وتوی چین و روسیه در شورای امنیت، شکست اجماعسازی آمریکا علیه ایران را آشکار کرد؛ همزمان، پیوند میدان، دیپلماسی و حضور مردم، فشارهای غرب را به چالش کشیده و وعدهدرمانی واشنگتن در اقتصاد، جنگ و بازگشایی تنگه هرمز را با بنبست مواجه ساخته است.
نورنیوز-گروه سیاسی: در شرایطی که وزیر خزانهداری آمریکا بارها از تحقق اجماع جهانی علیه ایران سخن گفته است، روسیه و چین با رأی منفی به پیشنویس پیشنهادی واشنگتن درباره تمدید مأموریت هیئت کارشناسان کمیته ۱۷۳۷ شورای امنیت، مانع تصویب آن شدند. این پیشنویس با وجود کسب ۱۱ رأی موافق، به دلیل مخالفت دو عضو دائم شورا و استفاده از حق وتو، به تصویب نرسید.
این تحول، فراتر از یک شکست دیپلماتیک مقطعی، نشانهای از محدودیت توان آمریکا در شکلدهی به اجماع بینالمللی علیه ایران است. همراهی مسکو و پکن، در کنار تحولات میدانی و دیپلماتیک، بار دیگر بر اهمیت پیوند میان وحدت میدان، دیپلماسی و حضور مردم در صحنه تأکید کرد؛ ظرفیتی که توانسته است معادلات فشار علیه ایران را با چالش مواجه کند.
حقوق بینالملل؛ قربانی تفسیرهای سیاسی غرب
اقدامات آمریکا و تروئیکای اروپایی علیه ایران، با توسل به مفاهیمی همچون اسنپبک، اجرای قطعنامههای شورای امنیت، بازگشت بازرسان آژانس و تصمیمات شورای حکام، در حالی دنبال میشود که تهران بر پایان اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ در اکتبر ۲۰۲۵ تأکید دارد. از این منظر، ایران روندهای جدید علیه خود را فاقد مبنای حقوقی میداند و صدور قطعنامههای تازه را ناقض تعهدات بینالمللی تلقی میکند.
مسئله صرفاً به اختلاف میان ایران و غرب محدود نمیشود؛ بلکه به چگونگی استفاده سیاسی از نهادهای بینالمللی و پیامدهای خطرناک آن برای نظم حقوقی جهان بازمیگردد. اگر تجاوز نظامی، حمله به تأسیسات هستهای و اقدامات غیرقانونی با ابزارهای سیاسی بینالمللی توجیه شود، اصل حاکمیت کشورها و اعتبار قواعد حقوق بینالملل تضعیف خواهد شد. مقابله با چنین روندی، برای همه کشورهایی که از استقلال نهادهای بینالمللی دفاع میکنند، ضرورتی اساسی است.
میدان، دیپلماسی و خیابان؛ سه ضلع قدرت ملی
وتوی چین و روسیه را میتوان دستاوردی دیگر برای همافزایی میدان، دیپلماسی و ایستادگی مردم ایران در ۲۰۰ شب حضور در خیابان دانست. مقاومت ایران در برابر دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی، ظرفیتی فراتر از مرزهای ملی ایجاد کرده و دیپلماسی چندلایه و پرشتاب تهران نیز زمینه شناخت دقیقتر شرایط منطقه و مواضع ایران را در میان کشورهای مختلف فراهم آورده است.
مشارکت فعال ایران در سازمان همکاری شانگهای و بریکس و تشریح ابعاد اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه حقوق بینالملل و نظم جهانی، در کنار حضور مردم، به تقویت موقعیت دیپلماتیک کشور کمک کرده است. همین پیوند میان پشتوانه اجتماعی، توان میدانی و تحرک دیپلماتیک، زمینه همگرایی بیشتر برخی قدرتهای جهانی با ایران را فراهم ساخته و نمود آن در شورای امنیت آشکار شده است.
در همین چارچوب، ادعای ترامپ درباره احیای جایگاه جهانی آمریکا با واقعیتهای نوظهور نظام بینالملل فاصله دارد. همراهی نکردن کشورها با جنگافروزی علیه ایران، ناتوانی واشنگتن در صدور بیانیه پایانی نشست وزرای دارایی گروه ۲۰ و تأکید نشستهای شانگهای و بریکس بر نظم نوین جهانی، نشانههایی از محدود شدن یکجانبهگرایی سلطهمحور آمریکا به شمار میروند.
فروپاشی وعدهدرمانی؛ هرمز زیر فشار باز نمیشود
در حالی که ترامپ همچنان از پایان قریبالوقوع جنگ با ایران و درخواست تهران برای مذاکره سخن میگوید، تلاشهای واشنگتن برای مدیریت بازار انرژی و نمایش پیروزی، با چالشهای جدی روبهروست. اظهارات مقامهای آمریکایی درباره پیامدهای خروج از جنگ، وضعیت عبور نفت از خلیج فارس و تحولات بازار انرژی، در کنار ادعاهای نظامی پنتاگون، بخشی از تلاش برای کنترل تبعات اقتصادی و سیاسی بحران است.
گزارش دانشگاه براون، هزینه اضافی حدود ۱۰۷ میلیارد دلاری مصرفکنندگان آمریکایی برای بنزین و گازوئیل را در پی اختلالات عرضه ناشی از درگیری با ایران و جنگ روسیه و اوکراین مطرح کرده است. افزایش ۲۵ صدم درصدی نرخ بهره پایه فدرالرزرو و رسیدن آن به محدوده ۳٫۷۵ تا ۴ درصد نیز، بنا بر روایت مطرحشده، نشانه نگرانی از تداوم تورم است. همزمان، نظرسنجی دانشگاه مارکت، محبوبیت ترامپ را در آستانه انتخابات میاندورهای ۳۷ درصد اعلام کرده است.
در چنین شرایطی، تحریمهای تازه علیه ایران بیش از آنکه نشانه کارآمدی سیاست فشار باشد، تلاشی برای بازسازی اعتبار اقتصادی و سیاسی واشنگتن تلقی میشود. با این حال، هیچیک از اقدامات نظامی، نشستهای سیاسی و فشارهای دیپلماتیک آمریکا نتوانسته است مسئله تنگه هرمز را حل کند.
تهران تأکید دارد که تهدید و فشار، راه بازگشایی تنگه نیست و تا تحقق شروط خود، در برابر هر تجاوزی پاسخی سریع و سخت خواهد داد. استمرار این مسیر، به جای گشودن گره بحران، میتواند پیامدهای امنیتی و اقتصادی آن را برای آمریکا و متحدانش پیچیدهتر کند.