چشم‌پوشی بر تروریسم برای عادی‌سازی روابط!

نورنیوز-گروه بین الملل: پس از سقوط حکومت بشار اسد، تحولات سوریه وارد مرحله‌ای حساس و جدید شده است. قدرت‌های غربی و منطقه‌ای با اتخاذ رویکردی سوال‌برانگیز، تلاش می‌کنند روابط دیپلماتیک خود را با حاکمان جدید دمشق که تحت رهبری هیئت تحریر الشام هستند به سرعت بازتعریف کنند. این تغییر رویکرد که از سوی اتحادیه اروپا و کشورهای همسو از جمله ایالات متحده، بریتانیا و قطر آغاز شده، نشان‌دهنده عبور عملی از سیاست‌های پیشین در مقابله با تروریسم است

اگرچه هیئت تحریر الشام سعی دارد با اقدامات تبلیغاتی و رسانه‌ای خود را به عنوان گروهی معتدل و اهل تعامل معرفی کند که به حقوق گروه‌های مختلف اجتماعی احترام می‌گذارد اما شتاب کشورهای غربی و عربی در عادی‌سازی روابط با گروهی که هنوز در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار دارد، موجب شکل گیری سوالات و ابهامات شده است.

زمینه‌های تغییر رویکرد اتحادیه اروپا

کایا کالاس، رئیس جدید سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در بیانیه اخیر خود بر اعزام نماینده این اتحادیه به دمشق تأکید کرده و این اقدام را در راستای تحقق دو هدف معرفی کرده است:

تعامل با حکومت جدید سوریه که با وجود ارتباطات گذشته‌اش با القاعده، اکنون به عنوان واقعیتی در عرصه قدرت سوریه پذیرفته شده است.
تلاش برای حفظ نفوذ اروپا در رقابت با دیگر بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی مانند ایالات متحده، روسیه و کشورهای عربی خلیج فارس.

چالش‌های مشروعیت حکومت جدید سوریه

هیئت تحریر الشام به رهبری احمد حسین الشرع (ابومحمد جولانی)، که اکنون به عنوان رهبر مخالفان مسلح پیشین و حکومت موقت معرفی می‌شود، همچنان در فهرست تروریستی سازمان ملل قرار دارد. این مسئله چالشی جدی برای اتحادیه اروپا و سایر کشورهایی است که به دنبال عادی‌سازی روابط با حکومت جدید هستند.

ابهام در هم‌سویی منافع بازیگران مختلف

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا یکی از دلایل برقراری ارتباط با گروه تحریر الشام را حفظ نفوذ اروپا در رقابت با دیگر بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی عنوان کرده که ممکن است در ابتدا دلیل موجهی برای گفتگو با حاکمان جدید سوریه باشد. اما به طور قطع، در آینده نزدیک و به ویژه پس از شروع اقدامات عملی برای ایجاد ساختار سیاسی جدید در سوریه، تعارض منافع بازیگران مختلف نمایان خواهد شد. هیئت تحریر الشام، به رغم سوابق نظامی و ارتباطات گذشته‌اش، اکنون در مسیر مشروعیت‌یابی بین‌المللی قرار دارد و از برقراری ارتباط با کشورهای مختلف استقبال می‌کند، اما در فرآیند شکل‌گیری نظام جدید در سوریه، حفظ منافع حامیان اصلی این گروه در اولویت خواهد بود که ممکن است با منافع سایر بازیگران هم‌راستا نباشد.

موضع اسرائیل و آمریکا

با وجود تغییرات داخلی در سوریه، اسرائیل همچنان به حملات خود به زیرساخت‌های نظامی این کشور ادامه می‌دهد. این اقدام نشان می‌دهد که تل‌آویو حاضر به پذیرش ریسک در خصوص رویکردهای آتی هیئت تحریر الشام و احتمال تهدیدات جدید برای رژیم صهیونیستی نیست. تماس تلفنی اخیر بنیامین نتانیاهو با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، نشان‌دهنده هماهنگی واشنگتن و تل‌آویو برای نظارت بر تحولات سوریه و تحقق اهداف استراتژیک اسرائیل در منطقه است.

نقش سازمان ملل

گیر پدرسن، نماینده ویژه سازمان ملل متحد در امور سوریه، نیز در تلاش است تا با دیدار با رهبران جدید سوریه، در معادلات جاری و آتی این کشور نقش‌آفرینی کند. این تلاش‌ها در صورتی که به منظور حمایت از اقلیت‌های قومی و مذهبی و جلوگیری از گسترش ناامنی و کاهش بحران انسانی در سوریه باشد، رویکردی قابل توجه است.

پس از سقوط حکومت بشار اسد، تحولات سوریه وارد مرحله‌ای حساس شد و کشورهای غربی و منطقه‌ای روابط دیپلماتیک خود را با هیئت تحریر الشام بازتعریف می‌کنند. این تغییر رویکرد با چالش‌های مشروعیت و تعارض منافع مواجه است و در آینده ممکن است سرآغاز مرحله‌ای جدید از رقابت‌های ژئوپلیتیک و بازتعریف روابط قدرت‌های بین‌المللی و منطقه‌ای در سوریه و همچنین تقابل منافع بین بازیگران مختلف شود.