شوخی زشت با آرامش روانی مردم

نورنیوز ـ گروه فرهنگ و جامعه: در روزهایی که آلودگی هوا و شرایط پایدار جوی، نفس‌ها را به شماره انداخته، افزایش ابتلا به سکته مغزی و کاهش سن مبتلایان این بیماری، خبر تکان دهنده ای بود که شاید چنانکه باید مورد توجه قرار نگرفت. چیزی که تکان دهنده تر بود تعارض آمارهای اعلامی در این زمینه بود که از یک فاصله چهار برابری در اعلام آمار حکایت داشت. به این موضوع اشاره خواهد شد اما در گام نخست لازم است به واقعیت‌های نگران کننده ای درباره سکته‌های مغزی توجه کنیم. بر اساس تحقیقات محققان دانشگاه «سان یات سن» در گوانگژو چین، با افزایش آلودگی هوا خطر سکته مغزی از ۵ درصد به ۲۸ درصد، ‌طی کمتر از یک هفته پس از اولین بار قرار گرفتن در معرض آلودگی شدید هوا افزایش پیدا می‌کند. آلودگی هوا باعث می‌شود که اکسیژن کافی به بدن نرسد و این امر سبب کاهش میزان خون رسانی به بافت‌های بدن می‌شود.اگر کاهش اکسیژن رسانی به مغز ادامه دار باشد عوارض جدی‌تر و جبران ناپذیری مانند سکته مغزی به دنبال خواهد داشت. تحقیقات اخیر نشان می‌دهد حتی قرارگرفتن کوتاه مدت در معرض آلودگی هوا هم می‌تواند خطر سکته مغزی را افزایش دهد.

  نگاهی به آمار، واقعیت‌های تلخی را مقابل چشمان ما قرار می‌دهد. در جهان، از هر چهار فرد بزرگسال بالای ۲۵ سال، تقریبا یک نفر در طول زندگی خود دچار سکته مغزی می‌شود. سال گذشته  حدود 2/12  میلیون نفر در جهان اولین سکته مغزی خود را تجربه کردند  و طبق اعلام سازمان بهداشت جهانی سالانه حدود ۶.۵ میلیون نفر در سراسر دنیا بر اثر سکته مغزی جان خود را از دست می‌دهند. بیماری‌های ایسکمیک قلبی (کاهش خونرسانی به قلب) و سکته مغزی از بزرگترین قاتلان انسان‌ها هستند. به گفته انجمن سکته مغزی آمریکا، در حالی که سکته مغزی چهارمین عامل مرگ و میر در جهان است در ایالات متحده، عامل شماره پنج مرگ و میر به شمار می‌رود

  اغتشاش دل آزار آمار سلامت

اما در ایران وضعیت چگونه است؟ تقریبا تمام منابع خبری تأیید می‌کنند که بروز سکته‌های مغزی در ایران روندی روبه رشد دارند. علاوه بر این،‌ کاهش سن ابتلا به سکته‌های مغزی در ایران نیز واقعیتی عینی است. میزان دقیق افزایش سکته مغزی و کاهش سن ابتلا چندان روشن نیست اما در اصل ماجرا نمی توان تردید کرد. در عین حال، چیزی که اهمیت فراوانی دارد ناهماهنگی در اعلام ارقام و اعداد دقیق و صحیح است تا آنجا که فاصله آمار اعلامی سکته‌های مغزی در ایران،‌ در پایگاه‌های مختلف خبری،  به تقریبا چهار برابر می‌رسد! با کمال تأسف باید گفت مثل بسیاری از موضوعات مهم، در موضوع حساسی مثل آمار سکته‌های مغزی در ایران هم با نوعی اغتشاش آماری مواجه هستیم. این فضای مبهم آماری،‌ دستمایه تحلیل‌های رسانه ای و طبعا ایجاد نگرانی هایی در میان مردم هم می‌شود.

مثلا مهم ترین،‌ رسمی ترین و قاعدتا مستندترین پایگاه خبری کشور (خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران) روز ۷ آبان ۱۴۰۲ خبر می‌دهد که در ایران، روزانه ۳۰۰ نفر به سکته مغزی دچار می‌شوند و بلافاصله اضافه می‌کند که به استناد تازه ترین آمار وزارت بهداشت‌ به طور متوسط سالانه ۵۵۰ هزار نفر در کشور به انواعی از سکته‌های مغزی مبتلا می‌شوند. آیا ابتلای روزانه ۳۰۰ نفر، عدد خوفناک ۵۵۰ هزار در سال را می‌سازد؟!! وانگهی، یک روز قبل از این تاریخ،‌ "ایسنا" به نقل از معاون فنی مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت خبری مخابره می‌کند که عدد سالانه مبتلایان به سکته مغزی را ۱۵۰ هزار نفر اعلام می‌کند!! این فاصله نزدیک به ۴ برابری با کدام منطق آماری قابل تحلیل است؟ جالب آنکه "ایرنا" نه تنها درصدد بررسی و تصحیح آمار اعلامی اش برنمی آید بلکه همان آمار شگفت انگیز ۵۵۰ هزار نفری را چند روز بعد ( 22 آبان) در یک تیتر بزرگ تکرار می‌کند تا بر ابهام و اغتشاش خبری موجود دامن بزند. به نظر می‌رسد رسیدن به یک نظام آماری دقیق و صحیح،‌ خصوصا در موضوعاتی که ظرفیت برهم زدن امنیت روانی شهروندان را دارند ضرورتی فوری و حیاتی است.

