پس از بیش از دو دهه وقفه، انتخابات شورای قانونگذاری فلسطین قرار است برگزار شود؛ انتخاباتی که همزمان با رایزنیهای فشرده در قاهره میان گروههای فلسطینی، به آزمونی برای امکان پایان دادن به شکاف داخلی، ایجاد شراکت سیاسی و بازسازی ساختار سیاسی فلسطین تبدیل شده است.
نورنیوز-گروه بینالملل: شبکه العربی در گزارشی نوشت: پس از سالها شکاف داخلی، انتخابات شورای قانونگذاری بار دیگر به کانون تحولات سیاسی فلسطین بازگشته است؛ انتخاباتی که در صورت برگزاری میتواند زمینه را برای بازآرایی ساختار سیاسی فلسطین و ایجاد سازوکاری برای مشارکت گستردهتر گروهها و جریانهای مختلف فراهم کند.
انتخابات شورای قانونگذاری فلسطین قرار است ۲۸ نوامبر ۲۰۲۶ (هفتم آذر) برگزار شود و پس از آن نیز انتخابات ریاست تشکیلات خودگردان در سهماهه نخست سال ۲۰۲۷ برگزار خواهد شد. این انتخابات نخستین انتخابات از این نوع در بیش از ۲۰ سال گذشته خواهد بود.
در همین چارچوب، قاهره طی روزهای اخیر شاهد رایزنیها و مشورتهای فشرده میان گروههای فلسطینی بوده است. مصر تلاش دارد زمینه برگزاری نشستی مشورتی میان جنبشهای فتح و حماس را فراهم کند تا درباره نحوه مشارکت حماس در انتخابات و راههای جلوگیری از ایجاد موانع در مسیر برگزاری آن گفتوگو شود.
در همین ارتباط، منذر الحایک، سخنگوی جنبش فتح اعلام کرد، هیأتی به ریاست حسین الشیخ، معاون رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، راهی قاهره شده است تا با مقامهای مصری و شماری از گروههای فلسطینی درباره ترتیبات برگزاری انتخابات و تلاش برای موفقیت آن گفتوگو کند.
از سوی دیگر، حازم قاسم، سخنگوی حماس نیز بر تمایل این جنبش برای مشارکت در انتخابات تأکید کرده است. همزمان، منابع فلسطینی از وجود توافق میان شماری از جریانهای فلسطینی برای تشکیل ائتلافی انتخاباتی خبر دادهاند.
بر اساس این گزارشها، این ائتلاف شامل جنبشهای حماس و جهاد اسلامی، گردانهای ناصر صلاحالدین، جریان اصلاح دموکراتیک جنبش فتح به ریاست محمد دحلان و همچنین ناصر القدوه خواهد بود.
نحوه مشارکت حماس
در خصوص مشارکت حماس در انتخابات، حسین الشیخ گفته است این جنبش نمیتواند با نام و نمادهای شناختهشده خود در انتخابات شرکت کند و این موضوع را به توافقهای پیشین و از جمله سند شرمالشیخ مرتبط دانسته است.
با این حال، وی تأکید کرده است که این مسئله به معنای منع حماس از مشارکت نیست و اعضا و چهرههای این جنبش میتوانند به عنوان شخصیتهای مستقل در انتخابات حضور پیدا کنند.
الشیخ همچنین اعلام کرده است که جنبش فتح با یک فهرست رسمی واحد در انتخابات شرکت خواهد کرد و در صورت عدم امکان برگزاری انتخابات، روند تشکیل شورای ملی جدید در دستور کار قرار خواهد گرفت.
انتخابات و مسئله پایان شکاف
برگزاری انتخابات در شرایط کنونی پرسشهای مهمی درباره امکان پایان دادن به شکاف و اختلافات فلسطینی و وحدت تصمیمگیری سیاسی ایجاد کرده است.
مسئله فلسطین با چالشهای گستردهای در کرانه باختری، قدس و نوار غزه مواجه است و به همین دلیل، ایجاد هماهنگی بیشتر میان جریانهای فلسطینی و بازسازی ساختار سیاسی از اهمیت ویژهای برخوردار شده است.
جنبش حماس بر ضرورت تبدیل انتخابات به فرصتی برای ایجاد یک نظام سیاسی توافقی و مشارکت همه جریانهای فلسطینی تأکید کرده است. از سوی دیگر، حسین الشیخ گفته است فلسطینیها از طریق انتخابات با طرح جداسازی کرانه باختری از نوار غزه مقابله خواهند کرد.
وی همچنین شرایط کنونی را یکی از خطرناکترین مراحل تاریخ مسئله فلسطین توصیف کرده و گفته است فلسطینیها در مراحل پایانی قرار دارند.
چالشهای پیش روی انتخابات
با وجود اهمیت انتخابات، برگزاری موفقیتآمیز آن با مسائل و اختلافات متعددی روبهرو است. از جمله مهمترین این مسائل میتوان به روابط میان فتح و حماس، نحوه اداره نوار غزه، موضوع سلاح، برنامه سیاسی، رابطه با سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) و چگونگی مشارکت دیگر گروههای فلسطینی اشاره کرد.
همچنین مسئله فراهم شدن شرایط لازم برای برگزاری انتخابات در غزه و قدس از دیگر چالشهای مهم این روند به شمار میرود.
در همین زمینه، طارق حمود، پژوهشگر مرکز عربی پژوهشها و مطالعات سیاسی، درباره امکان ایجاد تحول اساسی از طریق انتخابات هشدار داده و گفته است نباید درباره انتخابات بیش از اندازه خوشبین بود.
وی در گفتوگو با شبکه العربی با اشاره به تجربه سال ۲۰۲۱ اظهار کرده است که در آن زمان فرصت بیشتری برای برگزاری انتخابات وجود داشت و درباره فهرستها، نظام انتخاباتی و ساختارها نوعی توافق وجود داشت، اما این روند در لحظات پایانی متوقف شد.
حمود در عین حال انتخابات را «حداقل گزینه ممکن فلسطینی» دانسته و گفته است با توجه به پیامدهای گسترده جنگ غزه، گسترش شهرکسازی، سیاست الحاق تدریجی در کرانه باختری و فرسودگی ساختارهای رسمی و تشکیلاتی فلسطین، گزینههای موجود بسیار محدود شدهاند.
به گفته وی، برگزاری انتخابات در شرایط کنونی ممکن است «بهترین گزینه ممکن» برای فلسطینیها باشد و هیچ طرفی با توجه به محدود بودن گزینههای موجود، امکان رد یا نادیده گرفتن آن را ندارد.
العربی در ادامه آورده است که انتخابات پیشرو علاوه بر تعیین ترکیب نهادهای سیاسی فلسطین، میتواند آزمونی برای میزان توانایی جریانهای فلسطینی در عبور از سالها اختلاف و حرکت به سمت ساختاری سیاسی مبتنی بر مشارکت و توافق باشد؛ هرچند تحقق این هدف به حل اختلافات اساسی میان گروهها و فراهم شدن شرایط لازم برای برگزاری انتخابات در سراسر فلسطین بستگی خواهد داشت.