در شیراز، یک ایده ساده مسجدی به یک نماد بزرگ فرهنگی تبدیل شده است؛ «سفینهالنجاه» سازهای الهامگرفته از حدیث کشتی نجات امام حسین(ع) که با تلاش جوانان ساخته شد و حالا به الگویی از پیوند هنر، ایمان و خلاقیت نسل جدید بدل شده است.
نورنیوز-گروه فرهنگی: «سفینه النجاه» روایتی است از یک ایده ساده که توانست هنر را به خدمت عشق اهلبیت(ع) درآورد و دری به سوی فرهنگ ناب اسلامی برای نسل جوان بگشاید.
اینجا، قصه از یک نقاشی یا یک خواب شروع نشد؛ از «تراوشات ذهنی یک جوان مسجدی» آغاز گشت که در ذهن خود، کشتی نجات حضرت سیدالشهدا(ع) را تصور کرد.
ایدهای که شاید در نگاه نخست دور از ذهن مینمود، اما وقتی بر زبان دستاندرکاران مسجد امام صادق(ع) شیراز جاری شد، چنان شور و شوقی آفرید که جوانان را پای کار کشید؛ این نوجوانان و جوانان بودند که با دستان پرتوان خود، این سازه را از دل مسجد به میان شهر آوردند و آن را در بوستانها و میادین اصلی به نمایش گذاشتند و ثابت کردند که برای ترویج فرهنگ حسینی، نیازی به امکانات عظیم نیست؛ یک ایده ناب و ارادهای جوان، میتواند معجزه کند.
طراحی این کشتی، خود گنجینهای از مفاهیم عمیق عاشورایی است؛ ۱۴ بادبان بزرگ آن، مزین به نام مبارک اهلبیت(ع) است تا هر بینندهای با نگاه به این بادبانها، یادآور چراغهای هدایت در طوفانهای زندگی باشد.
این سازه، نه یک بنای خشک و بیروح، بلکه یک اثر هنری زنده و پویاست که با هدف «ترویج فرهنگ عاشورایی با استفاده از هنر» طراحی شده است؛ هنرمندان جوان مسجدی، با ذوق و شوقی وصفناپذیر، شبانهروز پای کار ایستادند تا این نماد حسینی را خلق کنند؛ گویی برای ادای دین به حضرت اباعبدالله(ع)، لحظهای درنگ روا نمیدانستند.
این تلاش شبانهروزی، خود پیامی بلند برای نسل امروز دارد که برای زنده نگه داشتن یاد سیدالشهدا(ع)، باید از دل مسجد و با تکیه بر خلاقیت، پا به میدان گذاشت.
اما شاید مهمترین دستاورد این کشتی نجات، تاثیری است که بر دل و جان نوجوانان و جوانان این مرز و بوم میگذارد؛ سفینهالنجاه، به مثابه یک «راهبرد» عمل میکند، راهبردی برای انتقال مفاهیم عاشورایی به زبانی که نسل امروز میفهمد.
این کشتی، به جوانان نشان میدهد که دین اسلام و مکتب حسینی، دینی پویا، هنرمندانه و متناسب با ذائقه نسل جدید است؛ وقتی یک نوجوان، ایده خود را در قالب یک سازه عظیم و باشکوه میبیند که هزاران نفر را به دور خود جمع کرده است، پیوندی عمیق و ناگسستنی بین او و فرهنگ اصیل اسلامی شکل میگیرد.
سفینهالنجاه، پلی است میان نسل امروز با پیام جاودان عاشورا؛ پیامی که میگوید برای نجات، باید سوار بر کشتی حسین(ع) شد و این کشتی، با تکیه بر خلاقیت و غیرت جوانان مسجدی، همواره در دسترس مشتاقان خواهد بود.
از ایده تا اجرا؛ روایت طراح سفینهالنجاه
طراح و مجری موکب سفینه النجاه و عضو هیات محبین امام جعفر صادق (ع) در گفتوگو با خبرنگاران با اشاره به شکلگیری و طراحی این موکب گفت: ایده اصلی این مجموعه از این نگاه آغاز شد که در بسیاری از موکبها و برنامههای اربعینی، فضاها معمولا با ساختارهای ساده و تکراری، مانند فرمهای مربع، مستطیل یا در نهایت خیمهای اجرا میشدند، اما در این طرح تلاش شد یک نماد متفاوت و اثرگذار شکل بگیرد؛ نمادی که در کنار زیبایی بصری، خدمات موکبهای مختلف را نیز در خود جای دهد.
