مدیران خودرو

شناسه خبر : 74785
تاریخ انتشار :
رابطه دوسویه اشتغال غیررسمی و فقر در ایران

رابطه دوسویه اشتغال غیررسمی و فقر در ایران

در ایران از مجموع 8/23 میلیون نفر افراد شاغل کل کشور 60 درصد آنان در مشاغل غیررسمی فعال بوده و حتی سهم اشتغال غیررسمی در بسیاری از استان ­های فقیر کشور بیش از 70 درصد است.

 

نورنیوز-گروه اقتصادی: اشتغال غیررسمی و فقر رابطه ­ای دو سویه دارند. افراد به دلیل فقیر بودن به اشتغال غیررسمی روی می­آورند یا به دلیل این­که اشتغال غیررسمی را انتخاب کردند فقر را تجربه می­کنند. کسب اشتغال غیررسمی برای یک فرد در خانواده فقیر که پیش از این بیکار بوده به معنای کسب درآمد و کاهش شدت فقر آن خانواده است. اما عدم وجود حمایت­های اجتماعی و عدم شمول این مشاغل در قانون کار سبب می­شود تا فرد همچنان نتواند از ساده ­ترین امکانات بهره­مند شده و در فقر خود باقی بماند. در ایران از مجموع 8/23 میلیون نفر افراد شاغل کل کشور 60 درصد آنان در مشاغل غیررسمی فعال بوده و حتی سهم اشتغال غیررسمی در بسیاری از استان­های فقیر کشور بیش از 70 درصد است.

اشتغال غیررسمی

ریشه اصطلاح بخش غیر رسمی به سیاست­های توسعه­ای در دهه­ 1960 باز می­گردد. در آن زمان کشورهای توسعه نیافته از سیاست­های موفقی که کشورهای توسعه­ یافته­ای مانند ژاپن و کشورهای اروپایی در پیش گرفته بودند و بدون توجه به موقعیت و شرایط داخل کشورشان، پیروی کردند. نتیجه این اقدام مهاجرت گسترده روستاییان به شهرها بود و از آنجاییکه ظرفیت­های لازم برای جذب این افراد وجود نداشت بسیاری از آنان به سمت فعالیت­های غیررسمی کشیده شدند. در ایران نیز شکل­گیری بازار غیررسمی را همزمان با اصلاحات ارزی می­دانند که در آن پیوند نیروی­کار با زمین گسست و شرط لازم پدیداری بازارهای کار سیال و متحرک را محقق ساخت. (1)

طبق تعریف سازمان بین­المللی کار (2016)، کار غیررسمی به­عنوان اشتغال بدون صدور اجتماعی (بویژه صدور اجباری اجتماعی) و عدم وجود حداقل یک قرارداد سه ماهه تعریف می­شود. این نوع مشاغل شامل فعالیت­های درآمدزایی است که خارج از قوانین، مالیات، مقررات و نظارت دولت فعالیت کرده و بدون بیمه و رفاه است.

بنگاه­های غیررسمی در بسیاری از کشورها بخش عمده­ای از بنگاه­های فعال اقتصادی را تشکیل می­دهند. در میان اقتصاددانان سه دیدگاه مختلف وجود دارد. عده­ای بنگاه­های غیررسمی را انرژی کارآفرینی می­بینند که می­توانند موتور بالقوه­ای برای توسعه آینده اقتصاد باشند. عده­ای نیز با نگاهی بدبینانه به این مشاغل ادعا می­کنند که کارگران غیررسمی افرادی با بهر­وری پایین هستند که با فرار مالیاتی یا رعایت نکردن مقررات به توسعه اقتصاد لطمه می­زنند. در مقابل دو دیدگاه مذکور عده­ای نیز هستند که غیررسمی بودن را محصول فقر می­دانند. آن­ها معتقدند این شرایط اقتصادی نامناسب است که کارگران و کارفرمایان را به سمت مشاغل غیر رسمی سوق می­دهد.

