همیشه فکر میکنیم ارادهمان ضعیف است و تنبلی میکنیم، اما حقیقت پیچیدهتر از این حرفهاست. لیست کارهای عقبافتادهای که هر روز طولانیتر میشود، نه نشانهی بیکفایتی، بلکه نشانهی درگیری ذهن با پدیدهای به نام «اهمالکاری» است. این گزارش با نگاهی به لایههای پنهان روان، ریشههای واقعی این تعلل همیشگی را زیر ذرهبین برده است.
نورنیوز-گروه اجتماعی: اهمالکاری را با دو مفهوم «تنبلی» و «کمالگرایی» اشتباه میگیرند. گاهی فرد میگوید: «من چون تنبلم، نمیتوانم کاری را انجام دهم»، یا در مقابل میگوید: «چون کمالگرا هستم، این کار را عقب میاندازم»، بدون آنکه بداند ریشه اصلی این رفتارها لزوماً کمالگرایی نیست.
حسنا قیطاسی، کارشناسی ارشد روانشناسی و مشاور و کوچ مادر و کودک در این گزارش آن تنبلی معروف را زیر ذره بین برده است. او میگوید:«در تنبلی، فرد اساساً انگیزهای برای انجام کار ندارد. اما در اهمالکاری، فرد تمایل دارد کار را انجام دهد؛ اهمیت و ضرورت آن را هم میداند (مثلاً باید نامهای را ارسال کند یا پروژهای را به پایان برساند)، اما مدام آن را به تعویق میاندازد. نکته تلخ اینجاست که فرد اهمالکار پس از عقب انداختن کار، دچار عذابوجدان میشود.»
اهمالکاری پشت این دلایل قایم شده است!
۱. ترسها: ترس از شکست یا ترس از تجربهی احساسات ناخوشایند.
۲. مقاومت مغز: مغز ما در برابر انجام کارهای جدید و دشوار مقاومت میکند؛ در نتیجه برای فرار از سختی، به فعالیتهای لذتبخش و بیاهمیت (مانند گشت و گذار در اینستاگرام) پناه میبرد
.۳. تصمیمگیریهای هیجانی: گاهی به جای تقسیم یک هدف بزرگ به گامهای کوچک و مشخص، با نگاهی هیجانی و غیرواقعبینانه به آن نگاه میکنیم. مثلاً فردی که میخواهد وزن کم کند، به جای برنامهریزی تدریجی، یکباره رژیمهای سخت میگیرد و چون این اهداف بزرگ، قابلاندازهگیری و زمانبندی دقیق نیستند، فرد از حجم زیاد آنها میترسد و کلاً از انجامشان فرار میکند.
کمالگرایی افتخار نیست!
نقش کمالگرایی در اهمالکاری:کمالگرایان اغلب به دلیل ترس از اینکه نتیجه «عالی» نباشد، شروع به کار نمیکنند. آنها منتظر شرایط ایدهآل میمانند (مثلاً میگویند: «باید اول خانهام کاملاً تمیز باشد تا بتوانم با تمرکز درس بخوانم» یا «اگر نمیتوانم عالی عمل کنم، بهتر است اصلاً شروع نکنم»).
راهکارهایی برای غلبه بر اهمالکاری
خرد کردن کارها: پروژهها را بزرگ نکنید. به جای فکر کردن به ۱۰۰ صفحه، فقط تصمیم بگیرید ۱۵ دقیقه یا ۱۰ صفحه مطالعه کنید
.پیشبینیپذیری: موانع احتمالی را پیشبینی کنید. اگر میخواهید مطالعه کنید، شارژر لپتاپ، آب و سایر ملزومات را کنار دستتان بگذارید تا مغز با دیدن ابزارها احساس امنیت کند و مقاومت کمتری نشان دهد.
قانون ۵ دقیقه: برای شروع کارهای سخت، با خود قرار بگذارید که فقط ۵ دقیقه آن را انجام دهید. سختترین مرحله، همان «استارت» کار است.همراهی و گزارشدهی: با فردی همراه شوید که شما را پیگیری کند یا به او گزارش دهید. این کار مسئولیتپذیری را افزایش میدهد.
پرهیز از خودسرزنشگری: در پایان روز، به جای سرزنش کردن خود، سعی کنید ریشهی این تعویق را شناسایی کنید.
شروع با کارهای لذتبخش: اگر برچسب «اهمالکار» روی شما خورده است، سعی کنید از کارهایی شروع کنید که سختی کمتر و لذت بیشتری دارند تا با ترشح هورمونهای شادی، اعتمادبهنفس خود را برای انجام کارهای بزرگتر بازیابید.