استقرار سامانه پاتریوت یونان در بندر ینبع عربستان، نشان از تغییر ماهیت تهدیدات یمن و اتکای فزاینده ریاض به ظرفیتهای خارجی دارد. این تحول، امنیت زیرساختهای حیاتی انرژی عربستان را به پیچیدگیهای ژئوپلیتیکی میان بازیگران منطقهای و اروپایی گره زده است.
نورنیوز- گروه بین الملل: راهبرد اتکای ریاض به ظرفیتهای خارجی برای مهار تهدید یمن، با ظهور محدودیتهای جدید همراه شده است. استقرار سامانه پاتریوت یونان در بندر ینبع عربستان، که در ابتدا در چارچوب همکاری دفاعی دو کشور و با هدف حفاظت از زیرساختهای حیاتی انرژی انجام شد، اکنون به یکی از اجزای عملیاتی معادله امنیتی عربستان در برابر یمن تبدیل شده است.
در تیرماه 1405، این سامانه دو موشک بالستیک شلیک شده از یمن را که تاسیسات پالایشی ینبع را هدف قرار داده بودند رهگیری کرد. در مردادماه نیز سامانه تحت بهرهبرداری نیروهای یونانی در برابر یک حمله پهپادی فعال شد. بدین ترتیب، یک سامانه پدافندی اروپایی در فاصلهای دور از حوزه جغرافیایی خود، عملا درگیر حفاظت از یکی از مهمترین مراکز انرژی و داراییهای استراتژیک عربستان در برابر حملات برخاسته از یمن شده است.
این تحول، پیش از آنکه موضوعی در روابط یونان و عربستان باشد، نشانهای از تغییر محیط امنیتی پیرامون یمن و عربستان است. توان موشکی و پهپادی انصارالله طی سالهای گذشته دامنه تهدید را از مناطق مرزی فراتر برده و به زیرساختهای حیاتی و مراکز اقتصادی عربستان رسانده است. در نتیجه، حفاظت از این زیرساختها به تدریج از یک مسئولیت صرفا داخلی به مسئلهای برای شرکای خارجی ریاض تبدیل شده است. استقرار آتشبار پاتریوت یونان در سال 2021 را نیز باید در همین چارچوب ارزیابی کرد؛ مأموریتی که بر اساس اعلام رسمی یونان، هدف اصلی آن تقویت دفاع هوایی عربستان و حفاظت از زیرساختهای انرژی این کشور بود.
اهمیت ینبع نیز در این میان قابل توجه است. این منطقه علاوه بر برخورداری از تاسیسات پالایشی و انرژی، در شبکه انتقال و صادرات نفت عربستان از مسیر دریای سرخ جایگاه مهمی دارد. از این رو، افزایش آسیبپذیری این منطقه در برابر حملات موشکی و پهپادی، صرفا یک تهدید نظامی محدود محسوب نمیشود، بلکه مستقیما با امنیت اقتصادی و ظرفیت صادرات انرژی عربستان ارتباط پیدا میکند. هنگامی که یک سامانه پاتریوت اروپایی برای حفاظت از چنین زیرساختی در برابر حملات یمن به کار گرفته میشود، معنای آن فراتر از یک عملیات رهگیری است: توان نظامی یمن توانسته است بخشی از ظرفیت دفاعی کشورهای خارجی را در خدمت حفاظت از زیرساختهای عربستان قرار دهد.
این وضعیت اکنون در شرایطی قرار گرفته که محیط ژئوپلیتیکی پیرامون عربستان در حال تغییر است. توافق دفاعی جدید عربستان، ترکیه و پاکستان، که در اوت 2026 به امضا رسید، یکی از مهمترین نشانههای این تغییر محسوب میشود. نزدیکی فزاینده ریاض و آنکارا از یک سو نشاندهنده تلاش عربستان برای توسعه گزینههای دفاعی خود است، اما از سوی دیگر، محاسبات شرکای پیشین این کشور را نیز تحت تاثیر قرار میدهد. برای یونان، ترکیه صرفا یک بازیگر خارجی نیست؛ بلکه طرف یکی از مهمترین رقابتهای ژئوپلیتیکی این کشور در شرق مدیترانه است.
در نهایت، استقرار پاتریوت یونانی در ینبع بیش از آنکه صرفا یک سامانه دفاع هوایی باشد، نشانهای از یک واقعیت راهبردی است: هرچه ریاض برای مهار یمن بیشتر به ظرفیت بازیگران خارجی متکی شود، امنیت آن نیز بیشتر تحت تاثیر تغییر محاسبات همان بازیگران قرار خواهد گرفت. راه برونرفت پایدار از این وضعیت، نه جستجوی بیپایان برای سپرهای دفاعی جدید، بلکه تغییر در سیاست عربستان در قبال یمن و حرکت به سوی پذیرش واقعیتهای سیاسی و میدانی این کشور است.