معاون اول رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت دانشگاهها، ضمن عذرخواهی بابت فشار اقتصادی بر مردم گفت: حل گرانی و ناترازیها نیازمند اجماع نخبگانی و علمی است.
نورنیوز- گروه سیاسی: معاون اول رئیسجمهور تأکید کرد: دولت تاکنون آنطور که باید تعامل و رابطه منظمی را با تشکلهای دانشگاهی و بهخصوص کانونها نداشته و باید این موضوع را جبران کنیم.
محمدرضا عارف در مراسم مجمع صنفی کانون استادان دانشگاه ایران بیان کرد: ما نتوانستیم در طول ۲۵ تا ۲۶ ماه گذشته که دولت مستقر شده است، تعامل و رابطه منظمی را با تشکلهای دانشگاهی و بهخصوص کانون داشته باشیم تا بتوانیم از این ظرفیت بینظیر آنها استفاده کنیم. باید جبران کنیم؛ البته هنر ما ایرانیها توجیه است. الان اگر از من بپرسید میگویم در طول دو سال گذشته کشور درگیر جنگ بوده است.
وی با تأکید بر اینکه یکی از شعارهای دولت وفاق استفاده از ظرفیت دانشگاه برای حل مسائل کشور بود، اظهار کرد: راهبرد کلی دولت اجرای برنامهها بود. رئیسجمهور در رقابتهای انتخاباتی برنامه خاصی ارائه نکرد، بلکه با نگاه بالاتر از سیاسی گفت در کشور به اندازه کافی برنامه داریم. ما در نوشتن سند خیلی هنرمند هستیم و سند به اندازه کافی داریم. خداوند باید قدرت اجرا را به ما دهد. از طرف دیگر انتخابات زودرس بود و مجال اینکه کاندیداها برنامه جامعی داشته باشند، فراهم نشد.
معاون اول رئیسجمهور تصریح کرد: اما از همان روزها استفاده از ظرفیت دانشگاه با جدیت مطرح شد؛ بهویژه در مدیریت ناترازیها. واقعیت این است که ما فقط ناترازی آب، برق و گاز نداریم. ما در دانشگاه هم ناترازی داریم و در بخشهای مختلف با ناترازی مواجه هستیم. ما به هیچ دولتی اتهام نمیزنیم. هر دولتی روی کار میآید به اندازه توان و ظرفیت خود زحمت میکشد. از همان روزهای اول به این نتیجه رسیدیم که هیچ اولویتی بالاتر از علم و فناوری نداریم.
عارف با اشاره به ظرفیت نیروی انسانی کشور گفت: ما روی نیروی انسانی که پشتوانه آن انگیزه و استعداد نوجوانان و جوانان کشورمان است، به عنوان یک سرمایه معنوی و ملی حساب باز کردیم و به سرمایه مناسبی رسیدیم. سپس این سرمایه برای کشور مزیت نسبی ایجاد کرد و امروز واقعیت این است که مزیت مطلق کشور ما نیروی انسانی است.
وی درباره جایگاه دانشگاه اظهار کرد: منزلت و جایگاه دانشگاه در کشور ما متفاوت است. بهخصوص در سالهای بعد از انقلاب، یک مأموریت شاید فرابخشی را به عهده گرفت. دانشگاه یک مأموریت در همه دنیا دارد، اما در کشور ما یک مأموریت فراتر از ظرفیت و محدوده ترسیمشده برای دانشگاه تعریف شده و دانشگاه این مسیر را خیلی خوب به انجام رساند.
عارف ادامه داد: بهخصوص نقش تشکلهایی که مراقبت میکنند شأنیت و منزلت دانشگاه حفظ شود و پیگیری میکنند که دانشگاه به این منزلت و شأنیت برسد، اهمیت دارد. تشکلهای دانشگاهی و بهخصوص کانون استادان دانشگاه، توسط خود استادان با همین نگاه شکل گرفت.
معاون اول رئیسجمهور تصریح کرد: یک مقطعی صحبتهای مفصلی بین استادان دردمند دانشگاه بود که از ظرفیت دانشگاه استفاده نمیشود؛ حالا به دلایلی که جای بحث نیست، باید تلاش کرد که این ظرفیت بروز کند.
وی با بیان اینکه جامعه و کشور ما تا حدودی تشکیلاتزده است، گفت: واقعیت این است که هنوز در هیچ زمینهای، نه فقط سیاسی، بلکه در زمینههای صنفی، اجتماعی و فرهنگی، تشکلها خیلی نمیتوانند محوریت کار را به عهده بگیرند.