به طور کلی اقتصاد غیررسمی در هر دو موقعیت انقباض و انبساط اقتصادی گسترش می­یابد. در شرایط انقباضی مانند اجرای سیاست­­های تعدیل در برخی کشورها، یا حالت انبساطی مانند افزایش قیمت نفت برای کشورهای تولیدکننده اقتصاد غیررسمی رشد می­کند. در حالت انبساط در مقایسه با حالت انقباض، تقاضای مستقیم و غیرمستقیم بیشتری برای کالاها و خدمات تولید شده توسط بخش غیررسمی ایجاد می­شود.(2)

 بنگاه­های غیررسمی نوعاً کوچک، ناکارآ و توسط کارآفرینان با تحصیلات پایین اداره می­شوند. خوداشتغالی غیرحرفه­ای، کارگر غیرماهر، افراد در مشاغل حاشیه­ای، کارگران خانگی و خانوادگی و کارگران در شرکت­های کوچک با حداکثر ۵ کارمند همه کارگران غیررسمی محسوب می­شوند. کارگران در کشورهای در حال توسعه عموماً برای تأمین حداقل معاش و رهایی از فقر به بخش غیررسمی گرایش پیدا می­کنند. رشد و میزان اشتغال غیررسمی در بیشتر کشورها راهی برای فرار از بیکاری بشمار می­رود.

همه کارگران غیررسمی فقیر نیستند و همه فقیرانی که مشغول به کار هستند درگیر اقتصاد غیررسمی نیستند، اما هم­بستگی قابل توجهی بین اشتغال غیررسمی و فقر وجود دارد. اولین براورد جهانی از اشتغال غیررسمی که توسط سازمان بین­المللی کار در سال 2018 مننشر شد به بررسی رابطه میان غیررسمی بودن و فقر در سطح کشورها و خانوارها می­پردازد. این براورد جهانی نشان می­دهد از مجموع دو میلیارد کارگر در جهان حدود 61 درصد از آن­ها در سراسر جهان به اشتغال غیررسمی مشغولند. همچنین براساس گزارش فوق میزان اشتغال غیررسمی در کشورهای در حال توسعه 90 درصد، در کشورهای توسعه­یافته با درآمد بالا 3.18 درصد و در کشورهای نوظهور (با درآمد متوسط) کاملا قابل توجه و معادل 18 درصد است. در سطح خانوارها نیز درصد بالاتری از کارگران غیررسمی، نسبت به کارگران رسمی از خانوارهای فقیر هستند.

هر چند اندازه­گیری اقتصاد غیررسمی مشکل است، اما براورد می­شود که بیشترین میزان کارگران غیررسمی در بخش کشاورزی هستند که این بخش شامل کشاورزی معیشتی و فروش غیررسمی محصولات قابل عرضه به بازار است. در سطح جهانی، احتمال شاغل بودن افرادی که در مناطق روستایی زندگی می­کنند (80 درصد) در مشاغل غیررسمی نسبت به افراد در مناطق شهری (43.7 درصد) دو برابر است.

حال اگر نگاهی به آمارهای ایران در انتهای سال 1398 بیندازیم، از مجموع 8.23 میلیون نفر افراد شاغل کل کشور 60 درصد آنان در مشاغل غیررسمی فعال بوده و حتی سهم اشتغال غیررسمی در بسیاری از استان­های کشور بیش از 70 درصد است. همچنین 50 درصد از شاغلان بخش خدمات دارای اشتغال غیررسمی بوده و بیمه نیستند. در حالیکه 4.15 میلیون نفر در بنگاه­های کوچک فعالیت می­کنند، 87 درصد مردان و 84 درصد زنان در بخش غیر­رسمی در بنگاه­های یک تا چهار نفر کارکن مشغول به کار هستند. از دیدگاه جمعیتی نیز 4.59 درصد نیروی کار بنگاه­های کوچک، مرد و 7.61 درصد آنان زن هستند.

سهم اشتغال غیررسمی در اکثر استان­های محروم و مرزی کشور مانند آذربایجان غربی (73 درصد)، خراسان شمالی (72 درصد) و مازندران (71 درصد)، سیستان و بلوچستان، کردستان و کرمانشاه (70 درصد) بسیار بالاست. در استان­هایی مانند تهران (5.48 درصد)، البرز (7.45درصد)، بوشهر (8.43 درصد و یزد (5.35 درصد) کمتر از 50 درصد است. بنابراین آمار نشان می­دهد که رابطه فقر و اشتغال غیررسمی در کشور ما نیز مستقیم است. (4)

