سفر سید عباس عراقچی به عراق با محوریت هماهنگیهای منطقهای و امنیتی، نماد تعمیق دیپلماسی همسایگی ایران و تقویت همکاریهای راهبردی تهران–بغداد در برابر مداخلات خارجی ارزیابی میشود.
نورنیوز-گروه بینالملل: سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در سفری رسمی راهی عراق شده است تا با مقامات این کشور دیدار و گفتوگو کند. این سفر، در کنار هماهنگیهای مربوط به برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر معظم انقلاب در عتبات عالیات، واجد ابعاد تازهای از دیپلماسی همسایگی است؛ دیپلماسیای که در کنار اقدامات مشترک برای مقابله با تروریسم و عوامل ناامنی در دو کشور، پیامآور حضور ایران در کنار متحدان و همسایگان در روزهای سخت به شمار میرود. این در حالی است که شواهد موجود نشان میدهد ایالات متحده با برخی مداخلات سیاسی و امنیتی، در پی خدشهدار کردن استقلال، ثبات و نقشآفرینی منطقهای عراق است.
آیینهای مشترک؛ تجلی پیوندهای عمیق دو ملت
یکی از محورهای اصلی این سفر، هماهنگی با مقامات عراقی برای برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب در عتبات عالیات است. این آیین، صرفاً یک مراسم معمولی نیست، بلکه بیانگر پیوندی عمیق و ریشهدار میان دو ملت و دو دولت است؛ پیوندی برخاسته از باورهای دینی، پیشینه تاریخی و اشتراکات فرهنگی، و تأکیدی بر وحدت دو ملت در دو پیکر بههمپیوسته.
ملت عراق که سالها میزبان زائران ایرانی بودهاند، امروز نیز با اصرار بر برگزاری باشکوه این مراسم، ارادت و پیوند عاطفی و معنوی خود را با ایران به نمایش گذاشته و این پیام را به جهان مخابره میکنند که هیچ فتنه و تفرقهافکنی قادر به آسیب زدن به روابط دو کشور نیست. بیتردید این مراسم با حضور میلیونی مردم عراق و زائرانی از سایر کشورها برگزار خواهد شد و جلوهای از همبستگی عمیق دو ملت را به نمایش خواهد گذاشت.
امنیت مشترک و مبارزه واحد با تهدیدهای منطقهای
ایران و عراق بر اساس اصل همجواری و روابط پایدار، سالهاست بر توسعه همهجانبه همکاریها تأکید دارند. سفر آقای عراقچی نیز ادامه همین مسیر و بخشی از دیپلماسی همسایگی به شمار میرود که مبارزه با تروریسم و عناصر ناامنساز منطقه از مهمترین محورهای آن است.
این پیوند امنیتی، با تلاش فرماندهانی همچون سردار سپهبد شهید قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس شکل گرفت و با توافقنامه امنیتی بغداد–تهران که در دوران مسئولیت دریاسالار شهید علی شمخانی به امضا رسید، وارد مرحلهای ساختاریتر شد؛ توافقی که نقش مؤثری در ارتقای امنیت دو کشور و منطقه ایفا کرده است.
در جریان «جنگ رمضان» نیز مقاومت مشترک ایران و عراق در برابر متجاوزان آمریکایی–صهیونیستی، فصل تازهای از همافزایی امنیتی را رقم زد که آثار آن همچنان در معادلات منطقهای مشهود است. در شرایط کنونی، این همکاری نیازمند بازتعریف و تقویت در برابر تهدیدات نوظهور دشمنان امنیت منطقه است.
چالشهای امنیتی و پروژههای بیثباتسازی منطقه
بر اساس برخی شواهد، ایالات متحده تلاش دارد با بهرهگیری از ابزارهای سیاسی و امنیتی، عراق را در وضعیت وابستگی و تضعیفشده نگه دارد و با طرحهایی همچون انحصار سلاح در دست ارتش، ساختار امنیتی این کشور را دگرگون سازد. این در حالی است که گروههایی همچون حشدالشعبی، بر اساس فتوای مرجعیت، نقش مؤثری در تأمین امنیت عراق ایفا کردهاند و در کنار ارتش این کشور قرار دارند.
در مقابل، طرحهای مشابه برای خلع سلاح یا نادیده گرفتن برخی گروهها، در حالی دنبال میشود که به موضوع یکپارچهسازی امنیتی در دیگر مناطق کمتر پرداخته میشود؛ موضوعی که از نگاه برخی تحلیلگران، نشانهای از رویکردی گزینشی در قبال امنیت عراق است.
همچنین گزارشهایی درباره برخی برنامهها برای تسلیح جریانهای تجزیهطلب در منطقه، که به ادعای برخی مقامات غربی علیه ایران طراحی شده و با هوشیاری تهران ناکام مانده است، بر پیچیدگی شرایط امنیتی افزوده است. با توجه به حضور این گروهها در برخی مناطق شمالی عراق، همکاری امنیتی تهران و بغداد برای مقابله با چنین تهدیدهایی بیش از پیش اهمیت یافته است.
ایران و عراق؛ شراکت راهبردی در برابر مداخلات خارجی
با توجه به تحولات سیاسی عراق و آغاز دوره نخستوزیری جدید، برخی تحلیلها حاکی از تلاش آمریکا برای تأثیرگذاری بر فضای سیاسی و امنیتی این کشور و تضعیف دولت نوپا است. انتصاب برخی چهرههای سیاسی از سوی واشنگتن، اعمال فشارهای اقتصادی و تحریمی، تلاش برای محدودسازی نقش منطقهای بغداد و تحرکات نظامی در پایگاههای باقیمانده آمریکا، از جمله نشانههای این رویکرد ارزیابی میشود.
در چنین شرایطی، تهران با تأکید بر سیاست همسایگی و حمایت از ثبات منطقهای، همگرایی میان ایران و عراق را راهکاری اساسی برای مقابله با مداخلات خارجی میداند. این رویکرد در دورههای مختلف، از جمله در شرایط حساس منطقهای، خود را در قالب همکاریهای راهبردی نشان داده است.
در مجموع، سفر سید عباس عراقچی به عراق را میتوان گامی مهم در مسیر تعمیق همکاریهای دوجانبه، تقویت همگرایی در برابر مداخلات خارجی، مقابله با جنایات رژیم صهیونیستی و ترسیم چشماندازی جدید از نظم منطقهای بر پایه امنیت بومی و همکاریهای درونمنطقهای ارزیابی کرد.