      سالگی سن بروز سکته مغزی

بروز سکته مغزی در دنیا یک چالش بسیار بزرگ است و از نخستین عوامل ناتوانی افراد شناخته می‌شود. بروز سکته مغزی در جهان به طور متوسط در سنین ۷۰ سال به بعد است اما متاسفانه این آمار در کشور ما ۱۰سال پایین‌تر بوده و در سنین ۶۰ سال اتفاق می‌افت.  این واقعیت را دکتر احسان شریفی پور استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی می‌گوید و به میزان بروز سکته مغزی در ایران اشاره می‌کند: «متاسفانه میزان بروز سکته مغزی در ایران 50 درصد بیشتر از متوسط جهانی است به طوری که اگر در جهان سالانه به ازای هر ۱۰۰هزار نفر حدود ۱۰۳ سکته مغزی بروز کند در ایران طبق مطالعات دقیقی که انجام شده این میزان به بیش از ۱۵۰ مورد  در هر ۱۰۰هزار نفر رسیده است.»

دکتر حسین قناعتی رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران هم درباره کاهش سن ابتلا به سکته مغزی به نور نیوز می‌گوید:« با توجه به افزایش سن امید به زندگی که تا قبل از انقلاب ۵۵ سال بود و امروز به بیش از 70 سال رسیده قاعدتا با افزایش بیماری‌های غیرواگیردار در ایرانیان رده سنی ۶۰ سال مواجه هستیم. میانگین سن مبتلایان به سکته درایران نسبت به میانگین جهانی آن کاهش پیدا کرده است و این زنگ خطری است که باید به آن توجه کرد.» این متخصص درباره عوامل این کاهش اظهار می‌دارد:« تغییر در سبک زندگی مردم ، شهر نشینی همراه با ترافیک و آلودگی در کنار کم تحرکی و استفاده از غذاهای فست فود و کنسروی باعث شده  تا با افزایش بیماری‌های غیرواگیر که عمدتا چاقی است مواجه شویم. وقتی که چربی خون بالا می‌رود فرد دچار افزایش فشار خون می‌شود و این فرد مستعد سکته مغزی است.»

 کد طلایی 724

افزایش آمار سکته‌های مغزی و کاهش سن ابتلای آن، طبعا نیازمند تدابیری برای مهار آسیب‌های ناشی از این عارضه است.  از چند سال قبل وزارت بهداشت با کمک دانشگاه‌های علوم پزشکی برنامه کد ۷۲۴ را در بیمارستان هایی که مجهز به بخش اکستروسنتر هستند به اجرا درآورده است. برنامه ملی درمان پیشرفته سکته‌های مغزی به صورت شبانه‌روزی در ۵۵ بیمارستان و در ۲۵ شهر کشور در طرح تحول سلامت درحال انجام است. دراین برنامه پزشک اورژانس بعد از معاینه و مشاهده علایمی که نشان از سکته مغزی دارد کد ۷۲۴ را اعلام می‌کند. یعنی 7 روز هفته و ۲۴ ساعت شبانه‌روز بیماری که با علایم سکته مغزی به اورژانس معرفی شود و اورژانس هم احتمال سکته مغزی بدهد، این کد را اعلام می‌کنند.  دکتر شریفی‌پور متخصص مغز و اعصاب و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی  با اشاره به زمان طلایی در سکته مغزی می‌گوید : «در بیماران مبتلا به سکته مغزی، یک بازه طلایی وجود دارد به طوری که اگر در ۴.۵  ساعت اول به مراکز درمانی مجهز مراجعه شود با یک درمان حل کننده لخته، خطر رفع خواهد شد و حتی در زمان حدود ۶  تا ٢٤ ساعت نیز با روش آندوواسکولار می‌توان درمان را کامل کرد.»  

شریفی پور ادامه داد: «خوشبختانه با برنامه ۷۲٤ که با همکاری وزارت بهداشت، انجمن سکته مغزی و دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور اجراء شد توانستیم در عرصه درمان سکته مغزی  گام مهمی برداریم  که نتیجه آن طبق آخرین گزارش سازمان بهداشت جهانی و سازمان جهانی سکته مغزی، ایران را به  جایگاه ۱۰ کشور موفق در زمینه درمان حاد سکته مغزی ارتقاء داده است.»  دکتر قناعتی رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران هم با تاکید بر اینکه غربالگری می‌تواند نقش مهمی در کاهش ابتلا به سکته‌های قلبی و مغزی داشته باشد به نور نیوز گفت:‌ «متاسفانه بسیاری از مردم نمی دانند فشار خون بالا و یا دیابت دارند. با طرح غربالگری و بررسی دیابت و فشار خون که عوامل مهمی در بروز سکته هستند می‌توانیم از آنها پیشگیری کنیم. در کنار آن با ورزش ، خواب مناسب ، کنترل فشار خون و رژیم غذایی مناسب ، استفاده از سبزیجات،  کم کردن غذاهای پرکالری و کاهش وزن و مهم تر از همه آنها عدم مصرف دخانیات که از عوامل تشدید کننده سکته مغزی است می‌توانیم از بروز آن جلوگیری کنیم. در کنار آن آلودگی هوا تاثیر زیادی در بروز سکته مغزی دارد چراکه هوای پاک یکی از عوامل طول عمر است.»