با وجود 19 گله شدن لیونل مسی در تاریخ جام جهانی، مدلهای آماری شانس شکستن رکورد 13 گل ژوست فونتین در یک دوره جام جهانی را تنها 4.4 درصد برآورد کردهاند.
نورنیوز-گروه ورزشی: ژوست فونتین در جام جهانی 1958 موفق شد 13 گل به ثمر برساند؛ رکوردی که هنوز پابرجاست. نکته جالبتر اینکه او این شاهکار را در شرایطی رقم زد که پیش از آغاز مسابقات حتی بازیکن ثابت تیم ملی فرانسه نبود.
لیونل مسی جام جهانی را به شکلی آغاز کرد که بسیاری سن این نابغه آرژانتینی را از یاد بردند. 6 گل در سه بازی، آماری خیرهکننده است. او همچنین از نظر مجموع گلهای تاریخ جام جهانی از میروسلاو کلوزه آلمانی عبور کرد. مسی اکنون 19 گل در جام جهانی به ثمر رسانده است، در حالی که کلوزه 16 گل زده بود. کیلیان امباپه نیز با 18 گل به مسی نزدیک شده است.
با این حال، رکورد دیگری وجود دارد که همچنان دستنیافتنی به نظر میرسد؛ رکوردی که از جام جهانی 1958 پابرجا مانده است. در آن سال، ژوست فونتین فرانسوی 13 گل در یک دوره جام جهانی به ثمر رساند؛ رکوردی که بسیاری آن را جاودانه میدانند.
فونتین این رکورد را در شرایطی ثبت کرد که پیش از جام جهانی 1958 جایگاه ثابتی در ترکیب فرانسه نداشت. جام جهانی 1958 نسبت به دوره قبل کمگلتر بود. در جام جهانی 1954 سوئیس به طور میانگین در هر مسابقه 5.38 گل به ثمر رسید اما این میانگین در سوئد به 3.6 گل کاهش یافت. با این وجود، همان تورنمنت شاهد ثبت رکوردی بود که نزدیک به هفت دهه دوام آورده است.
فونتین پیش از جام جهانی بازیکن اصلی فرانسه محسوب نمیشد. او تنها پس از مصدومیت رنه بلیار فرصت حضور در ترکیب اصلی را به دست آورد.
فونتین بعدها گفت: در دسامبر 1957 زانوی خود را جراحی کردم و 15 فوریه 1958 دوباره به میدان برگشتم. تمام تلاشم را کردم تا در ماه ژوئن به بهترین فرم ممکن برسم.
فقط با یک جفت کفش
فونتین تنها با یک جفت کفش به سوئد سفر کرد، زیرا اساساً انتظار نداشت در ترکیب اصلی قرار بگیرد اما مصدومیت چند بازیکن باعث شد کادر فنی او را به ترکیب اضافه کند. با این حال، درست پیش از نخستین مسابقه کفشهایش در آخرین جلسه تمرینی پاره شد.
او بعدها گفت: ویران شده بودم. فکر میکردم بهترین فرصت زندگیام را از دست دادهام.
در تیم ملی فرانسه تنها یک بازیکن کفشی هماندازه او داشت؛ استفان بروی. او با وجود اینکه رقیب مستقیم فونتین برای حضور در ترکیب اصلی بود، کفشهایش را در اختیار او گذاشت؛ تصمیمی که بعدها به یکی از عجیبترین اتفاقات تاریخ جام جهانی تبدیل شد.
آغاز یک رکورد تاریخی
فونتین در مرحله گروهی 3 گل برابر پاراگوئه، 2 گل مقابل یوگسلاوی و یک گل برابر اسکاتلند به ثمر رساند؛ یعنی شش گل در تنها سه مسابقه.
او سپس در مرحله یکچهارم نهایی دو گل، در نیمهنهایی یک گل و در دیدار ردهبندی 4 گل دیگر زد. در تمام مسابقات، فونتین برای هر حریفی یک کابوس واقعی بود.
چرا در دهه 1950 اینقدر گل زده میشد؟
فوتبال در سال 1958 با فوتبال امروز تفاوتی اساسی داشت. بسیاری از تیمها از سیستم 3-2-2-3 استفاده میکردند؛ آرایشی که امروز بسیار عجیب به نظر میرسد. این سیستم اگرچه در زمان خود نوآورانه بود اما فاصله زیادی میان خطوط ایجاد میکرد و عملاً هافبک دفاعی تخصصی در آن وجود نداشت.
در نتیجه، مسابقات بازتر و پرهیجانتر بودند و حملات پیاپی در هر دو سمت جریان داشت. مهاجمانی مانند فونتین آزادی عمل بسیار بیشتری نسبت به مهاجمان امروزی داشتند. از سوی دیگر، مدافعان عمدتاً به صورت یارگیری نفر به نفر بازی میکردند و مهاجمان باهوش میتوانستند با جابجاییهای مداوم از این شیوه دفاعی عبور کنند.
