اصرار ترامپ بر مذاکرات ادعایی با ایران در قطر، همزمان با تشدید بحرانهای حقوقی، سیاسی و اقتصادی در آمریکا، بهعنوان تلاشی برای مدیریت افکار عمومی و انحراف از رسواییهای داخلی ارزیابی میشود.
نورنیوز-گروه سیاسی: مقامات آمریکایی، از دونالد ترامپ گرفته تا سخنگوی کاخ سفید، بر این ادعا پافشاری میکنند که مذاکرات فنی میان ایران و ایالات متحده از روز سهشنبه در قطر آغاز خواهد شد و حتی مدعی شدهاند که استیون ویتکاف و جرد کوشنر عازم این کشور شدهاند. این در حالی است که طرف ایرانی ضمن تکذیب این ادعاها، تأکید کرده است هیچگونه برنامهریزی برای مذاکره فنی با آمریکا در عمان صورت نگرفته است. در چنین شرایطی این پرسش مطرح میشود که علت اصرار واشنگتن بر این روایت چیست و ترامپ در پسِ آن به دنبال چه اهدافی است؟
ترامپ در جستوجوی راهی برای عبور از بحرانهای سیاسی
نکته قابل توجه در خصوص ادعاهای اخیر آمریکاییها، همزمانی آن با مجموعهای از تحولات داخلی در ایالات متحده است؛ تحولاتی که از تلاش برای پوشاندن یک رسوایی سیاسی مهم حکایت دارد.
دوشنبه گذشته، دیوان عالی آمریکا درخواست تجدیدنظر دونالد ترامپ را رد کرد و بدین ترتیب حکم پرداخت ۵ میلیون دلار غرامت به «ای. جین کارول» در پرونده افترا و آزار جنسی، همچنان به قوت خود باقی ماند. بنا بر گزارش «ایبیسی نیوز»، هیئت منصفه دادگاهی در نیویورک در سال ۲۰۲۳ ترامپ را در ارتباط با آزار جنسی کارول در اتاق پرو فروشگاه «برگدورف گودمن» در منهتن در دهه ۱۹۹۰ و همچنین افترا به وی در سال ۲۰۲۲ مسئول شناخت و او را به پرداخت غرامت محکوم کرد.
این پرونده، که بار دیگر در فضای سیاسی آمریکا برجسته شده، در کنار زنده شدن احتمالی پرونده اپستین، میتواند در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره فشار سیاسی قابل توجهی بر ترامپ و جمهوریخواهان وارد کند.
افول سرمایه اجتماعی و افزایش شکاف در جامعه آمریکا
همزمان با این تحولات، نتایج دو نظرسنجی معتبر نیز از کاهش محسوس اعتماد به هویت ملی در ایالات متحده حکایت دارد. بر اساس این دادهها، میزان احساس افتخار به آمریکایی بودن به پایینترین سطح خود در سالهای اخیر رسیده و شکاف نسلی در این زمینه به شکل قابل توجهی در حال افزایش است.
در نظرسنجی موسسه گالوپ، تنها ۵۳ درصد از بزرگسالان آمریکایی اعلام کردهاند که به آمریکایی بودن خود افتخار میکنند؛ رقمی که پایینترین میزان ثبتشده از سال ۲۰۰۱ تاکنون محسوب میشود. همچنین در آستانه دویستوپنجاهمین سالگرد تأسیس ایالات متحده، ۷۷ درصد از پاسخدهندگان اظهار داشتهاند که بنیانگذاران این کشور در صورت مشاهده وضعیت کنونی، نسبت به آن ابراز ناامیدی خواهند کرد.
همچنین در گزارشی تازه از سوی دیدهبان حقوق بشر نیز عنوان شده است که دولت دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۶ در حوزههایی همچون حق رأی، آزادی بیان و سیاستهای مهاجرتی با موارد متعددی از نقض حقوق بشر مواجه بوده است. این گزارش نیز به مجموعه فشارهای حقوقی و سیاسی علیه دولت وی افزوده است.
اقتصاد پرتنش و بهرهبرداری سیاسی از پروندههای خارجی
در کنار بحرانهای سیاسی و حقوقی، وضعیت اقتصادی ایالات متحده نیز همچنان با چالشهایی جدی مواجه است. ترامپ پیشتر با اشاره به قیمت بالای سوخت، از افزایش نرخ بنزین انتقاد کرده و خواستار کاهش فوری آن شده بود. وی با اشاره به قیمت نفت (حدود ۶۸ دلار برای هر بشکه) تأکید کرده بود که بهای بنزین بیش از حد بالاست و باید به حدود ۲.۵ دلار برای هر گالن کاهش یابد.
با وجود این اظهارات، شاخصهای اقتصادی همچنان از تداوم فشارهای تورمی و بحران انرژی حکایت دارند. همین شرایط موجب شده دولت آمریکا در رویکردی متفاوت نسبت به گذشته، برخی محدودیتهای مرتبط با تحریمهای انرژی را نیز تعدیل کند.
در چنین فضایی، تحلیلها حاکی از آن است که طرح موضوعاتی مانند مذاکرات با ایران—از جمله ادعای نشست دوحه—میتواند بخشی از تلاش برای اثرگذاری تبلیغاتی بر افکار عمومی و اقتصاد داخلی آمریکا باشد؛ بهویژه در شرایطی که زمان برای بهرهبرداری سیاسی از دستاوردهای اقتصادی محدود است.
معادله پیچیده واشنگتن و سیاست فشار چندلایه
رفتارهای اخیر آمریکا نشان میدهد که این کشور همچنان در پی تغییر معادلات منطقهای و تحت فشار قرار دادن ایران از مسیرهای مختلف، از جمله تنگه هرمز و سایر نقاط راهبردی است. در این چارچوب، مذاکره نه صرفاً یک ابزار دیپلماتیک، بلکه بخشی از یک راهبرد فشار چندلایه تلقی میشود.
در این نگاه، هدف اصلی میتواند کشاندن ایران به موقعیتی باشد که یا در قالب ورود به مذاکرات، بهعنوان نوعی عقبنشینی تعبیر شود و یا در صورت امتناع، زمینه برای طرح اتهامات سیاسی و توجیه اقدامات بعدی فراهم گردد.
در چنین شرایطی، راهبرد ایران در حفظ انسجام مواضع، افزایش هزینه هرگونه اقدام نظامی احتمالی و تثبیت موقعیت راهبردی در مناطق حساس، میتواند بهعنوان عاملی بازدارنده در برابر این سناریوها عمل کند.