نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد سلولهای سرطانی با سوءاستفاده از سلولهای بنیادی بیمار، از اثر شیمیدرمانی میگریزند؛ یافتهای که میتواند مسیر درمان لوسمی را متحول کند.
نورنیوز-گروه اجتماعی: وبگاه کانوِرسِیشِن در گزارشی آورده است: شیمیدرمانی، یکی از مهمترین روشهای درمان سرطان، با استفاده از داروها سلولهایی را که به صورت غیرعادی رشد میکنند از بین میبرد. با این حال، این روش درمانی همیشه موفقیتآمیز نیست. حتی پس از چندین جلسه شیمیدرمانی، ممکن است بیماری عود کند.
به نظر میرسد برخی سلولهای سرطانی موفق میشوند از درمان فرار کنند و در بدن پنهان شوند و باعث بازگشت بیماری گردند.
چگونه سلولهای سرطانی از شیمیدرمانی فرار میکنند؟
مطالعه جدیدی که در نشریه کَنسِر سِل/ Cancer Cell منتشر شده، نشان میدهد که سلولهای سرطانی چگونه از شیمیدرمانی فرار میکنند. پروفسور دِنگلی هونگ (Deng-Li Hong) و همکارانش در دانشگاه پزشکی جیائو تونگ کشف کردند که برخی سلولهای سرطانی، سلولهای بنیادی خود بیمار را گروگان میگیرند.
در بیماری لوسمی لنفوبلاستیک حاد (نوعی سرطان خون)، سلولهای سرطانی در مغز استخوان (محل قرارگیری سلولهای بنیادی خونساز) پنهان میشوند و با فعالسازی زنجیرهای از پروتئینها، خود را در برابر داروهای شیمیدرمانی مقاوم میکنند.
سلولهای سرطانی چگونه گروگان میگیرند؟
ابتدا سلولهای سرطانی پروتئینهای پیامرسانی به نام سیتوکین (cytokines) آزاد میکنند که نوع خاصی از سلولهای بنیادی به نام سلولهای بنیادی مزانشیمی (نوعی سلول بنیادی که در بافتهای همبند وجود دارند) را به سمت خود جذب میکنند. سپس سلولهای سرطانی در میان این سلولهای بنیادی لانه میسازند و آنها را وادار به رشد میکنند.
هدف سلولهای سرطانی، برداشت یک پروتئین خاص به نام فورین (furin) از سلولهای بنیادی مزانشیمی است. فورین قابلیت منحصربهفردی در فعالسازی سایر پروتئینها دارد. سلولهای سرطانی از فورین برای فعالسازی پروتئین اصلی جیدیاِف ۱۵/ GDF15 استفاده میکنند. سپس جیدیاِف ۱۵ سیستم دفاعی سلول سرطانی را فعال میکند و آن را در برابر شیمیدرمانی مقاوم میسازد.
آیا این اتفاق در انسان هم رخ میدهد؟
آزمایشها عمدتاً روی موشها انجام شده، اما پژوهشگران تأیید کردند که این سازوکار در انسان نیز رخ میدهد. در بیماران مبتلا به لوسمی که به شیمیدرمانی پاسخ خوبی نمیدهند، سلولهای سرطانی توسط سلولهای گروگانگرفته احاطه شدهاند و تولید جیدیاِف ۱۵ را فعال کردهاند که باعث مقاومت به درمان میشود.
با این حال، برخی بیماران لوسمی به شیمیدرمانی پاسخ خوبی میدهند و هیچ نشانهای از این وضعیت گروگانگیری در آنها دیده نمیشود.
آیا میتوان مقاومت دارویی را شکست؟
درک بهتر این سازوکار میتواند به یافتن روشهای درمانی جدید کمک کند. اگر سلولهای سرطانی برای فرار از داروها به پروتئین جیدیاِف ۱۵ وابسته هستند، شاید بتوان داروهایی که این پروتئین را مهار میکنند به ترکیب شیمیدرمانی اضافه کرد.
پروفسور دنگلی میگوید: این پژوهش راه را برای طراحی روشهای درمانی جدید برای بیماران مبتلا به لوسمی لنفوبلاستیک حاد هموار میکند. ما احتمالاً میتوانیم از عواملی استفاده کنیم که در مراحل اولیه شیمیدرمانی از گروگانگیری سلولهای بنیادی جلوگیری کنند.
پروتئین جیدیاِف ۱۵ در سایر سرطانها مانند سرطان لوزالمعده (پانکراس) و نوعی سرطان خون به نام میلوم متعدد نیز نقش دارد و ممکن است بخشی از دلیل شکست شیمیدرمانی در این سرطانها باشد.