البته فوتبال آن دوران از نظر بدنی نیز بسیار دشوار بود. فونتین طی سه هفته شش مسابقه انجام داد و در آن زمان تعویض بازیکن وجود نداشت. هر بازیکنی که مسابقه را آغاز میکرد، باید تا پایان در زمین میماند؛ مگر اینکه مصدومیتی جدی مانع ادامه بازیاش میشد. با وجود این فشار بدنی، فونتین تا آخرین مسابقه در بهترین شرایط ممکن باقی ماند.
این رکورد دستنیافتنی است؟
رکورد 13 گل فونتین اکنون به یک بنای تاریخی در دنیای آمار فوتبال تبدیل شده است. بسیاری معتقدند این رکورد هرگز شکسته نخواهد شد. فوتبال مدرن کاملاً تغییر کرده است. تیمها سازمانیافتهتر دفاع میکنند، فضاهای بسیار کمتری در اختیار مهاجمان قرار میگیرد و با وجود قانون پنج تعویض، کمتر پیش میآید یک مهاجم تمام دقایق مسابقات را مانند فونتین در زمین حضور داشته باشد.
فونتین درباره رکوردش چه میگفت؟
ژوست فونتین در سال 2023 درگذشت. او بارها درباره احتمال شکسته شدن رکوردش سؤال شنیده بود و در گفتوگویی با سایت رسمی فیفا با همان شوخطبعی همیشگی گفت: روزی مصرشناسان به طور اتفاقی یک مومیایی سالم پیدا میکنند. ناگهان متوجه حرکتی زیر پارچهها میشوند. مومیایی را باز میکنند و او میپرسد: "ببخشید، هنوز هم فونتین رکورد گلزنی در یک جام جهانی را در اختیار دارد؟" نمیدانم کسی رکورد مرا خواهد شکست یا نه؛ پیشگو نیستم اما امیدوارم این رکورد حفظ شود.
او در مصاحبهای دیگر نیز تأکید کرد که بعید میداند کسی بتواند از رکوردش عبور کند.
فونتین گفت: گل زدن در جام جهانی 1958 هم آسان نبود. توپها، سفرهای طولانی و کادرهای فنی غیرحرفهای همه چیز را دشوارتر میکردند. ضمن اینکه من جای بازیکن دیگری بازی میکردم. از همه مهمتر، داوران امروز بسیار بیشتر از زمان ما از مهاجمان حمایت میکنند. 13گل، عدد بسیار بزرگی است. فکر نمیکنم کسی رکورد مرا بشکند.
چه بازیکنانی به رکورد فونتین نزدیک شدند؟
پیش از فونتین، شاندور کوچیش از مجارستان با 11 گل در جام جهانی 1954 رکورددار بود. پس از فونتین، هیچ بازیکنی نتوانسته بیش از 10 گل در یک دوره جام جهانی به ثمر برساند.
اوزهبیو در سال 1966 با 9 گل آقای گل شد و گرد مولر در سال 1970 با 10 گل بهترین گلزن مسابقات لقب گرفت. بین سالهای 1978 تا 1998، آقای گل هر دوره تنها 6 گل به ثمر رساند. در سال 2002، رونالدو با 8 گل آقای گل جام جهانی شد و در سال 2022 نیز کیلیان امباپه با 8 گل از جمله هتتریک در فینال، همین آمار را تکرار کرد.
در واقع، نزدیکترین بازیکن به رکورد فونتین، گرد مولر بود. او در مرحله گروهی 7 گل، در یکچهارم نهایی یک گل و در نیمهنهایی 2 گل به ثمر رساند و مجموعاً به 10 گل رسید؛ آماری فوقالعاده اما همچنان 3 گل کمتر از رکورد تاریخی فونتین.
مسی رکورد «ابدی» را خواهد شکست؟
فونتین در جام جهانی 1958 شش مسابقه انجام داد. در فرمت فعلی جام جهانی، تیمهایی که به مراحل پایانی میرسند، میتوانند تا هشت مسابقه انجام دهند. اگر مسی بتواند میانگین دو گل در هر مسابقه را حفظ کند، نه تنها به رکورد فونتین میرسد، بلکه حتی میتواند از آن عبور کند. البته این سناریو مستلزم صعود آرژانتین به مراحل پایانی است اما اگر آرژانتین شش مسابقه دیگر انجام دهد و مسی در هر بازی تنها یک گل بزند، این تعداد برای شکستن رکورد فونتین کافی نخواهد بود.
پلتفرم تحلیل فوتبال Uanalyse نیز احتمال شکسته شدن این رکورد را بررسی کرده است. بر اساس مدلسازی آماری، احتمال اینکه مسی در یک دوره جام جهانی به 13 گل یا بیشتر برسد، تنها 4.4 درصد برآورد شده است.
پیش از آغاز مرحله حذفی، شانس کیلیان امباپه برای رسیدن به این رکورد حتی کمتر و تنها 0.8 درصد بود. بنابراین، احتمال اینکه رکورد تاریخی ژوست فونتین تا جام جهانی 2026 همچنان پابرجا بماند، بسیار زیاد است.
با این حال، فوتبال بارها ثابت کرده که هیچ رکوردی برای همیشه دستنیافتنی نیست. باید دید آیا لیونل مسی یا ستارهای دیگر روزی موفق خواهد شد به رکوردی برسد که نزدیک به هفت دهه دوام آورده است یا خیر.