لاتاری دو‌سر سود ایران خودرو و بانک ها

نورنیوز-گروه اقتصادی: نوسانات بازار خودرو در چند سال گذشته و همزمان با افزایش شدید تورم و کاهش قدرت خرید به یکی از دغدغه های اصلی مردم تبدیل شده است. افزایش نرخ تورم و کاهش ارزش پول ملی در چند سال گذشته سبب شده تا خودرو از یک کالای مصرفی به متاعی برای سوداگری مبدل شده و شرایط برای دلالان و واسطه ها که بدنبال گرفتن ماهی از این آب گل آلود هستند بیش از پیش مهیا شود.

در این میان اما در برهه ای که افسار بازار خرید و فروش خودرو تقربا از دست نهاد تنظیم گر بازار خارج شده بسیاری از مردم با فروش طلا و سرمایه های ریز و درشت خود در سودای حفظ ارزش دارایی شان و یا کسب سود از محل خرید خودرو از کارخانه ها و فروش آن در بازار آزاد وارد این عرصه شده و در لاتاری مشترک شرکتهای خودروسازو بانکها ایفای نقش می کنند. البته بدلیل تلاطم شدید این بازار معمولا برنده اصلی مردم نیستند بلکه شرکتهای خودرو ساز، بانکها و واسطه ها از حباب های ایجاد شده در بازار سود می برند و متاسفانه  گروه زیادی از مردم همان اندک سرمایه خود را هم از دست می دهند.

اگرچه سالهاست که نهاد تنظیم گر بازار با هدف جلوگیری از گشترش دلالی اقدام به ایجاد سامانه یکپارچه فروش خودرو نموده اما این روش هم تاکنون نتوانسته سر و سامانی به این بازار آشفته بدهد

حدود دوماه پیش وزیر صمت با غیر فعال اعلام کردن این سامانه برای خودروهای داخلی راه را برای بازگشت شرکتهای خودرو ساز داخلی به مسیر قبلی یعنی پیش فروش و قرعه کشی باز کرد.

البته شرایط جدید بستر بسیار مناسبی برای بانکها که تشنه جذب سرمایه های سرگردان مردم هستند نیز باز کرد و با تصمیم مشترک خودروسازها و بانکها برای بلوکه کردن پول متقاضیان عملا شرایط بسیار مناسبی برای سرازیر شدن سرمایه ثبت نام کنندگان بسوی بانکها فراهم شد.

بر اساس ضوابط طرح فروش ایران خودرو ،متقاضیان برای خرید خودرو باید 230 میلیون تومان در بانکهای عامل با وکالتی کردن حساب ها بلوکه کنند. اقدامی که به گفته کارشناسان معامله ای دو سرسود میان ایران خودرو و بانکها است.

اگرچه این روش در دوره های گذشته مشکلات بسیاری برای بازگرداندن پول متقاضیانی که موفق به دریافت خودرو نشده بودند ایجاد کرد اما جذابیت آن برای بانکها به حدی است که حتی برای جذب بیشترنقدینگی مردم ، طرحهای تشویقی چون اعطای وام به سپرده گذاران را هم اعلام کرده اند.

بانکها برای جذب سرمایه ها و تشویق مردم به ثبت نام خودرو و وکالتی کردن حساب ها تسهیلات تشویقی مانند وام 100 میلیونی و یا حتی 130 میلیون تومانی با بازپرداخت 60 ماهه را در دستور کار قرار داده اند.

اعلام واگذاری تسهیلات بانکی برای سپرده گذاران خرید خودرو در حالی است که اکثر بانک ها در پرداخت وام ازدواج و فرزند آوری و حتی وام 30 میلیون تومانی بازنشستگان عقب ماندگی های جدی دارند و بسیاری از متقاضیان این وام ها ماهها است که موفق به دریافت تسهیلات خود نشده اند.

برخی از بازنشستگان در گفت و گو با نور نیوز با گلایه از عدم پرداخت وام 30 میلیون تومان از سوی شبکه بانکی گفته اند با گذشت 5 ماه ازآغاز واگذاری وام به بازنشستگان ، هنوز موفق به دریافت وام نشده اند.

 این بازنشستگان می گویند چگونه است که بانکها توان پرداخت وام 30 میلیون تومانی را ندارند اما برای خرید خودرو اقدام به پرداخت 100 تا 130 میلیون تومان تسهیلات می کنند. این موضوع البته درباره وام ازدواج و فرزند آوری هم صادق است . برخی از متقاضیان این وام ها هم با گلایه می گویند چندین ماه است که با تکمیل مدارک پشت نوبت دریافت این وام ها مانده اند و بانکها ی عامل پاسخگو نیستند.

 ** واکنش بانک مرکزی

در پی افزایش نارضایتی ها از شبکه بانکی برای پرداخت وام خودرویی، بانک مرکزی در بخشنامه‌ای به شبکه بانکی اعلام کرد: «اخیرا مشاهده شده که برخی از بانک‌ها و موسسات اعتباری اقدام به انجام تبلیغات گسترده به منظور وکالتی کردن حساب بانکی به همراه بهره‌مندی از تسهیلات قرض‌الحسنه و یا ارائه اعتبار به مشتریان با نرخ‌های سود ترجیحی کرده‌اند.

