یک رسانه عربزبان در گزارشی نوشت که توافق دفاعی سهجانبه عربستان، ترکیه و پاکستان از نگاه محافل صهیونیستی بیش از آنکه تهدیدی مستقیم باشد، نشانهای از تغییر محاسبات امنیتی در منطقه است؛ تغییری که کاهش اعتماد کشورهای عربی به چتر امنیتی آمریکا و فاصله گرفتن آنها از رژیم صهیونیستی را نشان میدهد.
نورنیوز-گروه بینالملل: روزنامه «الاخبار» در گزارشی با بررسی واکنشهای رژیم صهیونیستی به «توافق مکه» میان عربستان، ترکیه و پاکستان، نوشت تلآویو این توافق را تهدید نظامی مستقیم علیه خود نمیداند، اما آن را پیامد شکست جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و نشانهای از کاهش اعتماد کشورهای حوزه خلیج فارس به توانایی آمریکا برای تأمین امنیت آنها ارزیابی میکند.
بر اساس این گزارش، در محافل صهیونیستی این برداشت شکل گرفته است که جنگ علیه ایران نتوانسته به اهداف مورد انتظار دست یابد و در نتیجه، کشورهای عربی منطقه در تلاش هستند شرکای امنیتی جدیدی را در کنار یا خارج از چارچوب وابستگی سنتی خود به واشنگتن پیدا کنند.
الاخبار مینویسد: نکتهای که بیش از همه برای تلآویو قابل توجه است، این است که عربستان برای ایجاد این سازوکار دفاعی به جای رژیم صهیونیستی به سراغ ترکیه و پاکستان رفته است. از دیدگاه تحلیلگران صهیونیستی، این مسئله میتواند حامل پیامی اطمینانبخش برای ایران باشد که این توافق ماهیتی دفاعی دارد و با هدف رویارویی مستقیم با تهران شکل نگرفته است.
در این چارچوب، توافق مکه از نگاه رژیم صهیونیستی بیش از آنکه بیانگر افزایش قدرت عربستان باشد، نشاندهنده نگرانی ریاض از وضعیت امنیتی خود و تلاش برای کاهش آسیبپذیری در برابر تحولات منطقهای است.
این گزارش همچنین به نگرانی عربستان از احتمال حملات گسترده و هماهنگ گروههای مقاومت در عراق و یمن اشاره میکند و میافزاید که تهران پیشتر هشدار داده است، هرگونه حمله جدید آمریکا با پاسخهایی علیه تأسیسات انرژی و آبشیرینکنهای سراسر منطقه مواجه خواهد شد.
حذف رژیم صهیونیستی؛ پیام اطمینان به ایران
یکی از نکات مورد توجه در این تحلیل، کنار گذاشته شدن رژیم صهیونیستی از توافق سهجانبه است. بر اساس گزارش الاخبار، این مسئله از دیدگاه تلآویو میتواند نوعی پیام اطمینان از سوی عربستان به ایران تلقی شود.
پاکستان در این چارچوب به عنوان یک شریک امنیتی خارج از منطقه مطرح شده است؛ کشوری که روابط خصمانهای با ایران ندارد و بنابراین حضور آن در توافق، به کاهش برداشتهای ضدایرانی از این سازوکار کمک میکند.
ترکیه نیز از نگاه این گزارش به دنبال افزایش حضور و نفوذ خود در منطقه است و تلاش میکند وزن سیاسی و امنیتی خود را متناسب با توان نظامیاش افزایش دهد.
در همین حال، توافق مکه امیدهای رژیم صهیونیستی برای ایجاد یک ائتلاف منطقهای با محوریت تلآویو در برابر ایران را بیش از پیش تضعیف کرده است. به نوشته الاخبار، حرکت کشورهای عربی به سمت همکاریهای منطقهای بدون حضور رژیم صهیونیستی نشان میدهد که این کشورها دیگر تلآویو را لزوماً پناهگاه امنیتی خود نمیدانند و حتی ممکن است آن را عاملی برای افزایش نگرانیهای امنیتی خود تلقی کنند.
احتمال پیوستن مصر به توافق مکه
در این میان، اظهارات وزیر خارجه ترکیه درباره احتمال پیوستن مصر به توافق مکه نیز بر نگرانیهای رژیم صهیونیستی افزوده است.
این گزارش میافزاید: در صورتی که مصر نیز به این سازوکار بپیوندد، دامنه آن از یک توافق سهجانبه فراتر خواهد رفت و میتواند به شکلگیری چارچوب گستردهتری برای همکاری امنیتی کشورهای منطقه منجر شود.
الاخبار همچنین به نگرانیهای موجود در مصر درباره برخی مواضع رژیم صهیونیستی، از جمله طرح ادعاهایی درباره «اسرائیل بزرگ» و اظهارات پیشین درباره تضعیف ارتش مصر، اشاره کرده و معتقد است این مسائل میتواند به تقویت این برداشت کمک کند که تلآویو از یک شریک احتمالی امنیتی به منبع نگرانی برای برخی کشورهای منطقه تبدیل شده است.
واکنش محتاطانه تلآویو
با وجود این نگرانیها، کابینه و وزارت خارجه رژیم صهیونیستی تاکنون موضع رسمی علیه توافق مکه اتخاذ نکردهاند.
با این حال، «عمیحای شکلی»، وزیر امور یهودیان و از چهرههای راستگرای افراطی رژیم صهیونیستی، خواستار تشکیل ائتلافی با امارات، قبرس، یونان و سومالیلند برای مقابله با آنچه «ائتلاف سُنی خطرناک» خوانده شده، گردیده است.
همزمان، برخی تحلیلگران و رسانههای عبری توجه گستردهای به توافق مکه نشان داده و احتمال دادهاند همکاری دفاعی میان سه کشور امضاکننده در صورت اجرای عملی، به سطح مؤثرتری ارتقا یابد.
از دیدگاه تلآویو، معیار اصلی برای ارزیابی اهمیت این توافق، نه صرفاً امضای آن، بلکه اقداماتی مانند برگزاری رزمایشهای مشترک، هماهنگی عملیاتی میان نیروهای مسلح سه کشور و ایجاد سازوکارهای مشترک برای دفاع و حمایت متقابل خواهد بود.
در صورتی که این اقدامات عملی نشود، توافق مکه ممکن است بیشتر به عنوان پیامی هشدارآمیز باقی بماند و تأثیر محدودی بر معادلات راهبردی منطقه داشته باشد.
با این حال، حتی در چنین شرایطی نیز از نگاه تحلیلگران صهیونیستی، احیای یک ساختار امنیتی، سیاسی و نظامی منطقهای با محوریت رژیم صهیونیستی علیه ایران دشوارتر خواهد شد.
در مجموع، توافق مکه را در شرایط کنونی اقدامی برای اعلام موضع و ارسال پیام هشدار به آمریکا و همزمان تلاش برای بازدارندگی ایران و متحدانش ارزیابی کرد؛ توافقی که هنوز در میدان عمل آزموده نشده، اما به گفته الاخبار، فاصله میان کشورهای عربی و رژیم صهیونیستی را افزایش داده و در عین حال نشان داده است کشورهای منطقه تمایلی به تحریک مستقیم ایران ندارند؛ موضوعی که بیش از همه موجب نگرانی تلآویو شده است.