مازندران با کاهش چشمگیر نرخ موالید و افزایش سرعت سالمندی، وارد مرحلهای حساس از تحولات جمعیتی شده است. آمارهای رسمی از افت مستمر باروری و تغییر ساختار سنی استان حکایت دارند؛ روندی که کارشناسان درباره پیامدهای بلندمدت آن هشدار میدهند.
نورنیوز-گروه اجتماعی: در شرایط فعلی کاهش نرخ باروری یکی از مهمترین چالش های پیش روی استان است چرا که این نرخ در این خطه از شمال به زیر یک درصد و در برخی از شهرستان ها همانند رامسر این نرخ باروری به هفت دهم درصد کاهش یافت.
بنا بر نظر کارشناسان مشکل اقتصادی در کاهش فرزند آوری و جوانی جمعیت نقشی ندارد و طبق بررسیهای انجام شده حتی افراد با بنیه درآمدی بالا نسبت به تولد فرزند دوم و سوم اقدام نمی کنند.
آموزش اهمیت فرزند آوری از جمله ضرورت های مهمی است که دو دانشگاه علوم پزشکی مازندران به همراه دانشگاه علوم پزشکی بابل باید با جدیت در دستور کار خود قرار دهند چرا که در آینده حتی فرزند و یا پرستاری برای نگهداری سالمندان نخواهیم داشت و فرهنگ فرزندآوری باید بیش از پیش روشنگری شود.
کارشناسان تاکید دارند اگرچه طرح جوانی جمعیت در اولویت کاری این معاونت قرار دارد، اما تا زمانی که مساله جوانی جمعیت و فرزندآوری دغدغه تمامی دستگاههای اجرایی نشود، مشکل حل نخواهد شد.
آموزش، مشاوره رایگان قبل از ازدواج، کاهش سن ازدواج، افزایش رغبت به ازدواج و فرزندآوری و مراقبتهای دوران بارداری از جمله برنامههای است که دو معاونت بهداشتی در دانشگاه های علوم پزشکی مازندران و بابل باید در این مسیر حرکت کنند.
کارشناسان فعال در این حوزه بر این باورندحل کردن مساله جوانی جمعیت یک امر دشوار و پیچیده نه تنها در ایران بلکه در همه کشورهای دنیا است و باید بپذیریم در این مقوله نقش دستگاههای بین بخشی نیز موثر است.
در حالی که مازندران پس از گیلان، عنوان دومین استان سالمند کشور را یدک میکشد، کاهش ۳۵ درصدی نرخ تولدها در یک دهه اخیر و رسیدن نرخ باروری به ۱.۲، زنگ خطر بحران جمعیتی را در این استان بیش از هر زمان دیگری به صدا در آورده است.
آمارهای رسمی حکایت از وضعیتی نگران کننده در هرم سنی جمعیت مازندران دارد؛ استانی که این روزها میانگین سنی آن به ۳۵ سال رسیده و سرعت پیشروی سالمندی در آن، گوی سبقت را از میانگین کشوری ربوده است.
از مجموع سهمیلیون و ۲۸۳ هزار و ۵۸۲ نفر جمعیت مازندران براساس سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، افزون بر یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر جمعیت جوان به شمار می روند.
واکاوی مستندات ثبت احوال در ارتباط با جمعیت سهمیلیون و ۲۸۳ هزار و ۵۸۲ نفری مازندران براساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن نشان میدهد که از سال ۱۳۹۴ تا سال ۱۴۰۰ تعداد موالید در این استان با ۳۵ درصد کاهش از ۴۶ هزار و ۴۶۶ نفر به ۳۰ هزار و ۲۰۳ نفر رسید و میزان باروری کلی هم در استان در این دوره زمانی از ۱.۵ به ۱.۲ کاهش یافت.
سالمندی در مازندران، رو به رشد
در این پیونداستاندار مازندران اظهار کرد: با توجه به روند رو به رشد سالمندی جمعیت در استان، بر توسعه مراکز نگهداری، گسترش خدمات مراقبت در منزل و برنامهریزی هدفمند برای پاسخگویی به نیازهای سالمندان از جمله ضرورت های مهم است.
