طرح E۱ دوباره خبرساز شد؛ هشدار درباره تغییر نقشه کرانه باختری

نورنیوز- گروه بین الملل: جنبش‌های چپ‌گرای اسرائیلی «عیر عمیم»، «بیمکام» و «صلح اکنون» که تشکیل کشور فلسطین را برای امنیت اسرائیل ضروری می‌دانند، اعلام کردند دادگاه ناحیه قدس اشغالی با درخواست صدور حکم موقت برای توقف مناقصه ساخت‌وساز و اقدامات مرتبط با طرح E۱ مخالفت کرده است.

این جنبش‌ها در بیانیه‌ای مشترک نسبت به پیامدهای اجرای طرح E۱ برای فلسطینیان هشدار دادند و اعلام کردند ادامه این روند می‌تواند خطر پاکسازی قومی در منطقه را افزایش دهد.

درخواست توقف مناقصه ماه گذشته و در قالب سه دادخواست مشترک از سوی این جنبش‌ها و شماری از ساکنان فلسطینی به دادگاه ارائه شده بود. شاکیان با اشاره به انتشار مناقصه بدون اطلاع قبلی، خواستار توقف روند آن تا زمان رسیدگی قضایی به پرونده شده بودند.

مخالفان طرح همچنین هشدار داده‌اند ادامه روند مناقصه در شرایطی که دادخواست‌ها همچنان در دست بررسی است، می‌تواند با ایجاد واقعیت‌های جدید در اراضی فلسطینی، امکان ارائه جبران خسارت مؤثر قضایی در صورت پذیرش دادخواست‌ها را دشوار یا حتی ناممکن کند.

بر اساس این گزارش، مناقصه مورد نظر شامل ساخت یک هزار و ۲۳۴ واحد مسکونی در چارچوب پروژه E۱ است؛ پروژه‌ای که در مجموع ساخت حدود سه هزار و ۴۰۰ واحد مسکونی در حدفاصل بیت‌المقدس و شهرک «معالیه آدومیم» در شرق قدس اشغالی و کرانه باختری را در بر می‌گیرد.

مخالفان این طرح معتقدند اجرای پروژه E۱ می‌تواند به پیوستگی جغرافیایی کرانه باختری آسیب بزند و بخش‌های شمالی و جنوبی این منطقه را از یکدیگر جدا کند. آنها همچنین درباره تأثیر این طرح بر ارتباط بیت‌المقدس شرقی با محیط فلسطینی پیرامون آن هشدار داده‌اند.

ده‌ها کشور عربی، اسلامی و غربی نیز پیشتر از طرح شهرک‌سازی E۱ انتقاد کرده و درباره پیامدهای آن برای امکان تشکیل کشور مستقل فلسطین و تحقق راه‌حل دوکشوری هشدار داده‌اند.

جنبش‌های اسرائیلی مخالف شهرک‌سازی، تصمیم اخیر دادگاه را در راستای منافع کابینه اسرائیل ارزیابی کرده و هشدار داده‌اند که ادامه اجرای این طرح می‌تواند با ایجاد واقعیت‌های جدید در اراضی اشغالی، بازگرداندن شرایط به وضعیت پیشین را دشوارتر کند.

این جنبش‌ها همچنین تأکید کرده‌اند که اجرای طرح E۱ می‌تواند روند الحاق اراضی فلسطینی را تشدید و فرصت دستیابی به یک راه‌حل سیاسی را تضعیف کند و به گفته آنها، زمینه را برای آوارگی و پاکسازی قومی فلسطینیان ساکن این منطقه فراهم سازد.

اسرائیل از سال ۱۹۶۷ میلادی کرانه باختری، از جمله بیت‌المقدس شرقی، را در اشغال دارد. در مقابل، جامعه بین‌المللی شهرک‌های اسرائیلی احداث‌شده در سرزمین‌های اشغالی را بر اساس حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند.