وحید کشتیآرا افزود: نکته مهم این طرح آن بود که از هنر برای ترویج شعائر اسلامی استفاده میشود و همین موضوع باعث شد این ایده با استقبال گسترده مردم روبهرو شود.
وی ادامه داد: آنچه این کار را از دیگر فعالیتهای فرهنگی و مذهبی متمایز میکند، این است که مبنای آن یک ایده هنری و فرهنگی صرف نیست، بلکه از حدیث مستند و متواتر «إنّ الحسین مصباح الهدی و سفینهالنجاه» الهام گرفته شده است و تلاش شده این حرکت در امتداد فرهنگ عاشورا، محرم و معارف اهلبیت(ع) باشد.
کشتیآرا تصریح کرد: امیدواریم این تجربه به الگویی برای فعالان فرهنگی و مذهبی تبدیل شود تا ضمن ارائه ابتکارهای جدید، آثار و طرحهای خود را بر پایه اصول، روایات معتبر و مضامین اصیل دینی طراحی کنند؛ چرا که چنین ابتکارهایی میتواند در جذب مخاطب و ترویج شعائر دینی، اثرگذاری بیشتری نسبت به کارهای تکراری داشته باشد.
چالشهای مسیر و برکت کار برای امام حسین(ع)
طراح و مجری موکب سفینه النجاه در ادامه درباره چالشهای اجرای این طرح گفت: انجام کارهای شهری و فرهنگی، بهویژه زمانی که به صورت مقطعی در فضای شهری اجرا میشود، طبیعتاً با دشواریهایی همراه است و هماهنگی با سازمانها، ارگانها و مدیران فرهنگی از جمله این چالشهاست. با این حال چون این کار برای امام حسین(ع) انجام میشود، خادمان و دستاندرکاران با صبر و متانت بیشتری این مسیر را طی میکنند و عشق به امام حسین(ع) تحمل این سختیها را برای آنان آسانتر کرده است.
کشتیآرا افزود: اگر بخواهیم درباره جزئیات چالشها صحبت کنیم، زمان زیادی میبرد، اما وقتی مشکلات را در کنار برکات و آثار این کار قرار میدهیم، واقعا میتوان گفت که این دشواریها در برابر آن همه اثر و برکت، ناچیز است و تحمل و رفع آنها برای همه خادمان، شیرین و لذتبخش خواهد بود.
زمان و مکان استقرار موکب سفینهالنجاه
وی درباره زمان آغاز فعالیت این موکب اظهار کرد: برنامهریزی شده است که انشاءالله این موکب در دهه دوم و سوم محرم در شیراز راهاندازی شود و با توجه به اینکه در دهه عاشورا ظرفیتهای فرهنگی و مذهبی متعددی در شهر فعال هستند، ارائه خدمات این مجموعه نیز در همان بازه زمانی انجام خواهد شد.
طراح و مجری موکب سفینه النجاه افزود: شب افتتاحیه نیز متعاقباً اطلاعرسانی خواهد شد و امیدواریم این موکب تا پایان ماه محرم فعال باشد، هرچند ادامه فعالیت آن به شرایط شهری، استقبال مردم و هماهنگی با دستگاههای مختلف بستگی دارد.
کشتیآرا درباره ابعاد این مجموعه گفت: عرشه کشتی بیش از ۸۰۰ متر مربع وسعت دارد و پنج بادبان برای آن طراحی شده که مرتفعترین آنها ۳۰ متر ارتفاع دارد.
وی افزود: این بادبانها با ۱۴ پارچه بادبانی مزین به نامهای اهلبیت(ع) و حدیث «إنّ الحسین مصباح الهدی و سفینهالنجاه» آراسته شدهاند.
وی ادامه داد: در عرشه کشتی، چایخانهای برای پذیرایی از مهمانان حضرت اباعبدالله الحسین(ع) در نظر گرفته شده و در مجاورت آن نیز برنامههای فرهنگی و مذهبی مختلفی برگزار خواهد شد.
طراح و مجری موکب سفینه النجاه با بیان اینکه این موکب در زمینی بیش از یک هکتار برپا میشود، گفت: با توجه به موقعیت مکانی و دسترسیهای پیشبینیشده، اتوبوسهای شهری نیز با عنوان «سفینهالنجاه» فعالیت خواهند کرد تا مردم را بهصورت رایگان از میادین و مساجد مختلف به سمت موکب منتقل کنند و بازگردانند.
کشتیآرا افزود: محل برگزاری این مجموعه در مجاورت ایستگاه متروی معالیآباد شیراز قرار دارد و این ظرفیت نیز در کنار مجموعه مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
وی همچنین از پیشبینی فضای پارکینگ برای مراجعهکنندگان خبر داد و گفت: در تلاش هستیم تا مشکلی از نظر ترافیک در محور مالیآباد ایجاد نشود و به همین منظور بیش از ۵۰۰ جای پارک برای خودروها طراحی و تامین شده است.