اشتغال غیررسمی و فقر رابطه ­ای دو سویه دارند. افراد به دلیل فقیر بودن به اشتغال غیررسمی روی می­آورند یا به دلیل این­که اشتغال غیررسمی را انتخاب کردند فقر را تجربه می­کنند. کسب اشتغال غیررسمی برای یک فرد در خانواده فقیر که پیش از این بیکار بوده به معنای کسب درآمد و کاهش شدن فقر آن خانواده است. اما عدم وجود حمایت­های اجتماعی و عدم شمول این مشاغل در قانون کار سبب می­شود تا فرد همچنان نتواند از ساده­ترین امکانات بهره­ مند شده و در فقر خود باقی بماند.

 

پانوشت:

  • 1 کریمی موغاری، زهرا و همکاران (1397)، محاسبه و تحلیل ساختار اشتغال غیررسمی در مناطق شهری استان کردستان، فصلنامه اقتصاد کاربردی، دوره 8، شماره 26٫
  • 2 مرکز پژوهش‌های مجلس (1393)، ارزیابی تأثیر اقتصاد غیررسمی بر توسعه اقتصادی، دفتر مطالعات اقتصادی، شماره مسلسل:۱۴۲۰۰
  • 3 ILO (2018), Women and Men in the Informal Economy: A Statistical Picture, Third Edition.
  • 4 اشتغال غیررسمی (1399)، تحلیل شاخص­های بازار کار در فصل زمستان1398، دفتر مطالعات اقتصادی، شماره مسلسل:17089

 


اخبار مرتبط
فقدان امنیت شغلی و مزد ناچیز کارگران را فراری می‌دهد

فقدان امنیت شغلی و مزد ناچیز کارگران را فراری می‌دهد

برخی از کارشناسان حوزه کار معتقدند، مشکل جدید بازار کار ایران یعنی‌عدم تمایل نیروی کار برای اشتغال ریشه در مشکلات مزدی، نبود امنیت شغلی و ضعف ...

وزیر جهاد کشاورزی: تشکل‌ها برای حذف واسطه‌ها ورود کنند

وزیر جهاد کشاورزی: تشکل‌ها برای حذف واسطه‌ها ورود کنند

سیدجواد ساداتی نژاد امروز در نشست مشترک با اعضای کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون ایران اظهار کرد: اتاق تعاون نماینده غیردولتی بخش تعاون در مجامع داخلی و ...

تبعات دو دهه اشغال افغانستان توسط آمریکا

تبعات دو دهه اشغال افغانستان توسط آمریکا

هزینه 2 دهه اشغالگری آمریکا و حضور نظامی در افغانستان اینک بر دوش مردم این کشور جنگ زده قرار گرفته است. اگر چه دولت «جو بایدن» همواره از تصمیم خود در ...

دلایل قطع بیمه بی‌کاری و راه‌کار برقراری مجدد آن
نورنیوز بررسی کرد؛

دلایل قطع بیمه بی‌کاری و راه‌کار برقراری مجدد آن

بیمه بی‌کاری مقرری است که از جانب دولت برای افراد بی‌کار در نظر گرفته شده و دریافت آن تابع شرایطی است که در صورت عدم رعایت آن، منجر به قطع بیمه ...

سازمان همکاری شانگهای نخستین آزمون دکترین نگاه به شرق دولت سیزدهم
وحید قربانی

سازمان همکاری شانگهای نخستین آزمون دکترین نگاه به شرق دولت سیزدهم

پیوستن ایران به سازمان همکاری شانگهای به این معنی است که در آینده، چین، روسیه و ایران فضای بیشتری برای همکاری در عرصه‌های بین‌المللی و منطقه‌ای ...

عین اللهی: با قرنطینه هوشمند همه فعالیت‌ها با کارت واکسن، قابل انجام است

عین اللهی: با قرنطینه هوشمند همه فعالیت‌ها با کارت واکسن، قابل انجام است

وزیر بهداشت با اشاره به جزئیات قرنطینه هوشمند در کشور، گفت:‌افرادی که قصد سفر اربعین را دارند باید دو دز واکسن را دریافت کنند.

تأکید ایران بر حق دسترسی عادلانه به فضای ماوراء جو

تأکید ایران بر حق دسترسی عادلانه به فضای ماوراء جو

کاظم غریب آبادی، سفیر و نماینده دائم ایران نزد سازمان های بین المللی در وین، در شصت و چهارمین نشست سالیانه کمیته استفاده صلح آمیز از فضای ماوراء جو ...