عارف افزود: این کانون تشکیل شد و ما با ناملایمتیها و گرفتاریهایی هم روبهرو بودیم، ولی الحمدلله یک روند خوبی را طی کردیم که نگاه مؤسسان و اعضای آن در اساسنامه مشخص است.
معاون اول رئیسجمهور گفت: کانون، کانون صنفی است، ولی وظایف فرابخشی که در اساسنامه کانون ترسیم شده است، فوقالعاده بالاست.
وی با تأکید بر اینکه این دولت از روز اول با جنگ روبهرو شد، افزود: برای ما دانشگاهیها قابل پیشبینی بود که شاید از اواسط دهه ۹۰، جنگهای آینده، جنگهای فناوری باشد؛ یعنی دیگر جنگ، جنگ فیزیکی، توپ و تفنگ و اینها نخواهد بود.
عارف ادامه داد: دیگر راندمان جنگ جهانی دوم را در عصر اطلاعات کسی نمیپذیرد. اینکه بخواهند از راه دور تعداد قابل توجه و بالایی از انسانها را از بین ببرند، تجهیزات را نابود کنند و آثار تمدنی را از بین ببرند و بعد افتخار کنند که یک کشور متمدن را به عصر حجر برمیگردانند، از افتخارات عصر اطلاعات امروز در دنیا محسوب نمیشود و این حرفها زده میشود، اما هیچکس هم اعتراضی نمیکند.
وی با انتقاد از سکوت جامعه جهانی افزود: هیچکس هم اعتراض نمیکند که این حرف در شاخصها و معیارهای جنگل هم پذیرفته نیست؛ چون به هر حال حیوانات هم حرصشان حد یقف دارد، ولی انسان اگر در آن مسیر بیفتد، حرصش هیچ حدی ندارد.
معاون اول رئیسجمهور با اشاره به نمونههایی از اقدامات آمریکا گفت: نفت ونزوئلا را میبرند، رئیسجمهور کشور را میگیرند و به زندانش میکنند؛ ۷۰ یا ۸۰ هزار نفر از مردم را در منطقهای مانند غزه شهید میکنند و هیچ اتفاقی نمیافتد، بعد باز شعار تمدن و حقوق بشر میدهند و از اینکه فردی در گوشهای از دنیا یک ماه زندان رفته است، ابراز تأسف میکنند. اینها معیارهای حاکم بر تمدن امروز است.
وی با اشاره به نقش دانشگاهها در حل ناترازیهای موجود اظهار کرد: این ناترازی که امروز هم با آن مواجه هستیم، باید با توجیه و زمینهسازی آن را حل کنیم. برای اینکه این کار را انجام دهیم، اولین مسئلهای که در دانشگاه شریف هم مطرح کردم این است که اصلاً نگاه اداری را از دانشگاه برداریم. دانشگاه اداره نیست که بخواهیم با یک آییننامه و آییننامه هماهنگ و اینچنین مواردی آن را اداره کنیم.
عارف با تأکید بر اینکه دانشگاه را یک نهاد علمی عمومی میدانیم، نه یک نهاد دولتی، افزود: این نگاه را من در زمانی که در دانشگاه تهران مسئولیت داشتم دنبال میکردم، متأسفانه دورانش تمام شد و این موضوع به سرانجام نرسید.
وی ادامه داد: اگر بخواهیم نگاهی را که تاکنون به دانشگاه داشتهایم ادامه دهیم، مسائلی که امروز به آن اشاره شد، هر روز وجود خواهد داشت. یک زمانی در اوایل دهه ۹۰، به خاطر یک مسئله جزئی با یکی از نهادهای دولتی مشکل پیدا کردیم، اما امروز به دلایل حقوقی که به آن اشاره خواهم کرد، این مسئله باید حل شود.
معاون اول رئیسجمهور با تأکید بر اینکه دانشگاه باید یک نهاد علمی باشد که وظیفهاش تولید علم و ارائه فتوای علمی است، گفت: البته اینکه دولت به این فتوای علمی عمل میکند یا نمیکند، نباید موضوع کار دانشگاه باشد. در بحث فتوا، دولت نمیگوید من مقلد هستم و باید حتماً عمل کنم؛ فرد بهعنوان یک تکلیف ارزشی، خودش انتخاب میکند و عمل میکند. فتوای علمی نیز باید یک تکلیف ارزشی برای فرد حقیقی و حقوقی باشد.
وی افزود: دولتها باید به فتوای علمی عمل کنند، چراکه این فتوای علمی میتواند یک مشکل را حل کند.
عارف با تأکید بر اینکه امروز همه میفهمیم در زمینه اقتصاد مشکل داریم، گفت: ما امروز مسئله جدیمان گرانی است؛ راهکاری هم نیست که دو مدیر بنشینند و حل کنند. اینکه چقدر قابل حل است و چقدر میشود آن را رفع کرد، نیازمند یک اجماع نخبگانی و علمی است.
