گزارش شاخص جهانی امنیت سایبری 2024 نشان میدهد ایران با قرار گرفتن در سطح سوم، در حوزههای قانونی و سازمانی عملکرد مطلوبی داشته اما برای ارتقای رتبه، نیازمند تقویت همکاریهای بینالمللی، توسعه ظرفیت و زیرساختهای فنی است.
نورنیوز-گروه بینالملل: شاخص جهانی امنیت سایبری (Global Cybersecurity Index) که از سوی سازمان ملل متحد و اتحادیه بینالمللی مخابرات (ITU) منتشر میشود، یکی از معتبرترین معیارهای سنجش میزان آمادگی کشورها در حوزه امنیت سایبری به شمار میرود. این شاخص عملکرد کشورها را بر پایه پنج مؤلفه اصلی شامل اقدامات قانونی، اقدامات فنی، اقدامات سازمانی، توسعه ظرفیت و همکاریهای بینالمللی ارزیابی کرده و بر اساس مجموع امتیازات، آنها را در پنج سطح مختلف طبقهبندی میکند.
در گزارش سال ۲۰۲۴، کشورهای جهان در پنج سطح «الگو در امنیت سایبری»، «پیشرو»، «در حال تثبیت»، «در حال توسعه و تکامل» و «در مرحله ساخت و ایجاد ظرفیتهای اولیه» دستهبندی شدهاند. سطح نخست با امتیاز ۹۵ تا ۱۰۰ به کشورهایی اختصاص یافته که به عنوان الگوی جهانی امنیت سایبری شناخته میشوند. آمریکا، انگلیس، ژاپن، نروژ، ترکیه، هند، امارات متحده عربی، قطر، عربستان سعودی و اندونزی از جمله کشورهای حاضر در این سطح هستند.
سطح دوم با امتیاز ۸۵ تا ۹۵ به کشورهای پیشرو اختصاص دارد که کانادا، چین، اتریش، سوئیس، روسیه، جمهوری آذربایجان، آفریقای جنوبی، لهستان، فیلیپین، مکزیک، جمهوری چک و ایرلند از مهمترین اعضای آن محسوب میشوند.
ایران در این گزارش با قرار گرفتن در سطح سوم و کسب مجموع ۶۵.۵۲ امتیاز از ۱۰۰، در گروه کشورهای «در حال تثبیت زیرساختهای امنیت سایبری» قرار گرفته است. این سطح شامل کشورهایی با امتیاز ۵۵ تا ۸۵ بوده و ۵۰ کشور از جمله ایران، نیوزیلند، کویت، اوکراین، لیبی، قرقیزستان، سنگال، تونس، کلمبیا، اتیوپی، کوبا و بلغارستان در این دسته قرار دارند.
جزئیات امتیازات ایران نشان میدهد که بیشترین امتیاز کشور مربوط به اقدامات قانونی با ۱۷.۷۹ از ۲۰ است. این موضوع بیانگر وجود قوانین، مقررات و چارچوبهای حقوقی نسبتاً مناسب برای مقابله با تهدیدهای سایبری و حمایت از امنیت فضای مجازی است.
دومین نقطه قوت ایران به اقدامات سازمانی اختصاص دارد که امتیاز ۱۶.۷۲ از ۲۰ را کسب کرده است. این بخش بیانگر شکلگیری ساختارهای مدیریتی، نهادهای مسئول، راهبردهای ملی و برنامهریزی سازمانی در حوزه امنیت سایبری است.
در بخش اقدامات فنی، ایران موفق به کسب ۱۴.۴۹ از ۲۰ شده است. این شاخص میزان توسعه مراکز پاسخگویی به رخدادهای امنیتی، استانداردهای فنی، سامانههای حفاظتی و زیرساختهای تخصصی را ارزیابی میکند. اگرچه این امتیاز وضعیت نسبتاً مناسبی را نشان میدهد، اما همچنان با کشورهای سطح اول و دوم فاصله قابل توجهی وجود دارد.
شاخص توسعه ظرفیت با امتیاز ۱۰.۲۷ از ۲۰ یکی از حوزههای قابل توجه برای بهبود است. این مؤلفه شامل آموزش نیروی انسانی متخصص، پژوهش، ارتقای مهارتها، فرهنگسازی، توسعه آموزشهای تخصصی و سرمایهگذاری در تربیت سرمایه انسانی امنیت سایبری میشود.
کمترین امتیاز ایران نیز به اقدامات همکاری اختصاص یافته است؛ بخشی که تنها ۶.۲۵ از ۲۰ امتیاز کسب کرده است. این شاخص میزان مشارکت کشورها در همکاریهای منطقهای و بینالمللی، تبادل اطلاعات، توافقنامههای مشترک، عضویت در شبکههای تخصصی و تعامل با نهادهای جهانی امنیت سایبری را اندازهگیری میکند.
بررسی این آمار نشان میدهد ایران از نظر تدوین قوانین و ایجاد ساختارهای مدیریتی، مسیر قابل قبولی را طی کرده اما برای ارتقای جایگاه خود در رتبهبندی جهانی، باید تمرکز بیشتری بر توسعه زیرساختهای فنی، آموزش نیروی متخصص، افزایش سرمایهگذاری در توسعه ظرفیت و گسترش همکاریهای بینالمللی داشته باشد.
با توجه به سرعت رشد تهدیدهای سایبری، حملات پیچیده دیجیتال و وابستگی روزافزون اقتصاد، خدمات عمومی و زیرساختهای حیاتی به فناوری اطلاعات، ارتقای امنیت سایبری دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای حفظ امنیت ملی، توسعه اقتصاد دیجیتال و افزایش اعتماد عمومی محسوب میشود. بهبود عملکرد ایران در سه محور همکاریهای بینالمللی، توسعه ظرفیت و ارتقای توان فنی میتواند در گزارشهای آینده، زمینه صعود کشور به سطح دوم شاخص جهانی امنیت سایبری را فراهم کند.