نام مولانا جلالالدین بلخی با عشق، عرفان و جستوجوی حقیقت گره خورده است. در نگاه این عارف بزرگ، نهضت امام حسین صرفاً یک واقعه تاریخی یا حادثهای اندوهبار نیست، بلکه جلوهای باشکوه از عشق الهی، آزادگی و رهایی انسان از بند دنیا است.
نورنیوز-گروه فرهنگی: مولانا، عاشورا را صحنه رویارویی حق و باطل و نمایش والاترین مرتبه ایثار در راه خدا میداند.
او در دیوان شمس، شهیدان کربلا را چنین خطاب میکند:
کجایید ای شهیدان خدایی
بلاجویان دشت کربلایی
کجایید ای سبکروحان عاشق
پرندهتر ز مرغان هوایی
در این ابیات، مولانا شهیدان عاشورا را عاشقانی میبیند که با گذشتن از جان، به اوج آزادی و وصال الهی رسیدهاند. از منظر او، آنان نه مردگان، بلکه زندگان جاودانهای هستند که حقیقت زندگی را یافتهاند.
مولانا در مثنوی نیز با نگاهی عمیق به فلسفه شهادت مینگرد و میگوید:
روحِ سلطانی ز زندانی بجست
جامه چه درّیم و چون خاییم دست؟
او با این بیان، شهادت را رهایی روح از قفس تن و رسیدن به جهان جاودان معنا میکند. از اینرو، باور دارد که حقیقت عاشورا تنها در سوگواری خلاصه نمیشود، بلکه در شناخت پیام قیام حسینی نهفته است.
در اندیشه مولانا، نهضت حسینی مکتب آزادگی است؛ مکتبی که به انسان میآموزد در برابر ظلم سر تسلیم فرود نیاورد و برای دفاع از حق، عزت و کرامت انسانی، از همه تعلقات دنیوی بگذرد. او قیام امام حسین(ع) را نماد پیروزی حقیقت بر قدرت ظاهری و عشق بر ترس میداند.
ماه محرم در نگاه مولانا، فرصتی برای بیداری دلها و بازگشت به ارزشهای الهی است. عاشورا نیز نه روایت شکست، بلکه داستان پیروزی انسان کامل بر خواهشهای نفس و ستمگری زمانه است؛ حماسهای که پیام آن پس از قرنها همچنان الهامبخش آزادگان و حقطلبان جهان است. از همین رو، مولانا کربلا را مدرسه عشق و شهادت میبیند؛ مدرسهای که درس جاودانه آن، وفاداری به حقیقت و ایستادگی در راه خداست.