همزمان با ادعای دونالد ترامپ درباره نزدیک بودن توافق با ایران، اظهارات اخیر سیدعباس عراقچی درباره وجود یک یادداشتتفاهم 14 مادهای و انتشار جزئیات غیررسمی آن، گمانهزنیها درباره پایان تنشهای نظامی، کاهش بخشی از تحریمها و آغاز فصل تازهای در مناسبات تهران و واشنگتن را افزایش داده است؛ توافقی که هنوز نهایی نشده است.
نورنیوز-گروه سیاسی: در شرایطی که تنش میان ایران و آمریکا طی هفته های گذشته بارها تا آستانه رویارویی مستقیم پیش رفته و تحولات منطقهای نیز بر پیچیدگی معادلات افزوده است، هر نشانهای از پیشرفت در مسیر گفتوگوها با حساسیت گستردهای از سوی افکار عمومی، رسانهها و بازارهای جهانی دنبال میشود. اکنون اظهارات تازه مقامهای آمریکایی درباره نزدیک بودن توافق با تهران، بار دیگر نگاهها را به روند مذاکرات و آینده روابط دو کشور معطوف کرده است.
در همین چارچوب، اظهارات اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، مبنی بر احتمال نهایی شدن توافق با ایران تا روزهای آینده، با انتشار گزارشها و گمانهزنیهایی درباره یک بسته ۱۴ مادهای منتسب به مذاکرات تهران و واشنگتن همراه شده است. این گزارشها از موضوعاتی همچون کاهش تنشهای نظامی، احترام متقابل به حاکمیت کشورها، رفع بخشی از محدودیتها و فراهم شدن زمینه برای ادامه مذاکرات سخن میگویند؛ موضوعاتی که میتواند در صورت تحقق، مسیر جدیدی را در مناسبات دو کشور رقم بزند.
در سوی دیگر، سیدعباس عراقچی نیز در اظهارات اخیر خود از وجود یک «یادداشتتفاهم ۱۴ مادهای» خبر داده و تأکید کرده است که جزئیات آن پس از نهایی شدن و امضای رسمی اعلام خواهد شد. با این حال، وی همزمان نسبت به انتشار متون غیررسمی و گمانهزنیهای رسانهای هشدار داده و تأکید کرده است که هیچیک از نسخههای منتشرشده تاکنون مورد تأیید رسمی نیست. در چنین شرایطی، فضای سیاسی و رسانهای بیش از هر زمان دیگری در انتظار روشن شدن سرنوشت توافقی است که میتواند بر آینده تحولات منطقه و روابط تهران و واشنگتن تأثیرگذار باشد.
اظهارات تازه درباره نزدیک بودن زمان امضای یک توافق با ایران، بار دیگر نگاهها را به روند مذاکرات تهران–واشنگتن معطوف کرده است. ترامپ شامگاه گذشته مدعی شد بهدلیل پیشرفت مذاکرات، حملات برنامهریزیشده علیه ایران را متوقف کرده و زمان و مکان امضای توافق بهزودی اعلام خواهد شد؛ ادعایی که تاکنون هیچ تأیید رسمی از سوی ایران دریافت نکرده است.
همزمان با این اظهارات، جزئیات غیررسمی از یک بسته ۱۴ مادهای منتسب به مذاکرات ایران و آمریکا منتشر شده که ماهیت آن، کاهش تنشهای منطقهای و بازتعریف روابط دو طرف است. بر اساس این روایت، محور اصلی توافق بر توقف تنشهای نظامی، کاهش فشارهای اقتصادی و بازگشت به مسیر گفتوگوی سیاسی استوار شده است.
در بخش امنیتی، از توقف درگیریها در جبهههای منطقه، رفع تدریجی محاصره دریایی و بازگشایی تردد در تنگه هرمز ظرف ۳۰ روز سخن به میان آمده است. همچنین گفته میشود آمریکا متعهد خواهد شد در امور داخلی ایران مداخله نکند، حضور نظامی خود در پیرامون ایران را کاهش دهد و در دورهای مشخص از اعمال تحریمهای جدید خودداری کند.
در بخش اقتصادی، تعلیق تحریمهای نفتی، پتروشیمی و مشتقات انرژی، دسترسی ایران به منابع مالی و آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده از مهمترین محورهای مطرحشده است. همچنین در این روایت ادعا شده طرحهایی برای بازسازی اقتصادی ایران با مشارکت برخی بازیگران خارجی پیشبینی شده و مذاکرات نهایی درباره موضوع هستهای و رفع تحریمها در یک بازه ۶۰ روزه دنبال خواهد شد.
از جمله نکات قابل توجه در این بسته ادعایی، خارج ماندن موضوع برنامه موشکی ایران و حمایت از گروههای مقاومت از دستور کار مذاکرات است؛ موضوعی که در سالهای گذشته همواره یکی از خطوط اختلاف میان تهران و واشنگتن محسوب میشد.
با وجود گمانهزنیهای گسترده، فضای مذاکرات همچنان با ابهام همراه است. هیچیک از مقامهای جمهوری اسلامی ایران تا این لحظه ادعاهای ترامپ را تأیید نکردهاند و دستگاه دیپلماسی ایران نیز بر ادامه بررسیها تأکید دارد. سخنگوی وزارت امور خارجه در تازهترین اظهارات خود اعلام کرده است که تهران فارغ از «لفاظیها، تهدیدها و ادعاهای طرف مقابل» صرفاً بر تأمین منافع ملت ایران متمرکز است و هنوز درباره متن تفاهمنامه پایان جنگ به جمعبندی نهایی نرسیده است.
به گفته مقامهای ایرانی، هرگونه تصمیم درباره کلیات و جزئیات این تفاهم، تنها در صورتی بهطور رسمی اعلام خواهد شد که تأمینکننده منافع ملی کشور باشد؛ موضعی که نشان میدهد میان روایت رسانهای واشنگتن و فرآیند تصمیمگیری در تهران همچنان فاصلهای معنادار وجود دارد و روزهای آینده میتواند تصویر روشنتری از سرنوشت این ادعاها و مسیر احتمالی توافق ارائه کند.
این موضعگیری، فاصله میان روایت رسانهای ترامپ و روند تصمیمگیری در تهران را برجستهتر کرده است؛ فاصلهای که میتواند در روزهای آینده مشخص کند آیا بسته ۱۴ بندی صرفاً بخشی از فضای رسانهای پیرامون مذاکرات است یا نشانهای از نزدیک شدن دو طرف به یک تفاهم واقعی.