عاشورا؛ قله عشق الهی

نورنیوز-گروه فرهنگی: فریدالدین عطار نیشابوری، از بزرگ‌ترین عارفان و شاعران ادب فارسی، در آثار خود همواره از عشق الهی، ایثار، معرفت و رهایی از تعلقات دنیوی سخن گفته است. در نگاه او، امام حسین(ع) کامل‌ترین تجلی انسانی است که همه هستی خویش را در راه رضای خداوند فدا کرد و با این ایثار، بلندترین مرتبه بندگی را به نمایش گذاشت.
عطار، عاشورا را تنها یک واقعه تاریخی نمی‌بیند، بلکه آن را سفری معنوی از خاک به افلاک می‌داند؛ سفری که در آن، امام حسین(ع) با آگاهی کامل، مرگ سرخ را بر زندگی همراه با ذلت ترجیح داد و حقیقت را برای همیشه در تاریخ جاودانه ساخت.
او در «تذکرةالاولیاء»، با اشاره به جایگاه والای اهل‌بیت(ع)، آنان را چراغ هدایت و الگوی سالکان راه حق معرفی می‌کند و در اشعار خود، بارها از مقام والای سیدالشهدا(ع) یاد کرده است.
از مشهورترین ابیات منسوب به عطار درباره امام حسین(ع) چنین است:
کیست این پنهان مرا در جان و تن
کز زبان من همی‌گوید سخن

و در توصیف مقام شهیدان راه حق می‌سراید:
جان بده گر طالب جان‌آفرینی
چون حسین آیینِ مردان آفرینی
در اندیشه عطار، شهادت پایان زندگی نیست، بلکه آغاز حیات حقیقی است. او معتقد است انسان زمانی به کمال می‌رسد که از خودخواهی، دنیاطلبی و وابستگی‌ها رها شود و همه وجود خویش را در مسیر حقیقت و رضای الهی قرار دهد؛ همان راهی که امام حسین(ع) در کربلا به زیباترین شکل پیمود.
عطار، فلسفه عاشورا را در «عشق» خلاصه می‌کند؛ عشقی که انسان را از ترس، دلبستگی و خودخواهی می‌رهاند و به مقام قرب الهی می‌رساند. از نگاه او، امام حسین(ع) با شهادت خود نشان داد که حقیقت، ارزشی فراتر از جان و دنیا دارد.
او همچنین باور داشت که اشک بر امام حسین(ع)، تنها نشانه اندوه نیست، بلکه نشانه پیوند قلب انسان با حقیقت، عدالت و عشق الهی است. به همین دلیل، عاشورا در نگاه عطار، مدرسه‌ای برای تزکیه نفس، معرفت و بیداری دل‌هاست.
در آثار عطار، امام حسین(ع) نه‌تنها پیشوای آزادگان، بلکه اسوه کامل عارفان نیز هست؛ زیرا با تسلیم مطلق در برابر اراده الهی، عالی‌ترین مرتبه عبودیت را به نمایش گذاشت.
از این رو، نهضت حسینی در اندیشه فریدالدین عطار نیشابوری، بزرگ‌ترین جلوه عشق الهی، ایثار و حقیقت‌طلبی است؛ حماسه‌ای که پس از قرن‌ها، همچنان جان‌های مشتاق را به سوی خدا، عدالت و آزادگی رهنمون می‌سازد.