کدام استان همچنان پیشتاز برترین‌های کنکور است؟

نورنیوز-گروه اجتماعی: نخستین نوبت آزمون سراسری ۱۴۰۳ با تعداد یک میلیون و ۱۵۲ هزار و ۵۱۸ داوطلب در روزهای پنجشنبه و جمعه، ۶ و ۷ اردیبهشت ماه امسال برگزار شد و به دنبال آن نوبت دوم آزمون سراسری  با  تاخر دو هفته ای به دلیل شهادت آیت الله رئیسی و همراهانش  در روزهای ۲۱ و ۲۲ تیرماه و با حضور ۹۸۴ هزار و ۲۱۴ داوطلب در پنج گروه آزمایشی برگزار شد.  به عبارتی باید گفت هر سال با اعلام نفرات برتر کنکور، هر شهر سهم خود  را برمی‌دارد، بعد از اعلام نتایج اینکه کدام استان بیشترین برترین را دارد، مورد بررسی قرار می گیرد.  از این رو وقتی روز گذشته، نتایج نهایی کنکور به همراه اسامی نفرات برتر، اعلام شد که از بین ۱۰ نفر برتر در گروه علوم ریاضی، چهار نفر از تهران، در علوم تجربی یک نفر از تهران، در علوم انسانی پنج نفر از تهران و در گروه زبان‌های خارجی از بین پنج نفر برتر یک نفر از تهران بودند و در گروه هنر هم نفر برتری از استان تهران نداشتیم. بر این اساس از بین ۴۰ رتبه برتر در پنج گروه آزمایشی، ۱۱ نفر از تهران هستند. یعنی چیزی حدود ۳۶.۶ درصد از نفرات برتر کنکور ۱۴۰۳ (سه گروه تجربی، ریاضی و علوم انسانی) در تهران زندگی می‌کنند، این سهم برای مشهد و تبریز هر کدام ۳ نفر است و ۲ نفر از نفرات برتر کنکور امسال ساکن یزد هستند و ۱۱ نفر باقی مانده سهم شهرهایی مانند بندعباس، ارومیه، نیشابور، رشت، ساری، سبزوار، خراسان جنوبی، قزوین، بیرجند، کرمانشاه و اصفهان شده است. ۱۶ استان، اما هیچ سهمیه‌ای در میان لیست ۴۰ نفره برترین‌های کنکور ۱۴۰۳ نداشتند.

پیشتازی تهران در کنکور ۱۴۰۲

اما نتایج سهم استان ها در سال گذشته چگونه بود؟ نتایج نفرات برتر کنکور در سال‌های قبل هم نشان می‌دهد باز سهم شهر تهران از سایر شهرها بیشتر است، مثلاً در سال ۱۴۰۲ و در میان ۲۶ نفرات برتر از سه گروه آزمایشی تجربی، ریاضی فیزیک و علوم انسانی، ۹ نفر تهرانی بودند، یعنی چیزی حدود ۳۴.۶ درصد از نفرات برتر کنکور سال قبل در تهران زندگی می‌کردند. در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۰ هم وضعیت به همین روال بود و در این دو سال شهر تهران با سهم ۸ نفری از ۳۰ نفر برتر کنکور در سه گروه آزمایشی مدنظر ۲۶.۶ درصد بهترین‌ها را از آن خود کرد.

تهرانی‌ها در کنکور  1402  با 12 نفر در میان 40 داوطلب برتر کنکور در رشته های ریاضی فیزیک، تجربی، انسانی، زبان های خارجی و هنر، بیشترین تعداد قبولی‌ها را همچون سال‌های قبل به خود اختصاص دادند.

پس از تهران، شهر اصفهان با 4 نفر، رتبه دوم فراوانی در برترین‌ها را در اختیار گرفته است. یزدی‌ها هم 3 نفر، تبریز دو رتبه برتر و مشهد هم فقط یک نفر را در میان برترین‌ها دارد.

