قیمت گازوئیل در اروپا و آمریکا به رکوردهای تازه رسیده و اختلال در ظرفیت پالایش و عرضه فرآوردهها، فشار بر بازار جهانی سوخت و هزینه حملونقل را افزایش داده است.
نورنیوز- گروه اقتصادی: بازار جهانی گازوئیل تحت تأثیر کاهش عرضه فرآوردههای پالایشی با فشار قابلتوجهی روبهرو شده و قیمت این سوخت در اروپا و آمریکا به رکوردهای جدید رسیده است.
در اروپا، میانگین قیمت گازوئیل در اتحادیه اروپا در آخرین دادههای هفتگی کمیسیون اروپا به ۲.۱۵۹ یورو برای هر لیتر رسیده است؛ رقمی که بر اساس دادههای مورد استناد گزارش، بالاترین سطح ثبتشده در این سری آماری از سال ۲۰۰۵ محسوب میشود.
با این قیمت، پر کردن یک باک ۵۰ لیتری گازوئیل در اتحادیه اروپا بهطور متوسط حدود ۱۰۸ یورو هزینه دارد. قیمتها میان کشورهای عضو تفاوت زیادی دارد و از حدود ۱.۲۱ یورو در مالت تا ۲.۵۱ یورو در فنلاند متغیر است.
متوسط وزنی قیمت گازوئیل در اتحادیه اروپا از ابتدای سال ۲۰۲۶ حدود ۴۰ درصد افزایش یافته، در حالی که قیمت بنزین در همین مدت حدود ۲۹ درصد رشد کرده است.
یکی از عوامل اصلی این فشار، افزایش حاشیه سود پالایش گازوئیل است؛ یعنی فاصله میان قیمت نفت خام و هزینه تولید این فرآورده افزایش یافته است. دادههای بازار نشان میدهد حاشیه سود پالایش گازوئیل در مناطق مختلف به سطوح کمسابقهای رسیده است.
در آمریکا نیز قیمت گازوئیل در هفته منتهی به ۱۴ سپتامبر به ۶.۲۹ دلار برای هر گالن رسید که یک رکورد اسمی جدید محسوب میشود و از رکورد ۵.۸۱ دلاری ژوئن ۲۰۲۲ عبور کرده است.
فشار موجود در بازار تنها به رشد قیمت نفت خام مربوط نمیشود. اختلال در پالایشگاهها، کاهش عرضه فرآوردهها و آسیب دیدن بخشی از ظرفیت پالایشی روسیه و خاورمیانه، بازار گازوئیل را با محدودیت عرضه مواجه کرده است. در آمریکا نیز اختلال موقت در پالایشگاه جولیِت ایلینوی، که ظرفیت تولید حدود ۱۱ میلیون گالن سوخت در روز دارد، بر شرایط بازار افزوده است.
در همین حال، اروپا برای تأمین نیاز خود به منابع جایگزین روی آورده است. پالایشگاه دانگوت نیجریه نیز در ماههای اخیر به یکی از تأمینکنندگان مهم فرآوردههای سوختی اروپا تبدیل شده و افزایش صادرات آن بخشی از کمبود ایجادشده در بازار را جبران کرده است.
چین نیز در ماه اوت صادرات فرآوردههای پالایشی خود را ۱۲.۷ درصد نسبت به سال قبل افزایش داد و به ۶.۰۱ میلیون تن رساند. صادرات گازوئیل این کشور نیز با رشد ۴۲.۱ درصدی به ۱.۳۳ میلیون تن رسید که بالاترین سطح از مارس ۲۰۲۴ بود. با این حال، صادرات کل فرآوردههای پالایشی چین در هشت ماه نخست سال همچنان ۹.۶ درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل بوده است.
اهمیت افزایش قیمت گازوئیل به نقش گسترده این سوخت در حملونقل جادهای، کشاورزی، ساختوساز و فعالیتهای صنعتی بازمیگردد. بنابراین افزایش قیمت آن میتواند هزینه جابهجایی کالا، برداشت محصولات کشاورزی و تولید را افزایش دهد و در نهایت بر قیمت مصرفکننده اثر بگذارد.
برآیند دادههای اخیر نشان میدهد بازار گازوئیل همچنان تحت فشار عرضه قرار دارد. در آسیا نیز حاشیه سود پالایش گازوئیل با عبور از ۸۷ دلار به ازای هر بشکه به رکورد جدیدی رسیده است؛ موضوعی که نشاندهنده شدت محدودیت عرضه در بازار فرآوردههای پالایشی است.
در چنین شرایطی، گازوئیل به یکی از نقاط اصلی فشار در بازار جهانی انرژی تبدیل شده است؛ بهگونهای که تداوم محدودیت عرضه میتواند علاوه بر افزایش هزینه سوخت، فشار بیشتری بر زنجیره حملونقل، تولید و تورم وارد کند.