نورنیوز- گروه سیاسی: سرنوشت انتخابات ریاست جمهوری به جمعه پیش رو موکول شده و طبعا در چند روز باقی مانده، رقابت های انتخاباتی صریح تر، شفاف تر و جدی تر از مرحله اول پیش خواهد رفت. جدی تر و صریح تر شدن مواضع نامزدها، همزمان که شور و شوق انتخاباتی را بیشتر می کند و چه بسا به شناخت بیشتر و انتخاب بهتر مدد برساند، بالقوه می تواند آسیب هایی را نیز به دنبال داشته باشد. شاید در صدر این آسیب های محتمل، نادیده گرفتن اخلاق سیاسی از سوی نامزدها یا ستادها و طرفداران و حتی عوامل دخیل در برگزاری انتخابات باشد.
به نظر می رسد که در مجموع می توان به رفتار نامزدها در مرحله اول نمره قابل قبولی داد یا حداقل کارنامه دو نامزد راه یافته به مرحله دوم یعنی مسعود پزشکیان، نامزد مورد حمایت اصلاح طلبان و اعتدالیون و سعید جلیلی نامزد مورد حمایت اصول گرایان را به لحاظ مراعات قواعد اخلاقی رقابت ها مثبت ارزیابی کرد. این ادعا البته فارغ از مواضع و برنامه های انتخاباتی آنهاست. سابقه فعالیت های سیاسی و اجرایی آنها در گذشته هم موید چنین ادعایی است که باز فارغ از قضاوت درباره مواضع شان، انسان های اخلاق مداری بوده اند یا حداقل مورد برجسته ای از بی اخلاقی از آنها سر نزده است. از این منظر هر دو نامزد را می توان نماینده وجه اخلاقی جامعه ایران خواند؛ جامعه ای که با وجود برخی چالش های اجتماعی و بروز ناهنجاری های اجتماعی در آن، اخلاق همچنان جایگاه مستحکمی در آن دارد و روی خوشی هم به چهره ها یا سیاستمداران و مسئولان بی توجه به اخلاق نشان نمی دهد. جای امیدواری است که این حسن اخلاق دو نامزد ادامه دار باشد و نه تنها در چند روز باقی مانده تا روز رای گیری بلکه بعد از انتخابات و در مواجه های بعدی به عنوان پوزیسیون و اپوزیسیون هم جاری و ساری باشد.
با این حال به اقتضای حساس شدن انتخابات و فشرده شدن رقابت آنهم بین نامزدهایی که گفتمان های کاملا متفاوتی را نمایندگی می کنند، رفتارهای نسنجیده و غیر قابل دفاعی از سوی اعضای ستادها به چشم آمده که اگر نسبت به رفع آن اهتمام نشود، چه بسا سرمنشاء اوج گرفتن بی اخلاقی شود. قاعدتا تشدید بی اخلاقی هم ذهن و تمرکز نامزدها و ستادها را به هم می زند و هم اثر سویی در جامعه مخاطب خواهد گذاشت.
عیار اخلاق، مولفه قابل توجهی نزد ایرانیان در محک گزینه های سیاسی است. بنابراین شایسته است که کمپین های انتخاباتی به این مهم اهتمام داشته باشند. توصیف رقیب یا طرفداران او با کلمات و تعابیر مغایر با فرهنگ اخلاقی جامعه یادآور تجربه های هزینه ساز نمونه های مشابه در سالهای گذشته است. بنابر این به کار بردن اصطلاحاتی همچون « پسماند» و «دور ریز» یا « ادامه جبهه کفر و استعمار» از سوی رئیس ستاد یکی از نامزدها برای توصیف کمپین انتخاباتی رقیب، به هیچ وجه قابل دفاع نیست و حتما مغایر با فرهنگ اخلاق مدار ایرانی- اسلامی و البته توصیه های مکرر رهبر معظم انقلاب است. همچنان که خطاب کردن طرف مقابل با عناوینی همچون « خشک مغر»، « متحجر » و «طالبانی» نیز چنین حکمی دارد.
