اصرار دونالد ترامپ بر طرح ادعای دخالت خارجی در انتخابات آمریکا، بیش از آنکه بازتاب یک نگرانی امنیتی باشد، تلاشی برای مدیریت افکار عمومی، پوشاندن ناکامیهای داخلی، کاهش هزینه شکست احتمالی جمهوریخواهان و توجیه سیاستهای مداخلهجویانه واشنگتن در عرصه بینالمللی است.
نورنیوز-گروه بینالملل: دونالد ترامپ از زمان بازگشت به کاخ سفید، تلاش کرده است سیاست خارجی را به مهمترین ابزار تبلیغاتی خود برای نمایش احیای قدرت آمریکا تبدیل کند. با این حال، در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره، محور اصلی روایتهای او از نمایش دستاوردهای سیاسی و اقتصادی به ادعای «تقلب» و «دخالت خارجی» در انتخابات آمریکا تغییر یافته است. وی که همچنان بر ادعای وقوع تقلب در انتخابات ۲۰۲۰ و غیرقانونی بودن پیروزی جو بایدن اصرار میورزد، اکنون مدعی است کشورهایی همچون روسیه، چین، ایران و کره شمالی توان نفوذ به زیرساختهای انتخاباتی آمریکا را دارند.
ترامپ در یکی از تازهترین سخنرانیهای خود ادعا کرد که چین به اطلاعات ۲۲۰ میلیون پرونده رأیدهندگان آمریکایی، شامل نام، اطلاعات تماس، گرایشهای حزبی و سایر دادههای حساس دست یافته است. این اظهارات، صرفنظر از میزان صحت آنها، اعترافی تلویحی به آسیبپذیری ساختار انتخاباتی آمریکا تلقی میشود؛ ساختاری که اگر از استحکام و سلامت ادعایی برخوردار بود، اساساً چنین ادعاهایی نمیتوانست تا این اندازه در فضای سیاسی کشور اثرگذار باشد. با این حال، همزمانی برجسته شدن این روایت با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای نشان میدهد که این ادعاها بیش از آنکه ناظر بر امنیت انتخابات باشند، در خدمت اهداف سیاسی و انتخاباتی قرار گرفتهاند.
گریز از کارنامهای که نتوانست انتظارات را برآورده کند
ترامپ در شرایطی موضوع امنیت انتخابات و دخالت خارجی را به محور اصلی سخنرانیهای خود تبدیل کرده که بخش مهمی از وعدههای انتخاباتی او، بهویژه در حوزه اقتصاد، همچنان تحقق نیافته است. افزایش نارضایتی عمومی، اعتراضات نسبت به سیاستهای اقتصادی، مهاجرتی و رویکردهای تنشآفرین دولت، موجب شده است افکار عمومی بیش از گذشته عملکرد دولت را زیر ذرهبین قرار دهد.
در چنین فضایی، تغییر دستور کار رسانهای و انتقال توجه جامعه از مشکلات معیشتی و اقتصادی به مباحثی همچون امنیت انتخابات، میتواند راهبردی برای کاهش فشار افکار عمومی تلقی شود. برجستهسازی تهدیدهای خارجی، ضمن ایجاد فضای امنیتی، این امکان را فراهم میکند که ناکامیهای داخلی در سایه مباحثی احساسی و امنیتی کمتر مورد توجه قرار گیرد و رقابت انتخاباتی از ارزیابی عملکرد دولت به سمت نگرانیهای امنیتی سوق داده شود.
رسواییهای سیاسی و تلاش برای تغییر زمین بازی
همزمان با چالشهای اقتصادی، ترامپ با مجموعهای از بحرانهای سیاسی و رسانهای نیز روبهروست. شعار «اول آمریکا» در حالی مطرح شد که تحولات منطقهای و حمایت آشکار واشنگتن از رژیم صهیونیستی، این شعار را از منظر بسیاری از منتقدان با چالش جدی مواجه کرده است. از سوی دیگر، طرح دوباره پرونده جفری اپستین و گمانهزنیها درباره ارتباط برخی چهرههای سیاسی با این پرونده، بار دیگر نگاهها را متوجه فضای پرحاشیه پیرامون ترامپ کرده است.
