انتشار سند وزارت بازرگانی آمریکا درباره پاداش به امارات، ابعاد تازهای از نقشآفرینی ابوظبی در تحولات امنیتی منطقه را آشکار کرده است؛ روندی که از نگاه تهران، پیامدهای حقوقی، سیاسی و امنیتی گستردهای برای امارات و معادلات خلیج فارس به همراه دارد.
نورنیوز-گروه بینالملل: جمهوری اسلامی ایران همواره بر اصل همزیستی مسالمتآمیز، حسن همجواری و گسترش مناسبات دوستانه با کشورهای همسایه تأکید کرده است، اما برخی کشورهای عربی حاشیه جنوبی خلیج فارس، بدون توجه به این اصول، با اتکا به حمایتهای امنیتی آمریکا و در چارچوب همکاری با رژیم صهیونیستی، در مسیر سیاستهایی گام برداشتهاند که به تشدید ناامنی و بیثباتی منطقه انجامیده است. انتشار سند جدید وزارت بازرگانی آمریکا مبنی بر تسهیل مقررات کنترل صادرات و ارتقای جایگاه صادراتی امارات بهعنوان پاداش حمایت این کشور از تجاوز نظامی علیه ایران، از نگاه تهران صرفاً یک اقدام اقتصادی نیست، بلکه اعترافی رسمی به نقشآفرینی ابوظبی در همراهی با اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران به شمار میرود؛ موضوعی که به اعتقاد مقامات ایرانی، مسئولیت سیاسی و حقوقی مشخصی را متوجه امارات میکند.
از همراهی با تلآویو تا تشدید بیثباتی منطقه
با وجود تجربه پرهزینه کشورهای عربی از تنشها و جنگهای منطقهای، شواهد نشان میدهد که سران امارات همچنان بر سیاستهایی اصرار دارند که نهتنها کمکی به ارتقای امنیت منطقه نمیکند، بلکه زمینهساز افزایش بحرانهای ژئوپلیتیکی است. اعتراف وزیر حملونقل رژیم صهیونیستی مبنی بر استقرار سامانه گنبد آهنین در امارات طی جنگ اخیر علیه ایران، نمونهای از همکاریهای امنیتی میان دو طرف است که پیشتر ابوظبی تلاش داشت از افشای آن جلوگیری کند.
در ادامه همین رویکرد، امارات با ارائه سندی ضدایرانی به شورای سازمان بینالمللی دریانوردی، کوشید این نهاد تخصصی را به ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی خود در موضوع تنگه هرمز تبدیل کند؛ اقدامی که با مخالفت شماری از کشورها از جمله چین و روسیه روبهرو شد. همزمان، گزارش رسانههای صهیونیستی درباره پیشنهاد امارات برای برگزاری نشست سهجانبه وزیران انرژی اسرائیل، اردن و امارات با هدف استمرار روند عادیسازی روابط، در شرایطی مطرح شد که موج محکومیت جهانی علیه رژیم صهیونیستی و افزایش فشار افکار عمومی برای مجازات این رژیم، ابعاد تازهای یافته است.
از سوی دیگر، انتشار تصاویر ماهوارهای از فعالیتهای عمرانی و حفاری در نزدیکی فرودگاه بربره در سومالیلند و گمانهزنیها درباره احتمال کاربری نظامی این تأسیسات، در کنار نقشآفرینی امارات در بحرانهای یمن، سودان و دیگر پروندههای منطقهای، از نگاه منتقدان بیانگر استمرار سیاستی است که بیش از آنکه به ثبات منطقه کمک کند، بر دامنه بیاعتمادی و تنشها میافزاید.
شکافهای داخلی و هزینههای فزاینده سیاست خارجی ابوظبی
در حالی که رهبران امارات میکوشند این کشور را بهعنوان قدرتی تأثیرگذار در معادلات منطقه معرفی کنند، برخی نشانهها از افزایش نگرانیهای داخلی و پیامدهای سیاستهای خارجی ابوظبی حکایت دارد. پیام اخیر محمد بن زاید در شبکه اجتماعی ایکس درباره مسئولیتپذیری، پرهیز از خودمحوری و ضرورت توجه به منافع کل کشور، همزمان با انتشار برخی گمانهزنیها درباره اختلاف میان برخی امارتها، از سوی برخی ناظران دارای معانی فراتر از یک توصیه مدیریتی ارزیابی شد.
در کنار این مسائل، ادامه همکاریهای آشکار یا پنهان با آمریکا و رژیم صهیونیستی، به اعتقاد منتقدان، میتواند موجب افزایش فاصله میان امارات و افکار عمومی جهان اسلام و حتی بخشهایی از جامعه جهانی شود؛ روندی که در بلندمدت، هزینههای سیاسی و امنیتی قابل توجهی برای این کشور به همراه خواهد داشت.
اعتراف واشنگتن و پیامدهای حقوقی مشارکت امارات
از منظر مقامات ایرانی، سند منتشرشده از سوی وزارت بازرگانی آمریکا، فراتر از یک تصمیم تجاری، تأییدی بر مشارکت امارات در حمایت از تجاوز نظامی علیه ایران است. کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه، با اشاره به این سند، آن را «اعتراف رسمی واشنگتن» و «سند رسوایی ابوظبی» توصیف کرده و معتقد است این اقدام، مسئولیت بینالمللی و آثار حقوقی مستقیمی برای امارات ایجاد میکند.
بر همین اساس، تهران تأکید دارد که بر مبنای برداشت خود از حقوق بینالملل و حق دفاع مشروع، هر کشوری که قلمرو، حریم هوایی یا امکانات خود را در اختیار متجاوز قرار دهد، مسئول پیامدهای این اقدام خواهد بود. از این منظر، معادلات امنیتی منطقه نسبت به گذشته دستخوش تحول شده و اتکای صرف به حمایتهای آمریکا یا همکاری با رژیم صهیونیستی، نه تضمینکننده امنیت، بلکه عاملی برای افزایش آسیبپذیری خواهد بود.
در این چارچوب، مقامات ایرانی معتقدند ابوظبی ناگزیر است درباره چرایی صدور چنین سندی از سوی وزارت بازرگانی آمریکا و نیز نوع روابط خود با رژیم صهیونیستی پاسخگو باشد.
از نگاه آنان، امارات نمیتواند همزمان مدعی ایفای نقش سازنده در خلیج فارس باشد و در عین حال در چارچوب سیاستهایی حرکت کند که از دید تهران در تعارض با امنیت و ثبات منطقه قرار دارد. بر این اساس، ایران بر این باور است که معادلات جدید منطقه دیگر به وضعیت گذشته بازنخواهد گشت و کشورهایی که در همراهی با اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی نقش داشتهاند، ناگزیر باید پیامدهای سیاسی، امنیتی و حقوقی تصمیمات خود را بپذیرند.