مصوبات اخیر کنگره آمریکا، از بودجه بیسابقه نظامی تا تغییر نام «وزارت دفاع» به «وزارت جنگ»، تصویری روشن از غلبه جنگطلبی بر ساختار قدرت واشنگتن ارائه میدهد؛ رویکردی که ضرورت تقویت بازدارندگی، امنیت بومی و نظم نوین چندجانبه را بیش از گذشته نمایان ساخته است.
نورنیوز-گروه بینالملل: پیامهایی که از کنگره آمریکا مخابره میشود؛
تحولات اخیر در کنگره آمریکا صرفاً مجموعهای از مصوبات تقنینی نیست، بلکه بازتابدهنده جهتگیری راهبردی ساختار سیاسی ایالات متحده در قبال امنیت جهانی است. تصویب لایحه سیاست دفاعی با بودجه بیسابقه یک تریلیون و ۱۵۰ میلیارد دلار، موافقت مجلس نمایندگان با تغییر نام «وزارت دفاع» به «وزارت جنگ» و همزمان کشمکش بر سر اختیارات جنگی رئیسجمهور، همگی نشانههایی از غلبه رویکرد نظامی بر سیاست خارجی آمریکا به شمار میروند. این اقدامات در حالی صورت میگیرد که مقامات کاخ سفید نیز با استمرار ادبیات تهدید و فشار، بر سیاستهای مداخلهجویانه و بحرانآفرین خود اصرار دارند. مجموعه این تحولات، بیش از هر زمان دیگری ماهیت امنیتزُدای ساختار قدرت در آمریکا را آشکار ساخته و حقانیت کشورهایی را که تقویت توان دفاعی بومی را تنها راه مقابله با تهدیدات خارجی میدانند، به اثبات میرساند.
کنگره؛ آیینه اجماع جنگطلبی در ساختار قدرت آمریکا
مصوبات اخیر نشان میدهد که برخلاف رقابتهای ظاهری میان جمهوریخواهان و دموکراتها، در موضوع گسترش قدرت نظامی و حفظ ابزارهای جنگافروزانه، اجماعی فراگیر در ساختار سیاسی آمریکا وجود دارد. افزایش بودجه دفاعی، تلاش برای تثبیت اختیارات جنگی رئیسجمهور و حتی پیشنهاد تغییر نام وزارت دفاع، همگی مؤید آن است که جنگ نه یک انتخاب مقطعی، بلکه بخشی از هویت راهبردی سیاست آمریکا محسوب میشود.
این رویکرد همچنین از نفوذ گسترده مجتمعهای نظامی ـ صنعتی و کارتلهای اسلحهسازی بر فرآیندهای تصمیمگیری آمریکا حکایت دارد؛ مجموعههایی که منافع اقتصادی خود را در تداوم بحرانها و گسترش درگیریهای بینالمللی جستوجو میکنند. در چنین شرایطی، مشکلات داخلی آمریکا از جمله وضعیت میلیونها شهروند نیازمند کمکهای غذایی، در حاشیه قرار گرفته و اولویت اصلی، افزایش هزینههای نظامی و توسعه ماشین جنگی باقی مانده است. این واقعیت، بار دیگر نادرستی وعدههای انتخاباتی دونالد ترامپ درباره پایان دادن به «جنگهای بیپایان» و تمرکز بر رفاه اقتصادی مردم آمریکا را آشکار میسازد.
شتاببخشی به رقابت تسلیحاتی و تعمیق ناامنی جهانی
افزایش بودجه نظامی آمریکا تنها یک تصمیم داخلی نیست، بلکه پیامدهایی فراتر از مرزهای این کشور دارد. همزمان با فشار واشنگتن بر اعضای ناتو برای افزایش هزینههای دفاعی تا پنج درصد تولید ناخالص داخلی، بسیاری از کشورها نیز ناگزیر به تقویت توان بازدارندگی خود روی میآورند؛ روندی که رقابت تسلیحاتی را با شتاب بیشتری گسترش میدهد.
خطرناکتر آنکه گزارشهای متعدد از افزایش سرمایهگذاری قدرتهای هستهای برای نوسازی زرادخانههای اتمی حکایت دارد؛ روندی که احتمال بروز بحرانهای راهبردی و حتی جنگ هستهای را بیش از گذشته افزایش میدهد. در چنین فضایی، سیاستهای آمریکا نه تنها امنیت جهانی را تقویت نمیکند، بلکه جهان را به سمت بیثباتی، مسابقه تسلیحاتی و هرجومرج سوق میدهد؛ وضعیتی که بیشترین منفعت آن نصیب صنایع تسلیحاتی و بازیگران سلطهطلب خواهد شد.
نظم نوین؛ ضرورتی برای مهار یکجانبهگرایی آمریکایی
تداوم این سیاستها بار دیگر ضرورت بازتعریف نظام بینالملل بر پایه چندجانبهگرایی را برجسته میسازد. تجربه دهههای اخیر نشان داده است که نظم مبتنی بر هژمونی آمریکا، نه صلح و امنیت، بلکه جنگ، اشغال، تحریم، تروریسم دولتی و حمایت از رژیمهای متجاوز را به همراه داشته است. همراهی برخی کشورهای غربی با این سیاستها نیز نتوانسته امنیت پایدار برای آنان به ارمغان آورد.
از این منظر، تقویت سازوکارهای منطقهای، گسترش همکاریهای مستقل میان کشورها و شکلگیری نظم نوینی مبتنی بر احترام متقابل، حاکمیت ملی و امنیت بومی، ضرورتی اجتنابناپذیر برای کاهش تنشهای جهانی و جلوگیری از تداوم سیاستهای سلطهجویانه آمریکا به شمار میرود.
پیام روشن برای ایران؛ امنیت با اتکا به قدرت درونزا
تحولات اخیر کنگره آمریکا برای جمهوری اسلامی ایران نیز حامل پیامی روشن است؛ اینکه در برابر ساختاری که جنگ و فشار را به عنوان ابزار اصلی سیاست خارجی خود حفظ کرده است، تنها راهبرد مؤثر، تقویت مؤلفههای قدرت ملی و ارتقای بازدارندگی همهجانبه خواهد بود.
تجربه جنگ دوازدهروزه نشان داد که همافزایی میان میدان، دیپلماسی، رسانه، انسجام اجتماعی و تابآوری اقتصادی، مهمترین پشتوانه مقابله با تهدیدات خارجی است. همچنین روشن شد که در جنگهای نوین، صرف برخورداری از تجهیزات پیشرفته یا ایجاد ائتلافهای نظامی، تضمینکننده پیروزی نیست؛ بلکه بهرهگیری هوشمندانه از ظرفیتهای بومی، توانمندیهای نامتقارن، موقعیت ژئوپلیتیکی و مؤلفههای بازدارندگی، نقش تعیینکنندهای در تغییر موازنه قدرت دارد.
بر همین اساس، تداوم بومیسازی امنیت، تقویت توان دفاعی، افزایش تابآوری ملی و حفظ همگرایی در جبهه مقاومت، نه تنها پاسخی منطقی به پیامهای آشکار کنگره آمریکاست، بلکه مهمترین تضمین برای صیانت از امنیت ملی و مقابله مؤثر با تهدیدات آینده خواهد بود.