نورنیوز- گروه اجتماعی: پژوهشگرانی که نزدیک به دو میلیون سالمند را بررسی کردند، دریافتند «آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی» (CAA) به طور قابلتوجهی خطر بروز زوال عقل را افزایش میدهد. در عرض پنج سال، افراد مبتلا به این عارضه بسیار بیشتر از افراد بدون آن با تشخیص زوال عقل روبهرو شدند. این افزایش خطر حتی در افرادی که سابقه سکته مغزی نداشتند نیز مشاهده شد. کارشناسان میگویند این یافتهها اهمیت غربالگری زودهنگام تغییرات حافظه را دوچندان میکند.
تجمع پروتئین در رگهای مغز و ارتباط آن با زوال عقل
به نقل از ساینسدیلی، آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی وضعیتی است که در آن پروتئینی به نام «آمیلوئید» در دیواره رگهای خونی مغز تجمع میکند و به تدریج آنها را ضعیف میکند. یک مطالعه مقدماتی بزرگ نشان داد آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی افرادی که در آنها تشخیص داده شده، حدود چهار برابر بیشتر احتمال دارد ظرف پنج سال به زوال عقل مبتلا شوند حتی اگر هرگز سکته مغزی نداشته باشند.
آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی چگونه به مغز آسیب میزند؟
آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی خطر سکته هموراژیک (خونریزی مغزی) و همچنین سکته ایسکمیک (ناشی از لخته) را افزایش میدهد. با افزایش سن، مقادیر کمی آمیلوئید ممکن است بدون ایجاد علائم مشخص در رگهای مغز تجمع یابد. اما زمانی تشخیص بالینی آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی مطرح میشود که این تجمع آنقدر گسترده شود که به رگها آسیب بزند و عملکرد طبیعی مغز را مختل کند.
در مراحل پیشرفتهتر، رسوبات آمیلوئیدی دیواره رگها را آنقدر تضعیف میکنند که ترک میخورند و خون به بافت مغز نشت میکند و سکته خونریزیدهنده رخ میدهد. فراتر از خطر سکته، آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی با افت شناختی نیز مرتبط است و اغلب در افراد مبتلا به آلزایمر دیده میشود. این مطالعه بر این تمرکز داشت که پس از تشخیص آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی، زوال عقل با چه بسامدی رخ میدهد و نقش سکته و آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی بهصورت جداگانه و همزمان در این خطر چیست.
بررسی دادههای عظیم
ساموئل اس. بروس، استادیار نورولوژی و نویسنده این مطالعه، میگوید: بسیاری از افراد مبتلا به آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی دچار زوال عقل میشوند، اما تاکنون برآوردهای بزرگمقیاس و دقیقی درباره این که این روند چقدر شایع و با چه سرعتی پیش میرود، در دسترس نبود.
پژوهشگران پروندههای سلامت بیش از ۱.۹ میلیون فرد ۶۵ سال به بالا را در بازه ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۲ بررسی کردند. آنها تشخیصهای جدید زوال عقل را رصد کردند و بررسی کردند سکتههای ایسکمیک و هموراژیک چگونه بر خطر زوال عقل در افراد مبتلا به آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی اثر میگذارد.
شرکتکنندگان در دورههایی با وضعیتهای متفاوت دنبال شدند: بدون آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی یا سکته، فقط آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی، فقط سکته، یا هر دو. این رصد زمانی به پژوهشگران اجازه داد مشخص کنند افراد چه مدت در هر وضعیت بودهاند و چه زمانی زوال عقل برای نخستینبار تشخیص داده شده است.
نتایج نشان داد آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی بهطور چشمگیری احتمال ابتلا به زوال عقل را در بازه پنجساله افزایش میدهد، حتی بیش از اثر سکته به تنهایی.
نقش مهم رگهای خونی کوچک مغز
استیون ام. گرینبرگ، استاد نورولوژی در دانشکده پزشکی هاروارد که در این مطالعه نقشی نداشته، میگوید: بیماریهای رگهای خونی کوچک مغز از عوامل اصلی زوال عقل هستند. این موضوع بهویژه درباره آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی صادق است که اغلب همراه با آلزایمر دیده میشود و ترکیب قدرتمندی ایجاد میکند. ما میدانیم پس از هر نوع سکته خطر زوال عقل وجود دارد، اما این نتایج نشان میدهد خطر برای بیماران آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی حتی بیشتر است.
پژوهشگران تأکید میکنند این یافتهها ضرورت غربالگری منظم و زودهنگام تغییرات شناختی پس از تشخیص آنژیوپاتی آمیلوئیدی مغزی و مدیریت عوامل خطر برای جلوگیری از افت بیشتر شناختی را نشان میدهد