پیام سفینهالنجاه؛ الگویی برای خدمت و هنر دینی
طراح و مجری موکب سفینه النجاه درباره پیام این حرکت گفت: پیام اصلی این موکب، ارائه یک الگوی نو در خدمترسانی، بهرهگیری از هنر در ترویج معارف اهلبیت(ع) و خلق اثری ماندگار در فضای فرهنگی و مذهبی است؛ اثری که بتواند در کنار خدمت، الهامبخش دیگر فعالان این عرصه نیز باشد.
تبدیل حدیث «إنّ الحسین مصباح الهدی» به یک تجربه عملیاتی
کشتیآرا با اشاره به اهداف اصلی این پروژه گفت: ما تلاش کردیم تا با بهرهگیری از حدیث شریف «إنّ الحسین مصباح الهدی» و مفهوم «سفینه النجاه»، این کلام معنوی را از سطح گفتار به سمت عمل و تجربه زیسته سوق دهیم؛ به همین منظور، برای اینکه مردم بتوانند حس حضور در کشتی نجات امام حسین(ع) را بهطور واقعی درک کنند، تصمیم بر آن شد تا این مجموعه با فرمت یک کشتی واقعی طراحی شود تا با قرار گرفتن افراد بر عرشه آن، این پیام عمیق که نجات اهل عالم در گرو پیوستن به کشتی نجات حسینی است، بهصورت عملی و ملموس منتقل گردد.
وی افزود: اگر به سوابق برنامههای فرهنگی و مذهبی توجه کنیم، خواهیم دید که آنچه در ذهنها ماندگار میشود، تصاویری است که از نمادهای جاویدان شکل گرفتهاند؛ در حالی که ممکن است برخی سخنرانیها یا برنامهها در زمان سپری شوند، اما نمادهایی نظیر دستههای عزاداری، علمها، پرچمها و موسیقیهای سنتی مذهبی در ذهنها باقی میمانند.
طراح و مجری موکب سفینه النجاه تصریح کرد: هدف ما از طراحی این نماد کشتی این است که فرم ظاهری آن در ذهن مخاطب ماندگار شود و همواره این تصویر در یادها بماند که برای رسیدن به مقصد باید به امام حسین(ع) پیوست؛ ما بهدنبال آن هستیم که این پیام را در ذهن مخاطبان نقش ببندیم و ماندگار کنیم، چرا که این مهمترین اثری است که در پی آن هستیم.
گسترش سفینهالنجاه در سطح ملی و بینالمللی
کشتیآرا بیان کرد: این الگو علاوه بر اینکه در کشور ایران مورد استقبال قرار گرفته است، سال گذشته نیز هیئت بنی عامر در روز اربعین در بینالحرمین این طرح به صورت نمادین برای ساعاتی به اجرادرآورد.
وی در ادامه درباره تلاشهای صورت گرفته برای ترویج این فرهنگ در سطح ملی و بینالمللی گفت: در زمینه ترویج این فرهنگ، تلاشهای گستردهای صورت گرفته است که از جمله آن میتوان به موفقیت در اجرای طرح با همکاری شهرداری تهران اشاره کرد؛ همچنین گفتگوهایی با شوراهای شهر مشهد، اصفهان و سایر شهرهای متقاضی در جریان است که محورهای اصلی بحث همچنان باز و در حال پیگیری هستند.
طراح و مجری موکب سفینه النجاه اظهار کرد: در سطح بینالمللی نیز جلساتی با استاندار، شهردار و تولیت حرم امام حسین(ع) در کربلا برگزار شده که آنها از اجرای این طرح در شهرهای کربلا و سامرا استقبال کردهاند؛ علاوه بر این، جلسات مجازی متعددی با شیعیان کشورهای مختلف از جمله انگلیس و هلند انجام شده است که آنها نیز برای اجرای این طرح در فضاهای کشورهای خود مشتاق هستند.
وی افزود: ما در حال برنامهریزی هستیم تا این کار با توفیق گسترش یابد، زیرا هدف نهایی ما ترویج شعائر اسلامی و شعائر ماه محرم و صفر است که میتواند در موضوع جهانیسازی فرهنگ اهلبیت(ع) بسیار مؤثر واقع شود. با وجود تمام صحبتها در نهایت باید گفت:
کشتی نوح نشد منتظر هیچ کسی
این حسین است که با خود همه را خواهد برد