مهدی یونسی رستمی گفت: گسترش مراکز سالمندی، توسعه خدمات مراقبت در منزل و تدوین برنامههای هدفمند برای پاسخگویی به نیازهای این قشر، ضرورتی اجتنابناپذیر است و این موضوع بهطور ویژه در جلسات شورای اداری استان مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
استاندار مازندران با تأکید بر جایگاه سازمان بهزیستی در نظام رفاه اجتماعی، گفت: این سازمان در خط مقدم حمایت از اقشار آسیبپذیر قرار دارد و هرگونه سرمایهگذاری در حوزه خدمات اجتماعی، در واقع سرمایهگذاری برای حفظ کرامت انسانی، افزایش امید اجتماعی و تقویت انسجام جامعه است.
یونسی رستمی از تشکیل کارگروه تخصصی کاهش آسیبهای اجتماعی در استان نیز خبر داد و تصریح کرد: این کارگروه با حضور استادان دانشگاه، متخصصان و مدیران اجرایی، آسیبهای اجتماعی استان را بهصورت علمی بررسی کرده و راهکارهای اجرایی برای کاهش این آسیبها ارائه خواهد کرد.
وی توسعه برنامههای پیشگیرانه را مؤثرترین راهکار کاهش آسیبهای اجتماعی دانست و افزود: هر اندازه در حوزه پیشگیری سرمایهگذاری شود، آثار آن در کاهش مشکلات و هزینههای اجتماعی سالهای آینده نمایان خواهد شد.
استاندار مازندران همچنین با اشاره به افزایش ۷۰ درصدی مستمری و حمایتهای مالی از جامعه هدف بهزیستی در سال جاری، اظهار داشت: این اقدام دولت گامی مهم در جهت حمایت از معلولان و سایر اقشار آسیبپذیر و تقویت امنیت معیشتی آنان به شمار میرود.
مناسب سازی ساختمان های اداری
استاندار مازندران بر مناسبسازی اماکن عمومی و ساختمانهای اداری برای استفاده افراد سالمند و دارای معلولیت تأکید کرد و گفت: تمامی دستگاههای اجرایی موظفاند زمینه دسترسی آسان و مناسب این افراد به خدمات عمومی را فراهم کنند.
این مقام مسوول تصریح کرد: استفاده از همه ظرفیتهای موجود برای ارتقای رفاه اجتماعی، کاهش آسیبهای اجتماعی و بهبود معیشت مردم، از اولویتهای مدیریت استان است.
به اعتقاد کارشناسان کاهش قابل توجه موالید و فرزندآوری در مازندران و رسیدن نرخ رشد به ۱.۲ درصد طی یک دوره ۶ ساله در حالی است که به باور صاحبنظران میانگین نرخ باروری در کشور بیشتر از ۲ است و در واقع نرخ باروری در مازندران نصف میانگین کشوری است.
همچنین میزان باروری عمومی هم در استان در سال ۱۴۰۰ به کمتر از ۳۰ در یکهزار تولد برای خانمهایی که در سن باروری هستند، رسید در حالی که این رقم در سال ۱۳۹۰ طبق آمار ثبت احوال ۵۰ در یکهزار تولد بود.
از سوی دیگر طبق گزارشهای رسمی مرکز آمار ایران نرخ رشد جمعیت در مازندران طی سه دهه گذشته همواره از میانگین کشوری کمتر و از دغدغههای برنامهریزان استان بوده است. به عنوان نمونه طی نخستین سرشماری جمهوری اسلامی در سال ۱۳۶۵، نرخ رشد جمعیت در کشور ۳.۹ درصد و در استان مازندران ۳.۷ درصد و در سرشماری سال ۱۳۹۵، نرخ رشد جمعیت در کشور به ۱.۷ درصد و در استان مازندران به ۱.۳ درصد تنزل پیدا کرد.