این آمار  برای سال 1402 این اعداد فقط از سهم 82.5 درصدی رتبه‌های برتر کنکور در مراکز استان‌ها نسبت به قبولی‌های 17.5 درصدی شهرستان‌ها خبر می‌دهد.

کاهش سهم شهرستان ها 

همچنین بررسی‌ها در سال‌های 1401 و 1402 نشان می‌دهد، سهم شهرستان‌ها حتی از دهه 90 هم کمتر شده و در سال 1401 این رقم به 15 و امسال(1402) به 17.5 درصد رسیده است.

علاوه بر این، بررسی‌های دو دهه اخیر تا سال 1400 هم نشان می‌دهد که در مجموع، مراکز استان‌ها 83 درصد و شهرستان‌ها فقط 17 درصد رتبه‌های برتر را کسب کرده‌اند.

مرور جدول و آمار سهم حضور داوطلبان کنکور در مراکز استان ها در میان رتبه های برتر نسبت به شهرستان ها نشان می دهد، این عدد 80 به 20 است و معنای واضح آن، بی‌عدالتی آموزشی در  بیش از دو دهه و عدم اقدام مناسب از سوی نهاد آموزش و پرورش است.

اما در چهار سال گذشته (۱۴۰۳ - ۱۴۰۰) علاوه بر تهران چند شهر دیگر هم هستند که سعی کردند سهم خودشان را از نفرات برتر کنکور حفظ کنند، مشهد، تبریز، یزد و اصفهان چهار شهری هستند که نتایج نفرات برتر کنکور نشان می‌دهد آن‌ها همواره خودشان را جزو مدعی‌ها نشان داده‌اند. تهران با ۳۶ نفر، مشهد با ۱۰ نفر، تبریز با ۷ نفر و یزد و اصفهان هرکدام با ۶ نفر رتبه برتر کنکور در سال‌های ۱۴۰۰ تا 1402، نشان دادند رقبای خوبی برای یکدیگر هستند.

توجه به اسامی شهرها و تعداد نفرات برتر کنکور نشان می‌دهد، رتبه‌های یک تا ۱۰ کنکور در سال‌های گذشته اغلب میان شهرهایی تقسیم شده است که جایگاه اقتصادی و سیاسی بهتری نسبت به سایر شهرها دارند.

در کنکور سراسری سال 1400 هم استان های یزد، تهران، البرز و سمنان از نظذ درصد قبولی شرکت کنندگان در ردۀ اول کشور قرار دارند.

در این میان استان یزد با 18.9درصد قبولی استان اول کشور  محسوب می  شود. افزون بر این استان های قزوین، خراسان جنوبی، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، مرکزی، مازندران و آذربایجان شرقی در ردۀ دوم قرارگرفته اند و میانگین قبولی داوطلبان این استان ها از میانگین کشوری بیشتر بوده است. برای نمونه، استان قزوین در پذیرش “با آزمون” سراسری 1400،  با ۱۳.۲۶ درصد در رده ۱۱ کشوری قرار دارد، و از آنجا که طبق اعلام رییس سازمان سنجش میانگین کشور ۱۲.۲۹ درصد بوده است، درصد قبولی داوطلبان استان قزوین از این میانگین یک درصد بیشتر بوده است.

رتبه های اول تا سوم بین استان های مختلف توزیع شده است و برعکس سال گذشته سهم تهرانی ها تنها یک رتبه اولی در گروه آزمایشی علوم فنی و ریاضی است اما تعداد 12 نفر از رتبه های اول تا دهم از آن تهرانی ها شده است و آن ها در صدر قرار گرفته اند.

بررسی ها سا لهای 1390 تا 1402 هم نشان می دهد که سهم مراکز استان ها از رتبه های برتر بیتشر بوده است به طوریکه مراکز حداقل 67.5 درصد  در سال 99 و حداکثر 86 درصد را در سال های 90 و 96 را دارا بوده است.