تصویری متفاوت و خواندنی از «مرحوم علامه محمدرضا حکیمی»

تصویری متفاوت و خواندنی از «مرحوم علامه محمدرضا حکیمی»

یکی از مشهورترین اشتباهات در مورد شخصیت علامه محمدرضا حکیمی، حصر او و آرایش در «مکتب تفکیک» است. این نوشتار در پی تفکیک و گسست علامه حکیمی، از اندیشه ...

رئیسی: در معرفی وزرای پیشنهادی به عبور از وضع موجود توجه داشتیم

رئیسی: در معرفی وزرای پیشنهادی به عبور از وضع موجود توجه داشتیم

رئیس‌جمهور اولویت اول دولت سیزدهم را مهار کرونا و ارتقاء وضعیت بهداشتی در کشور دانست و گفت: اولویت بعدی مساله اقتصاد و بهبود شاخص‌های کلان و تقویت ...

تداوم شرارت صهیونیست‌ها در منطقه؛ این‌بار تحقیر مسلمانان در اکسپو دوبی!
نورنیوز بررسی کرد؛

تداوم شرارت صهیونیست‌ها در منطقه؛ این‌بار تحقیر مسلمانان در اکسپو دوبی!

براساس توافق انجام شده میان «آردن ترابلسی» مدیر شرکت اسرائیلی «سوپرکام» با «عبدالله بن طوق المری» وزیر اقتصاد امارات، هر فرد مسلمانی که برای شرکت در ...

مهم‌ترین آزمون پیشِ روی طالبان
نورنیوز بررسی کرد؛

مهم‌ترین آزمون پیشِ روی طالبان

طالبان چاره‌ای ندارد جز اینکه در کشوری با تنوع قومی-مذهبی بسیار زیاد، مدلی از حکومت را پیاده‌سازی کند که طی آن از همه این ظرفیت‌ها به درستی استفاده ...

پیوستن قریب‌الوقوع ایران به پیمان شانگهای

پیوستن قریب‌الوقوع ایران به پیمان شانگهای


سید‌حسن نصرالله: قطعاً بنزین را از ایران وارد خواهیم کرد/به وعده‌هایمان عمل کرده و کشور را به حال خود رها نخواهیم کرد/واشنگتن به دوستان خود خیانت کرد

سید‌حسن نصرالله: قطعاً بنزین را از ایران وارد خواهیم کرد/به وعده‌هایمان عمل کرده و کشور را به حال خود رها نخواهیم کرد/واشنگتن به دوستان خود خیانت کرد

دبیر کل حزب الله: مسئولیت هر آنچه در کشور رخ می‌دهد، بر دوش آمریکا است. آنها هستند که هرج و مرج را در لبنان از طریق سفارتشان هدایت می کنند.

شمخانی: سقوط کابل نشانه نفوذ آمریکا در دولت افغانستان بود

شمخانی: سقوط کابل نشانه نفوذ آمریکا در دولت افغانستان بود

دبیر شورای عالی امنیت ملی در توئیتی نوشت: همچون ۴۰ سال گذشته پشتیبان مردم افغانستان و خواست و اراده آنها هستیم.

رهبر انقلاب: مردم خوزستان حق دارند ناراحت باشند،هیچ گله‌ای از آن‌ها نیست

رهبر انقلاب: مردم خوزستان حق دارند ناراحت باشند،هیچ گله‌ای از آن‌ها نیست

رهبر انقلاب اسلامی پس از دریافت نوبت دوم واکسن کوو ایران برکت با اشاره به مشکلات مردم استان خوزستان فرمودند: مسئولان و دولت بعدی حل مشکلات خوزستان را ...

نظرات

نظر شما

: : :
بانک گردشگری

پیکاپ سایپا

مدیران خودرو

آگهی تبلیغاتی

آگهی تبلیغاتی

هواشناسی
نرخ طلا
پیشخوان روزنامه
اینفوگراف
کلیه حقوق این سایت برای نورنیوز محفوظ است.
نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع است.

nournews
Copyright © 2021 www.‎nournews.ir‎, All rights reserved.