همزمان، نهادهای فلسطینی نسبت به تشدید روند الحاق کرانه باختری هشدار داده‌اند. کمیسیون مقاومت در برابر دیوار و شهرک‌سازی فلسطین اعلام کرده است تحولات کرانه باختری از اواخر سال ۲۰۲۲ نشان‌دهنده روندی سازمان‌یافته برای تغییر ساختارهای حکمرانی، مدیریت و قانون‌گذاری با هدف پیشبرد الحاق و گسترش شهرک‌سازی است.

بر اساس اعلام این نهاد فلسطینی، تسریع طرح‌های شهرک‌سازی، گسترش مسیرهای مرتبط با شهرک‌ها، ثبت اراضی، توسعه روند الحاق به مناطق «الف» و «ب» و پیشبرد طرح E۱ از جمله اقداماتی است که به گفته این نهاد، کنترل اسرائیل بر زمین و منابع کرانه باختری را گسترش می‌دهد.

طبق داده‌های کمیسیون مقاومت در برابر دیوار و شهرک‌سازی فلسطین، شهرک‌نشینان اسرائیلی طی هزار روز نخست پس از آغاز جنگ اسرائیل علیه نوار غزه در اکتبر ۲۰۲۳، حدود ۲۰۰ پایگاه شهرک‌نشینی جدید در سراسر کرانه باختری ایجاد کرده‌اند.

کرانه باختری و مناطق سه‌گانه

بر اساس توافق اسلو ۲ در سال ۱۹۹۵ میان اسرائیل و سازمان آزادی‌بخش فلسطین، کرانه باختری رود اردن با توجه به مسئولیت اداره آن توسط تشکیلات خودگردان فلسطین یا اسرائیل، به سه منطقه تقسیم شد.

منطقه A (الف) حدود ۱۸ درصد از مساحت کرانه باختری را شامل می‌شود و مراکز اصلی جمعیتی مانند رام‌الله و نابلس در آن قرار دارند. مدیریت اداری و امنیتی این منطقه بر اساس توافقات اسلو در اختیار تشکیلات خودگردان فلسطین قرار دارد.

رام‌الله، نابلس، جنین، طولکرم، قلقیلیه، بیت‌لحم، اریحا و بخش بزرگی از شهر الخلیل در این منطقه قرار دارند.

منطقه B (ب) حدود ۲۲ درصد از مساحت کرانه باختری را در بر می‌گیرد. مدیریت اداری و غیرنظامی این منطقه با فلسطینی‌هاست، اما مسئولیت امنیتی آن بر عهده اسرائیل قرار دارد. این منطقه عمدتاً شامل روستاها و زمین‌های اطراف شهرهای بزرگ است و حدود ۴۴۰ روستای فلسطینی و مناطق حومه‌ای را شامل می‌شود.

منطقه C (ج) با حدود ۶۰ درصد مساحت کرانه باختری، بزرگ‌ترین بخش این منطقه است و شهرک‌های اسرائیلی و مناطق راهبردی را در خود جای داده است. کنترل اداری و امنیتی این منطقه در اختیار اسرائیل قرار دارد.

این تقسیم‌بندی در ابتدا موقت در نظر گرفته شده بود، اما با گذشت سال‌ها همچنان پابرجا مانده و به یکی از چالش‌های اصلی در مسیر تشکیل کشور مستقل فلسطین تبدیل شده است.

منطقه C از حساس‌ترین بخش‌های کرانه باختری محسوب می‌شود؛ زیرا بخش پیوسته‌ای از سرزمین است که مناطق A و B را دربرگرفته و شهرک‌های اسرائیلی، جاده‌های اصلی، مناطق نظامی، دره اردن و بخش قابل توجهی از زمین‌های کشاورزی را شامل می‌شود.

فلسطینی‌های ساکن منطقه C برای ساخت‌وساز، از جمله احداث خانه یا چاه آب، به مجوز اسرائیل نیاز دارند و منتقدان می‌گویند روند صدور این مجوزها بسیار دشوار است.