یک‌سوم جهان در جیب جنگ؛ یک پرسش بی‌پاسخ

نورنیوز-گروه بین‌الملل: جهان در سال ۲۰۲۵ بار دیگر شاهد جهش هزینه‌های نظامی بود؛ روندی که نشان می‌دهد بخش بزرگی از منابع اقتصادی کشورها همچنان به جای توسعه، رفاه و آبادانی، در مسیر افزایش توان تسلیحاتی هزینه می‌شود. مجموع هزینه‌های نظامی جهان در این سال به حدود ۲ هزار و ۸۸۷ میلیارد دلار رسید؛ رقمی بی‌سابقه که نشان‌دهنده ابعاد گسترده رقابت‌های امنیتی و نظامی در جهان امروز است.
در صدر این فهرست، ایالات متحده آمریکا با ۹۵۴ میلیارد دلار قرار دارد؛ رقمی که به‌تنهایی ۳۳.۰۶ درصد کل هزینه نظامی جهان را تشکیل می‌دهد. به بیان دیگر، آمریکا به تنهایی بیش از یک‌سوم کل مخارج نظامی جهان را به خود اختصاص داده است. پس از آن، چین با ۳۳۶ میلیارد دلار و سهم ۱۱.۶۲ درصدی و روسیه با ۱۹۰ میلیارد دلار و سهم ۶.۶۰ درصدی در جایگاه‌های دوم و سوم قرار دارند.
مجموع هزینه نظامی همین سه کشور به یک هزار و ۴۸۰ میلیارد دلار می‌رسد؛ یعنی بیش از نیمی از کل هزینه نظامی جهان در سال ۲۰۲۵. فاصله آمریکا با سایر کشورها نیز قابل توجه است؛ واشنگتن تقریباً سه برابر چین و بیش از پنج برابر روسیه برای امور نظامی هزینه کرده است.
در رتبه چهارم، آلمان با ۱۱۴ میلیارد دلار و سهم ۳.۹۳ درصدی قرار دارد. هند با ۹۲ میلیارد دلار و سهم ۳.۱۹ درصد پنجم است و پس از آن بریتانیا با ۸۹ میلیارد دلار و ۳.۰۸ درصد، اوکراین با ۸۴ میلیارد دلار و ۲.۹۱ درصد و عربستان سعودی با ۸۳ میلیارد دلار و ۲.۸۸ درصد در رتبه‌های ششم تا هشتم قرار گرفته‌اند.
در ادامه، فرانسه با ۶۸ میلیارد دلار و ۲.۳۶ درصد، ژاپن با ۶۲ میلیارد دلار و ۲.۱۵ درصد، اسرائیل با ۴۸ میلیارد دلار و ۱.۶۷ درصد، ایتالیا با ۴۸ میلیارد دلار و ۱.۶۷ درصد، کره جنوبی با ۴۸ میلیارد دلار و ۱.۶۵ درصد، لهستان با ۴۷ میلیارد دلار و ۱.۶۲ درصد و اسپانیا با ۴۰ میلیارد دلار و ۱.۳۹ درصد قرار دارند.
نیمه دوم فهرست ۳۰ کشور نخست نیز شامل کانادا با ۳۷ میلیارد دلار، استرالیا با ۳۵ میلیارد، ترکیه با ۳۰ میلیارد، هلند با ۲۹ میلیارد، الجزایر با ۲۵ میلیارد، برزیل با ۲۴ میلیارد، تایوان با ۱۸ میلیارد، سنگاپور و نروژ هرکدام با ۱۷ میلیارد، سوئد با ۱۶ میلیارد، اندونزی، دانمارک، بلژیک و کلمبیا هرکدام با ۱۵ میلیارد و مکزیک با ۱۴ میلیارد دلار است.
از منظر سهم این کشورها از کل هزینه نظامی جهان نیز ارقام قابل توجه است: کانادا ۱.۳۰ درصد، استرالیا ۱.۲۲ درصد، ترکیه ۱.۰۴ درصد، هلند ۱ درصد، الجزایر ۰.۸۸ درصد، برزیل ۰.۸۳ درصد، تایوان ۰.۶۳ درصد، سنگاپور ۰.۶۰ درصد، نروژ ۰.۵۹ درصد، سوئد ۰.۵۷ درصد، اندونزی و دانمارک هرکدام ۰.۵۲ درصد، بلژیک و کلمبیا هرکدام ۰.۵۰ درصد و مکزیک ۰.۴۷ درصد از کل مخارج نظامی جهان را به خود اختصاص داده‌اند.
در این میان، افزایش هزینه‌های نظامی برخی کشورهای اروپایی نیز چشمگیر است. آلمان، لهستان و اوکراین در میان کشورهایی قرار دارند که افزایش قابل توجهی در مخارج دفاعی داشته‌اند. اوکراین با ۸۴ میلیارد دلار در رتبه هفتم جهان قرار گرفته و عربستان سعودی نیز با ۸۳ میلیارد دلار در جایگاه هشتم ایستاده است؛ فاصله این دو کشور تنها یک میلیارد دلار است.
برآیند این ارقام، تصویری از جهانی است که بخش قابل توجهی از ظرفیت اقتصادی خود را به رقابت نظامی اختصاص داده است؛ جهانی که در آن تریلیون‌ها دلار صرف تسلیحات، تجهیزات، عملیات نظامی، تحقیقات دفاعی و زیرساخت‌های نظامی می‌شود.
اما پشت این اعداد بزرگ، یک پرسش مهم انسانی وجود دارد: اگر حتی بخشی از این ثروت عظیم به جای جنگ و تسلیحات، صرف توسعه و آبادانی می‌شد، جهان امروز چه چهره‌ای داشت؟
چه خوب بود میلیاردها دلار هزینه نظامی، به جای انبارهای تسلیحاتی و میدان‌های نبرد، صرف ساخت مدرسه و بیمارستان، تأمین آب سالم، توسعه زیرساخت‌ها، ریشه‌کن کردن فقر و گرسنگی، ایجاد اشتغال، حفاظت از محیط‌زیست و ارتقای کیفیت زندگی انسان‌ها می‌شد. چه نیکو بود رقابت کشورها نه بر سر تعداد موشک‌ها و جنگنده‌ها، بلکه بر سر ساختن آینده‌ای بهتر برای مردمشان شکل می‌گرفت.
جهان بیش از آنکه به مسابقه تسلیحاتی نیاز داشته باشد، به مسابقه‌ای برای توسعه، عمران، صلح و دوستی نیازمند است؛ زیرا منابعی که امروز برای ساخت ابزار جنگ هزینه می‌شوند، می‌توانند فردا سرمایه ساختن زندگی باشند. جنگ، ثروت‌ها را می‌سوزاند؛ اما صلح، آنها را به آینده تبدیل می‌کند.