در این میان، اظهارات جیدی ونس، معاون ترامپ، مبنی بر وجود جریانهایی در اسرائیل که به دنبال تداوم جنگ و اثرگذاری بر سیاستهای آمریکا هستند، تلاشی برای فاصلهگذاری میان دولت ترامپ و برخی جریانهای صهیونیستی ارزیابی شده است. اشاره او به ارتباطات اپستین با برخی نهادهای اطلاعاتی نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ روایتی که میکوشد مسئولیت بخشی از حواشی سیاسی را متوجه بازیگران خارجی سازد. از این منظر، برجستهسازی ادعای دخالت خارجی در انتخابات، مکمل راهبردی است که هدف آن تغییر کانون توجه افکار عمومی از بحرانهای داخلی و رسواییهای سیاسی به تهدیدهای بیرونی است.
تضعیف نهادهای انتخاباتی و زمینهسازی برای روایت شکست
یکی دیگر از ابعاد این راهبرد، تضعیف جایگاه نهادهای قانونی و انتخاباتی آمریکاست. ترامپ طی سالهای اخیر بارها با ادبیاتی کمسابقه از ماندن در قدرت سخن گفته و حتی در مقاطعی از تعبیر «پادشاه» برای توصیف جایگاه خود استفاده کرده است. در همین چارچوب، اقدام او در برکناری دو عضو دموکرات کمیسیون فدرال کمک به انتخابات (EAC) و تضعیف این نهاد در آستانه انتخابات میاندورهای، از سوی بسیاری از ناظران بهعنوان بخشی از پروژه بیاعتبارسازی سازوکارهای انتخاباتی ارزیابی شده است.
این رویکرد، علاوه بر ایجاد تردید نسبت به سلامت انتخابات، زمینه لازم را برای شکلدهی به روایت از پیش آمادهشده درباره نتایج احتمالی انتخابات نیز فراهم میکند. به بیان دیگر، اگر جمهوریخواهان با شکست مواجه شوند، ترامپ خواهد کوشید مسئولیت این ناکامی را نه متوجه عملکرد دولت، بلکه ناشی از ضعف ساختارهای انتخاباتی، دخالت خارجی و ناکارآمدی نهادهای مسئول معرفی کند. چنین روایتی، امکان حفظ انسجام پایگاه اجتماعی جمهوریخواهان و کاهش هزینه سیاسی شکست را برای وی فراهم میآورد.
ادعای مداخله خارجی؛ پوششی برای مداخلهگری آمریکا در جهان
بخش دیگری از ادعاهای ترامپ را میتوان در چارچوب مشروعیتبخشی به سیاستهای مداخلهجویانه آمریکا در عرصه بینالمللی تحلیل کرد. در حالی که واشنگتن دیگر کشورها را به دخالت در انتخابات آمریکا متهم میکند، مقامات اروپایی نیز بارها نسبت به دخالت آشکار آمریکا در فرآیندهای سیاسی اروپا هشدار دادهاند. انتقاد فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، از حمایت دولت آمریکا از برخی جریانهای سیاسی اروپایی و درخواست وی برای پرهیز واشنگتن از مداخله در انتخابات کشورهای اروپایی، نمونهای از این نگرانیهاست.
همچنین حمایت علنی ایلان ماسک، از متحدان نزدیک ترامپ، از مارین لوپن در انتخابات فرانسه، جلوه دیگری از همین رویکرد تلقی شده است. همزمان، افزایش فروش تسلیحات آمریکا به تایوان و ژاپن، استمرار حمایتهای نظامی از اوکراین و تشدید فشارها علیه ایران، همگی در قالب روایت مقابله پیشدستانه با تهدیدهای خارجی توجیه میشوند.
در مجموع، اصرار ترامپ بر طرح ادعاهای مربوط به دخالت خارجی در انتخابات آمریکا را نمیتوان صرفاً دغدغهای امنیتی دانست. این رویکرد درهمتنیدگی آشکاری با نیازهای انتخاباتی، مدیریت افکار عمومی، کاهش هزینه ناکامیهای داخلی، تضعیف نهادهای نظارتی، زمینهسازی برای پذیرش روایت شکست احتمالی جمهوریخواهان و همچنین مشروعیتبخشی به سیاستهای مداخلهگرایانه آمریکا در خارج از مرزهای این کشور دارد. از این منظر، ادعای دخالت خارجی بیش از آنکه بازتاب یک تهدید واقعی باشد، به ابزاری سیاسی برای بازآرایی میدان رقابت داخلی و توجیه رفتارهای خارجی واشنگتن تبدیل شده است.