وی ضمن عذرخواهی از مردم بیان کرد: ما واقعاً از مردم عذرخواهی میکنیم، شرمندهایم که امروز دخل و خرج مردممان، بهخصوص حقوقبگیرها، جوابگو نیست. شما نمیتوانید با تورم ۲۰ درصد، رشد ۵ درصد داشته باشید. نمیتوانید با تورم ۴۰ درصد، رشد ۲۰ درصد دو سال گذشته را داشته باشیم و نمیتوانیم امسال با تورم بالای ۶۰ تا ۷۰ درصد، رشد ۲۰ درصد حقوق بدهیم؛ نمیشود زندگی کرد.
عارف با طرح این پرسش که حالا چه کار باید کرد، افزود: ما نمیخواهیم آینده را بدهکار کنیم، این را خطا میدانیم. نمیخواهیم انفال را بیاوریم هزینه کنیم. ما حق داریم از انفال بهرهبرداری کنیم. ما نمیتوانیم نفت خام را بفروشیم و خرج کنیم؛ نفت خام متعلق به نسل آینده است. ما این بحثها را داریم. این بحث برای امروز هم نیست. دانشگاه باید به ما کمک کند.
وی با تأکید بر نقش دانشمندان و جوانان دانشگاهی در جنگهای آینده گفت: افسران جنگهای آینده دانشمندان جوان دانشگاهها هستند؛ آنها فرمان میدهند، چراکه جنگ، جنگ علم و جنگ فناوری است.
عارف ادامه داد: شما ببینید در بخشهایی که ما دست برتر داشتیم، همان دانشجویان شماها هستند؛ جوانان برجسته در حوزه تحصیلات تکمیلی، فوقلیسانسها و دکترهای ما که در مراکز پژوهشی داخل دانشگاه و مراکز پژوهشی بخشهای دفاعی و راهبردی مشغول به کار هستند. این پیروزیها مدیون تلاشهای آنهاست.
معاون اول رئیسجمهور در بخشی دیگر از صحبتهای خود بیان کرد: امیدواریم که دشمن سر عقل بیاید و یک بار هم شده به میثاقش وفادار بماند. این یادداشت تفاهمی که امضا شده، عملی شود. حالا سؤال این است که اگر یادداشت تفاهم عملی شود، مسئله تمام میشود؟ نه، ما تازه مسئلهمان با نظام سلطه شروع شده است.
وی گفت: ۴۰ سال است که نظام سلطه بهصورت غیرمستقیم با ما میجنگید و حمله میکرد، اما امروز بالاجبار رسماً وارد این میدان شده و رسماً جنگیده است. در این شرایط، سه راهبرد اقتصادی، اجتماعی و زدن یا متوقف کردن پیشرفت علم و فناوری، از راهبردهای اصلی دشمن است که در هر سه بخش، بهخصوص در بخش سوم، دانشگاه باید میدانداری کند.
عارف تأکید کرد: ما باید امروز تلاشمان این باشد که نیازهای علمی، نیازهای فناوری و اولویتهای فناوری کشور را شناسایی کنیم تا بتوانیم در وهله اول همعرض دشمن باشیم و بعد از آن، برتر باشیم.
وی با تأکید بر اینکه دشمن مجهز به آخرین دستاوردهای علمی است، گفت: ما نیز هم توانایی آن را داریم، هم پتانسیل آن را و هم نیروهایی را در اختیار داریم که در داخل کشور هستند. بسیاری از جوانهای برجسته ما نیز در خارج از کشور حضور دارند و آمادگی دارند که در این مسیر به کشور کمک کنند.
معاون اول رئیسجمهور افزود: بارها افرادی مراجعه میکنند و میگویند که یک تخصص خاص دارند و آمادهاند در کشور فعالیت کنند. مثلاً میگویند من در حوزه برق تخصص دارم و میتوانم درس «مدار یک» ارائه کنم. ممکن است شما ابزار کار من را نداشته باشید، اما بدانید هر وقت لازم باشد، من در خدمت هستم.
وی افزود: این ظرفیت علمی کشور است و باید از آن استفاده کرد. ما در آینده باید راهبرد پژوهش، راهبرد آموزش و راهبرد نوآوریمان را به سمت نیازهای کشور هدایت کنیم. بنابراین باید با انسجام بیشتر و با استفاده از تمام ظرفیتهای علمی و انسانی کشور، به سمت تأمین نیازهای علمی و فناوری و تقویت توانمندیهای کشور حرکت کنیم.