بی اخلاقی یا اخلاق مداری البته دامنه فراخ تری از کلام و ادبیات نامزدها یا اعضای ستادها و طرفداران و سیاسیون و مسئولان دارد. خارج شدن از چارچوب های قانونی و عرفی هم می تواند نشانه هایی برای خروج از چارچوب اخلاق مدارانه باشد. چنانکه دادن وعده های اصطلاحا فضایی و غیر عملیاتی و به تعبیر عوامانه آن عجیب و غریب، آن هم از سوی نامزدهایی که هم خودشان و هم طرفدارانشان می دانستند تا پایان راه ماندگار نیستند، محل تامل است و باز قابل تامل تر اینکه همین نامزدها در ادامه راه به کمپین انتخاباتی نامزدی می پیوندند که نسبت به رعایت اخلاق اهتمام داشته است. این پیوستن ها آیا تاثیر مثبتی در سبد رای آن نامزد خواهد داشت؟
فردای انتخابات نه پایان راه که اتفاقا آغاز یک مسیر جدید است هم برای برندگان و هم بازندگان نتیجه رقابت. تداوم رفتارهای اخلاق مدارانه اقتضا می کند که نامزدها و ستادها به دغدغه های اعلامی خود برای اعتلای ایران و تلاش برای گره گشایی در جهت رفع مشکلات پایبند باشند و این سیاست ها و مواضع اعلامی را در عرصه عمل به منصه ظهور برسانند. اتخاذ رویکردهای همگرایانه و جایگزین کردن آن با سیاست های تقابلی و هم افزایی توانمندی های مختلف برای بهبود وضعیت، انتظاری است که مردم از هر دو طرف رقابت دارند چنانکه البته این انتظار از دیگر نهادهای کشور هم می رود. فردای انتخابات زمان انتقام گیری، سنگ اندازی، تحقیر طرف مقابل و طرد و نادیده گرفتن اقلیت از سوی اکثریت نیست. و از قضا فردای انتخابات، معیار و سنجه مناسبی است برای عیار سنجی مواضع و سیاست های اعلامی نامزدها و ستادهایشان. مردم تمکین یا عدم تمکین به آن مواضع اعلامی را بر اساس متر و معیارهای اخلاقی هم قضاوت خواهند کرد. این نه اولین و نه آخرین انتخابات است.
بیراه نیست اگر گفته شود هر چه پیوست رعایت اخلاق ضمیمه سیاست ها و برنامه های مسئولان و نهادها و گروه ها و چهره های سیاسی باشد، افکار عمومی هم با رغبت بیشتری میل به حضور و مشارکت عمومی خواهند داشت. مردم مهم ترین سرمایه اجتماعی دولت هستند و البته عیان است که این سرمایه اجتماعی لطماتی خورده و گلایه مندی و نارضایتی به شکل آشکاری خود را در کیفیت مشارکت انتخاباتی مرحله اول بروز داده است. درواقع ما با یک زنجیره بهم پیوسته مواجهیم، زنجیره ای که حلقه های آن اعتماد، امید، و سرمایه اجتماعی است. با تقویت اعتماد و امید می توان به احیای سرمایه اجتماعی رسید.
ادعای بی جایی نیست اگر گفته شود که ترمیم و تقویت سرمایه اجتماعی شاید مهمترین اولویت دولت آینده باشد البته با همکاری و همراهی دیگر نهادهای حاکمیت. در این مسیر ترمیم، حتما سیاست ها و برنامه های مختلفی را می توان ردیف کرد از جمله اهتمام داشتن به همین دغدغه اخلاق مدارانه. اما شاید در کوتاه مدت ضرورت اساسی تر توجه به بهبود وضعیت اقتصادی و معیشت مردم باشد. در آموزه های مذهبی هم تاکید شده است که تنگ دستی و فقر ارتباط معناداری با ایمان و اخلاق دارد یا به تعبیر مولانا « آدمی اول اسیر نان بود.»
نورنیوز