شایان ذکر است با توجه به محدودیت منابع مالی در اختیار و کثرت تقاضای تسهیلات بانکی، اولویت در پرداخت تسهیلات بانکی با محوریت تسهیلات قرض‌الحسنه ازدواج و تسهیلات موضوع قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، قانون جهش تولید مسکن و... است و هرگونه اعطلای تسهیلات بدون در نظر گرفتن اولویت‌های یادشده فاقد وجاهت بوده و مورد پذیرش نیست.

همچنین عملکرد بانک ها یا مؤسسات اعتباری در پرداخت تسهیلات تکلیفی، مورد بررسی قرار خواهد گرفت و چنانچه نتایج حاصله حاکی از عملکرد نامطلوب، توام با اعطای تسهیلات به روش صدرالاشاره باشد، اقدامات انضباطی و نظارتی مقتضی علیه آن بانک یا مؤسسه اعتباری و اعضای هیئت مدیره ذی‌ربط معمول خواهد شد تاکید می‌شود موضوع مطروحه از تاریخ این بخشنامه لازم الاجرا است.

** ثبت‌نام حدود 2 میلیون نفر در طرح فروش ایران خودرو

طبق آمار تاکنون قریب به دو میلیون نفر در طرح فروش ایران‌خودرو، ثبت درخواست داشته‌اند؛ طبق پیش‌بینی‌ها احتمالا میزان ثبت‌نام تا حدود سه میلیون درخواست هم برسد؛ بنابراین با توجه به ظرفیت در نظر گرفته شده برای این مرحله، فرآیند نوبت‌دهی و تخصیص بر مبنای قرعه‌کشی خواهد بود؛ همچنین طبق تاکید ایران‌خودرو، ثبت‌نام متقاضی، به منزله تخصیص قطعی نخواهد بود و منجر به تعهد برای شرکت نمی‌شود. شرکت ایران خودرو البته سایت جدید فروش خود را هم برای اجرای طرح پیش فروش رونمایی کرده است.

در اطلاعیه‌ای که این شرکت خودروساز ۲۱ مرداد ماه منتشر کرد علاوه بر شرایط لازم ثبت‌نام، سایت جدیدی به آدرس www.ikcosales.ir برای ثبت‌نام متقاضیان خرید خودروهای ایران خودرو معرفی شد.  بر اساس اعلام این شرکت خودروساز این طرح شامل متقاضیان عادی، مشمول طرح حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و مشمولان طرح جایگزینی خودروهای فرسوده است.

** تفاوت قیمت خودرو و بازار چقدر است؟

لاتاری جدید ایران خودرو در حالی است که هنوز بسیاری از تعهدات این خودرو ساز به متقاضیان قبلی واگذار نشده نشان می دهد که اجرای این طرح نه تنها اثری در متعادل شدن قیمت خودرو در بازار ندارد بلکه می تواند به کسب و کار سوداگران رونقی بدهد

بررسی ها نشان می دهد که سود هر خودرو بین 26 تا 47 درصد خواهد بود .بر این اساس میزان اختلاف قیمت پژو 207 دستی با بازار 190 میلیون تومان، تارا V4 حدود 260 میلیون تومان، هایما SYحدود 430 میلیون تومان، رانا پلاس 145 میلیون تومان، سورن پلاس 130 میلیون تومان و فاصله قیمت هایما 5 S در کارخانه و بازار حدود 310 میلیون تومان برآورد می شود

**بانک ها چقدر سود می‌کنند؟

حساب و کتاب پولهای بلوکه شده در این چندروزه نیز نشان می‌دهد که تاکنون 700هزار میلیارد تومان از سوی متقاضیان شرکت در طرح فروش ایران خودرو در بانک‌ها انباشت شده است. رقمی که به صورت دلاری تا 12 میلیارد دلار هم بالا می‌رود. البته کارشناسان خودرو پیش بینی می‌کنند، روند ثبت نام‌ها همچنان ادامه پیدا کرده و تا 3 میلیون نفرهم پیش برود.

مدت زمان بلوکه شدن پول در بانک‌های کشور ۱۵ روز خواهد بود که بانک‌‌ها می‌توانند در این مدت از نقدینگی‌های جمع آوری شده، جهت افزایش اعتبار خود استفاده کنند.

**ابهامات پیش‌فروش ایران‌خودرو

پیش‌فروش محصولات ایران‌خودرو در حالی آغاز شده است که تاکنون نه از تیپ خودروهای قابل عرضه خبری هست و نه از نحوه تخصیص خودرو. ایران خودرو اعلام کرده که خودروهای ۲۰۷ دستی، ری‌را، تارا، راناپلاس، سورن‌پلاس و هایما، خودروی برقی لونا GRE و FAW Bestune NAT در طرح پیش فروش عرضه می شوند اما تیپ و نوع این خودروها هنوز اعلام نشده است.

گفتنی استِ؛ در حالی که دیوان عدالت شرط نداشتن گواهینامه را حذف کرده  اما ایران خودرو اعلام کرده که این موضوع به صورت رسمی به این خودرو ساز اعلام نشده است.