چین در یکی از بزرگترین بازنگریهای نظام آموزش عالی خود، طی چهار سال گذشته بیش از 12 هزار رشته دانشگاهی را حذف یا تعلیق کرده و همزمان بیش از 10 هزار رشته جدید را به دانشگاههای کشور افزوده است. این اقدام بخشی از تلاش پکن برای مقابله با بحران فزاینده بیکاری جوانان و تطبیق آموزش عالی با نیازهای بازار کار آینده به شمار میرود.
نورنیوز-گروه بین الملل: بر اساس دادههای وزارت آموزش چین، بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ حدود ۳۰ درصد از کل رشتههای دانشگاهی این کشور دستخوش تغییر شدهاند. بیشترین حذفها در حوزههای هنر، علوم انسانی، زبانهای خارجی و مدیریت رخ داده است؛ رشتههایی که از نگاه سیاستگذاران چینی دیگر تناسبی با نیازهای اقتصادی کشور ندارند یا فرصتهای شغلی کافی برای فارغالتحصیلان فراهم نمیکنند.
این تحول در شرایطی صورت میگیرد که نرخ بیکاری جوانان چین از ۱۶ درصد فراتر رفته و تابستان امسال نیز حدود ۱۲.۷ میلیون دانشجو از دانشگاههای این کشور فارغالتحصیل میشوند؛ رقمی بیسابقه که نسبت به سال گذشته حدود ۴ درصد افزایش یافته است. دولت چین امیدوار است با هدایت دانشجویان به سمت حوزههایی مانند هوش مصنوعی، رباتیک، دادهکاوی و فناوریهای نوظهور، بخشی از فشار موجود در بازار کار را کاهش دهد.
نشانههای این تغییر رویکرد در دانشگاهها بهوضوح دیده میشود. برخی موسسات آموزش عالی پذیرش دانشجو در رشتههایی مانند طراحی محصول را متوقف کردهاند و حتی دانشگاههای معتبر نیز در حال ادغام یا حذف برخی رشتههای سنتی هستند. کارشناسان معتقدند گسترش هوش مصنوعی بسیاری از وظایفی را که پیشتر توسط فارغالتحصیلان این رشتهها انجام میشد، به نرمافزارها واگذار کرده و همین مسئله چشمانداز اشتغال را تضعیف کرده است.
در مقابل، دانشگاهها به سرعت در حال توسعه رشتههای مرتبط با هوش مصنوعی هستند. تنها در حوزه «هوش تجسمیافته» یا Embodied Intelligence، چندین دانشگاه رشتههای جدیدی ایجاد کردهاند. همزمان آمارهای بازار کار نیز از افزایش چشمگیر تقاضا برای متخصصان هوش مصنوعی و مدیران محصولات مبتنی بر این فناوری حکایت دارد.
با این حال، همه کارشناسان از این سیاست حمایت نمیکنند. برخی معتقدند حذف و جایگزینی مداوم رشتهها راهحل ریشهای مشکلات بازار کار نیست و دانشگاهها باید به دانشجویان آزادی بیشتری برای طراحی مسیر آموزشی خود بدهند. با وجود این انتقادها، پیام دولت چین روشن است: دوران تضمین شغل با یک مدرک دانشگاهی به پایان رسیده و دانشجویان باید خود را برای بازاری آماده کنند که به سرعت تحت تاثیر فناوری و هوش مصنوعی در حال تغییر است.