حملات مشترک آمریکا و عربستان به مواضع حشدالشعبی در عراق، فراتر از یک عملیات نظامی، نشانه ورود به مرحلهای تازه از بحرانسازی منطقهای است؛ اقدامی که با نقض حاکمیت بغداد، تشدید ناامنی و همزمانی معنادار با اربعین، اهدافی فراتر از میدان نبرد را دنبال میکند.
نورنیوز-گروه بینالملل: حملات مشترک آمریکا و عربستان به مواضعی در استانهای واسط، کربلا، نینوا، صلاحالدین، کرکوک، دیاله و بصره، صرفاً یک عملیات نظامی محدود نیست؛ بلکه نقض آشکار حاکمیت ملی عراق و هدف قرار دادن یکی از ارکان رسمی ساختار امنیتی این کشور به شمار میرود. این تجاوز با ادعای اثباتنشده حمله پهپادی مقاومت عراق به عربستان توجیه شده، اما شواهد موجود نشان میدهد بیش از آنکه بازتاب قدرتنمایی واشنگتن و ریاض باشد، تلاشی برای سرپوش گذاشتن بر ناکامیهای راهبردی آنان، بهویژه در برابر مقاومت یمن، و گشودن فصلی تازه از بحرانآفرینی در منطقه است؛ مسیری که در نهایت میتواند بیش از همه، طراحان آن را گرفتار پیامدهای امنیتی و سیاسی خود سازد.
حشدالشعبی؛ هدف واقعی تجاوز و آزمون حقوق بینالملل
واقعیت آن است که حمله اخیر نه علیه آنچه رسانههای غربی «شبهنظامیان وابسته به ایران» میخوانند، بلکه علیه بخشی از ساختار رسمی امنیتی عراق انجام شده است. حشدالشعبی اگرچه با فتوای مرجعیت برای مقابله با تروریسم شکل گرفت، اما بر اساس قوانین عراق به نیرویی رسمی تبدیل شد که مأموریت آن تأمین امنیت کشور در کنار ارتش است و بودجه، تجهیزات و پشتیبانی آن نیز از سوی دولت عراق تأمین میشود. از این رو، استفاده از عنوان «حمله به مقرهای شبهنظامیان» صرفاً تلاشی برای مشروع جلوه دادن تجاوزی آشکار است.
از سوی دیگر، مقامهای رسمی عراق هرگونه حمله به عربستان از خاک این کشور را تکذیب کردهاند. مقاومت عراق نیز همواره مسئولیت اقدامات خود را آشکارا پذیرفته و پنهانکاری در روش آن جایگاهی ندارد. بنابراین، استناد به ادعایی اثباتنشده برای حمله به خاک عراق، نهتنها فاقد وجاهت حقوقی است، بلکه نمونهای روشن از نقض حقوق بینالملل و حاکمیت ملی یک کشور مستقل محسوب میشود؛ مسئلهای که سکوت مدعیان دفاع از حقوق بینالملل و سازمان ملل درباره آن، پرسشهای جدی و تأملبرانگیزی را برمیانگیزد.
اربعین؛ هراس از قدرت نرم جهان اسلام
همزمانی این حملات با نزدیک شدن به بزرگترین اجتماع مردمی و معنوی جهان اسلام، این احتمال را تقویت میکند که اهداف امنیتی این عملیات تنها به میدان نظامی محدود نباشد. اربعین سالهاست که فراتر از یک آیین مذهبی، به نمادی از همبستگی ملتهای مسلمان و نمایش قدرت نرم جریان مقاومت تبدیل شده است. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده است که هر زمان این اجتماع عظیم در آستانه برگزاری قرار گرفته، تلاشهایی برای ایجاد ناامنی، هراس روانی و کاهش مشارکت زائران صورت پذیرفته است.
در چنین فضایی، حملات اخیر را میتوان در امتداد همان راهبرد ارزیابی کرد؛ راهبردی که میکوشد با ایجاد فضای تهدید، از گسترش پیام اربعین و حضور گسترده ملتها جلوگیری کند. با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان داده است که اینگونه اقدامات نهتنها از شکوه این اجتماع نکاسته، بلکه بر عزم زائران برای حضور و پاسداشت آرمانهای خود افزوده است.
بازی پرهزینه ریاض و معادلات تازه امنیت منطقه
حمله مشترک آمریکا و عربستان را نمیتوان جدا از زنجیره تحولات اخیر منطقه تحلیل کرد. از تشدید حملات به یمن و غزه گرفته تا افزایش فشارهای امنیتی علیه محور مقاومت، مجموعهای از اقدامات هماهنگ در حال شکلگیری است که نشاندهنده ورود واشنگتن به مرحلهای تازه از مدیریت تنش در غرب آسیاست. در این میان، عربستان بیش از آنکه بازیگری مستقل باشد، در چارچوب راهبردی حرکت میکند که آمریکا برای بازآرایی موازنههای منطقهای طراحی کرده است؛ راهبردی که بیش از آنکه محصول موفقیت باشد، بازتاب ناکامی گزینههای پیشین نظامی و سیاسی است.
این تحولات بار دیگر ضرورت حرکت به سوی نظام امنیتی بومی در منطقه را برجسته میکند؛ الگویی که جمهوری اسلامی ایران سالها بر آن تأکید داشته است. همزمان، استمرار فشار، تهدید و اقدامات نظامی در کنار ادعای مذاکره، از منظر تهران رفتاری متناقض و غیرقابل پذیرش تلقی میشود. بر همین اساس، ایران حق دفاع مشروع از منافع و امنیت ملی خود را محفوظ دانسته و تأکید دارد که امنیت منطقه تنها زمانی پایدار خواهد شد که مداخلات خارجی پایان یابد و معادلات امنیتی بر پایه همکاری کشورهای منطقه، نه مداخله قدرتهای فرامنطقهای، سامان پیدا کند.