آیتالله سید محمود طالقانی، مفسر قرآن، مجاهد و از پیشگامان نهضت اسلامی ایران، نهضت امام حسین(ع) را یکی از بزرگترین جلوههای بیداری اسلامی و انسانی میدانست. از نگاه او، عاشورا تنها یک واقعه تاریخی نیست، بلکه مکتبی جاودان برای مبارزه با ظلم، احیای عدالت و مسئولیتپذیری اجتماعی است.
نورنیوز-گروه فرهنگی: طالقانی با تفسیر آیات قرآن، همواره بر این باور بود که انسان مؤمن نمیتواند در برابر فساد، استبداد و انحراف بیتفاوت بماند. او قیام امام حسین(ع) را تجسم عملی این آموزه قرآنی میدانست که جامعه اسلامی باید همواره در مسیر اصلاح، عدالت و امر به معروف و نهی از منکر حرکت کند.
وی در یکی از سخنان خود درباره نهضت حسینی میگوید:
«امام حسین(ع) برای امر به معروف و نهی از منکر قیام کرد؛ برای آنکه امت اسلام را از انحراف نجات دهد.»
آیتالله طالقانی معتقد بود که عاشورا، مسلمانان را از سکوت در برابر ظلم بازمیدارد و به آنان میآموزد که در برابر حکومتهای ستمگر، مسئولیت دارند. او بارها تأکید میکرد که فلسفه قیام امام حسین(ع)، احیای وجدان دینی و اجتماعی مسلمانان بود.
در تفسیر مفهوم جهاد و مسئولیت اجتماعی نیز مینویسد:
«اسلام، دین حرکت و مسئولیت است، نه دین سکون و تسلیم.»
از نگاه طالقانی، این حقیقت در نهضت عاشورا به کاملترین شکل تجلی یافت؛ جایی که امام حسین(ع) برای حفظ حقیقت اسلام، عزت انسان و آزادی جامعه، جان خود و عزیزانش را فدا کرد.
او بر این باور بود که عزاداری برای امام حسین(ع) زمانی ارزشمند است که با شناخت اهداف آن حضرت همراه باشد و انسان را به اصلاح جامعه، دفاع از محرومان، مبارزه با فساد و تلاش برای عدالت سوق دهد.
در اندیشه آیتالله طالقانی، محرم فصل بیداری وجدانها و تجدید عهد با آرمانهای امام حسین(ع) است. او عاشورا را مدرسهای میدانست که انسان را به آزادگی، مسئولیتپذیری، عدالتخواهی و ایستادگی در برابر ظلم فرا میخواند.
از این رو، نهضت حسینی در نگاه آیتالله طالقانی، نه تنها یک حماسه مذهبی، بلکه منشوری قرآنی برای ساختن جامعهای آگاه، آزاد و عادل است؛ پیامی که در همه زمانها و برای همه آزادیخواهان جهان زنده و الهامبخش باقی خواهد ماند.