نورنیوز- گروه اقتصاد: شوک های ارزی از جمله عوامل برهم خوردن تناسب قیمت زمین و مسکن در مقایسه با دیگر کالاها از جمله دستمزد کارگران در اقتصاد ایران بوده است. آمارها نشان می دهد از سال 1377 تا 1400 شاخص قیمت زمین در تهران 215 برابر شده، اما در همین بازه زمانی حداقل دستمزد کارگران افزایش تنها 88 برابری داشته است. در این میان، مبلغ وام های مسکن هر چند زیاد شده، اما از یک سو از قیمت مسکن در درون شهرهای بزرگ عقب مانده است و از سوی دیگر اقساط آن بیش از پیش از دسترس خانوارهای اقشار متوسط و ضعیف دور شده اند. این موضوع دیروز مورد اشاره رئیس مجلس قرار گرفت و قالیباف با بیان این که بانک ها تسهیلات مسکن را پرداخت می کنند، اما دیگر مردم توانی برای گرفتن وام و پرداخت اقساط را ندارند، لزوم چاره اندیشی مجلس در این خصوص را متذکر شد.
قیمت زمین، عرصه خودنمایی شوک های ارزی و درآمدهای نفتی
قیمت زمین و مسکن در دهه 80 شمسی، به تبع رشد درآمدهای نفتی و تزریق آن به اقتصاد و ابتلای اقتصاد کشور به بیماری هلندی جهش قابل توجهی یافت.اما این مسئله در دهه 90 و به ویژه انتهای آن و در غیاب مکانیسم هایی نظیر مالیات های سوداگری و مالیات های مسکن، با جهشی فوق تصور مواجه شد. ماحصل تغییر و تحولاتی که به آن اشاره شد، این است که قدرت خرید مردمی که نه به دلار، بلکه به ریال دستمزد دارند و به طور مشخص کارگران و کارمندان نسبت به نرخ زمین به عنوان دارنده سهم اصلی در قیمت مسکن بیش از پیش آب رفت. داده های بانک مرکزی نشان می دهد که شاخص قیمت زمین در تهران (به عنوان الگوی قیمتی مسکن در کشور) در بین سال های 1377 تا 1400، 215 برابر شده، در حالی که در این مدت حداقل دستمزد کارگران از 30 هزار و 153 تومان به 2 میلیون و 655 هزار تومان رسیده و 88 برابر شده است.
افزایش وام های مسکن هم حریف تورم زمین نشد
اصل 43 قانون اساسی، تامین نیازهای اساسی از جمله مسکن را جزو تکالیف حاکمیت/دولت برشمرده است. به همین منوال نیز آمارها نشان می دهد که حجم ریالی وام های مسکن بانک مسکن به عنوان بانک عامل این بخش در بازه زمانی سال های 77 تا 1400 افزایش یافته، اما این رقم کلی نیز جوابگوی افزایش قیمت مسکن نبوده است به طوری که در بین سال های مذکور، وام های پرداختی مسکن از 649 میلیارد تومان به بیش از 106 هزار میلیارد تومان رسیده و 164 برابر شده اند.
نگاهی به آخرین وضعیت وام های مسکن
اگر بخواهیم وام های مسکن را جزئی تر بررسی کنیم، باید به وام های نهضت ملی مسکن، وام مسکن با اوراق ممتاز و وام اوراق ممتاز در راستای قانون جوانی جمعیت اشاره کنیم.
1-نهضت ملی مسکن: وام نهضت ملی مسکن اگرچه طبق آخرین تصمیمات اخذ شده، 550 میلیون تعیین شده، با این حال در درجه اول باید گفت که این وام مشروط به تامین آورده متقاضیان است. موضوعی که با کشدار شدن پیشرفت پروژه ها، متاثر از افزایش هزینه های ساخت مسکن شده و با توجه به عقب ماندگی رشد دستمزدها از این هزینه ها، روز به روز تامین آن برای مردم دشوارتر می شود. به عنوان مثال گزارش ایرنا در 17 شهریور امسال حاکی از آن است که آورده متقاضیان در این طرح 450 میلیون تومان است. از آورده اولیه که بگذریم، مسئله بعدی اقساط این تسهیلات است که پس از کاهش نرخ سود آن از 23 درصدبه 18 درصد، به روش پلکانی در سال اول به بیش از 7 میلیون و 357 هزار تومان و سال بیستم بیش از 12 میلیون و 900 هزار تومان می رسد.
2-وام خرید مسکن با اوراق ممتاز: این وام نیز گزینه بعدی متقاضیان مسکن است که برای زوجین در تهران 800 میلیون تومان، در مراکز استان ها 640 میلیون تومان و سایر مناطق 480 میلیون تومان است. به این ترتیب اقساط این سه نوع وام ذکر شده که نرخ سود 22.5 درصدی با بازپرداخت حداکثر 12 ساله دارد، به ترتیب به بیش از 16 میلیون تومان، 12 میلیون و 880 هزار تومان و 9 میلیون و 660 هزار تومان می رسد. این ارقام با در نظر گرفتن وام جعاله با سقف 160 میلیون تومان، بازپرداخت 5 ساله و نرخ سود 22.5 درصد نیز به میزان بیش از 4 میلیون و 460 هزار تومان (در 5 سال اول) افزایش خواهد یافت. تازه به این موارد باید هزینه اولیه خرید این وام را اضافه کرد که مثلاً برای وام 800 میلیون تومانی در تهران باید 1600 برگه اوراق با قیمت کنونی بیش از 100 هزار تومان یعنی جمعاً بیش از 160 میلیون تومان هزینه کرد.
3- وام خرید مسکن قانون جوانی جمعیت با اوراق: این وام به تازگی به سبد وام های مسکن اضافه شده است که طبق آن سقف تسهیلات خرید و تعمیر مسکن از محل اوراق ممتاز به ازای هر فرزند زیر 20 سال و حداکثر تا 4 فرزند 25 درصد اضافه می شود و برای خانوارهای دارای 4 فرزند زیر 20 سال به دو برابر سقف تسهیلات خرید و تعمیر مسکن با اوراق خواهد رسید. با این اوصاف، اگرچه به عنوان مثال سقف وام خانوارهای دارای 4 فرزند (در مدل زوجین) در تهران به یک میلیارد و 920 میلیون تومان رسیده، اما اقساط آن به ماهانه 35 میلیون تومان افزایش خواهد یافت!
حقوق و مزد بگیران نظاره گر رالی وام و اقساط تسهیلات مسکن
همه این وام ها در شرایطی است که اگر اقشار متوسط و ضعیف نظیر مزد بگیران بخواهند آن را دریافت کنند، (جدای از هزینه های اولیه و همچنین این که مبلغ وام شاید به راحتی کفاف خرید یک منزل را ندهد) با چالش نابرابری اقساط و درآمدها مواجه خواهند شد. به عنوان مثال طبق مصوبه مزد سال جاری، دریافتی یک کارگر با دو فرزند پس از کسر حق بیمه به بیش از 7 میلیون و 300 هزار تومان می رسد که از همه اقساط وام های یادشده کمتر است.
روزنامه خراسان