰ مگاواتی در تهران به معنای خاموشی چند ساعته برای مناطقی در شرق و غرب تهران شد.

بلافاصله پس از شکل‌گیری خاموشی، معاون توانیر با حضور در تلویزیون علت قطعی برق را کمبود سوخت نیروگاهی عنوان کرد اما صبح امروز رسانه رسمی وزارت نفت، پاسخ توانیر و وزارت نیرو را فرافکنی خواند و مدعی تامین سوخت بیش از نیاز شد.

اختلاف میان وزارت نیرو در حالی بالا گرفت که در دنیای امروز و با وجود آمار و عدد و رقم، کشف حقیقت قطعی برق چندان دشوار نیست.

طبق گزارش‌های رسمی، یک نهاد بالادستی در مصوبه‌ای وزارت نفت را مکلف کرده تا در طول دوره فصل سرد نسبت به تامین ۱۲۰ میلیون متر مکعب گاز طبیعی، ۵۰ میلیون لیتر گازوئیل و ۴۵ میلیون لیتر مازوت و در مجموع ۲۱۵ میلیون لیتر سوخت معادل برای نیروگاه‌‎های تامین شود.

طبق این آمار به طور متوسط در یک ماه گذشته ۱۰۹ میلیون متر مکعب گاز طبیعی، ۵۲ میلیون لیتر گازوئیل و ۴۱ میلیون لیتر مازوت و در مجموع ۲۰۲ میلیون لیتر سوخت معادل برای نیروگاه‌ها تامین شده است.

مقایسه تکلیف شعام با عملکرد وزارت نفت در تامین سوخت بیانگر ان است که در شرایط فصل سرد روزانه ۱۸ میلیون لیتر سوخت معادل در اختیار نیروگاه قرار نگرفته و واحدهای تولید برق برای پاسخ به این کمبود مجبور به قطعی برق و برداشت از مخازن ذخیره گازوئیل هستند.

در این شرایط ذخایر سوخت نیروگاه‌ها تا تاریخ ۲۲ بهمن امسال به کمتر از ۵۶۵ میلیون لیتر رسیده و عملا بیش از ۸ هزار مگاوات نیز به دلیل نداشتن سوخت از مدار خارج شده‌اند.

نکته قابل توجه اینکه در حالیکه متوسط تامین گاز برای نیروگاه‌ها ۱۰۹ میلیون متر مکعب عنوان شده اما این عدد در روزهای اخیر به کمتر از ۹۰ میلیون متر مکعب رسیده و همین مسئله فشار بر نیروگاه‌ها را دو چندان کرد و همین کاهش جدی عامل قطعی برق بدون برنامه‌ریزی تهران بوده است.

با توجه به کمبود تامین سوخت متناسب با سند بالادستی باید منتظر ماند و دید آیا دستگاه‌های تعیین کننده سهمیه سوخت نسبت به برخورد با وزارت نفت اقدام خواهند کرد یا خیر.

***تامین سوخت و کمبود برق نتیجه دعوای دو وزارتخانه نفت و نیرو

پیش از این هم نماینده ادوار مجلس ، در ارزیابی قطعی برق در فصل سرد سال گفته بود: موضوع راندمان نیروگاهی و مصرف سوخت موضوعی است که بیش از ۴ دهه است که بین وزارت نفت و نیرو محل بحث بوده و همچنان لاینحل مانده است.

علی بختیار افزود: ترجیح وزارت نفت این است که به جای ارسال گازوئیل به نیروگاه آن را صادر کند و باید مازوت بسوزانند، برای مصرف مازوت هم که محیط زیست اجازه نمی‌دهد، بنابراین تامین برق همواره مشکل دارد.

***اختلال سیستم های شهری در پی قطع برق گسترده

به‌دنبال قطعی گسترده برق، سیستم‌های شهری نیز دچار اختلال شد.شب گذشته برق تعداد زیادی از مشترکین شبکه برق تهران در مناطق مختلف از شرق و غرب پایتخت قطع شد. با توجه به وابستگی شبکه‌های مخابرات به برق، ارتباطات در تهران نیز تا حد زیادی دچار اختلال شد.

به‌دنبال قطعی گسترده برق، سیستم‌های شهری نیز دچار اختلال شد. گزارش‌های مختلف از نقاطی در شرق، مرکز و غرب تهران حاکی از آن بود که با از کار افتادن چراغ‌های راهنمایی، ترافیک شدیدی در معابر شهری به وجود آمد.

با توجه به اینکه قطعی برق از یک سو باعث از کار افتادن اینترنت خانگی شده و بار استفاده از اینترنت به شبکه همراه منتقل می‌شود، این شبکه دچار اختلال گسترده شد.