آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل با ابراز نگرانی از وضعیت کنونی جهان بهویژه در خاورمیانه، بر ضرورت برقراری آتشبس کامل و ادامه مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران تأکید کرد.
نورنیوز-گروه بین الملل: گوترش روز چهارشنبه به وقت محلی در نشست شورای امنیت «درباره حفظ صلح و امنیت بینالمللی: پیشبرد راهحلهای سیاسی در خاورمیانه؛ میانجیگری برای گفتوگو و صلح پایدار» در سخنانی با بیان اینکه «خاورمیانه بیش از پیش بهسوی بحران کشیده میشود و پیامدهای آن فراتر از این منطقه گسترش مییابد» از معماری امنیتی جدیدی برای خلیج فارس مبتنی بر احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی همه کشورها، عدم مداخله در امور داخلی و تقویت همکاری چندجانبه سخن گفت.
دبیرکل سازمان ملل تصریح کرد: در این هفته، شاهد حملات گستردهتر و وخامت بیشتر اوضاع بودهایم. بهشدت نگرانم که این وضعیت بتواند به ازسرگیری کامل درگیریها منجر شود.
گوترش گفت: تشدید تنش در خاورمیانه فراتر از مرزها و قارهها از طریق تنشهای سیاسی، آوارگی و افزایش ناامنی، بازارها و مسیرهای تجاری و هزینههای غذا و سوخت تاثیر می گذارد و مردم این منطقه بهای سنگینی میپردازند و این هزینه به سراسر جهان نیز سرایت کرده است.
دبیرکل سازمان ملل درباره منطقه خلیج فارس گفت که آتش بس ناقص بوده و درگیری ها بطور کامل متوقف نشده است. «غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی در چند کشور هدف حمله قرار گرفتهاند. تمام تهدیدها علیه حاکمیت و تمامیت ارضی، نقض حقوق بینالملل است.»
وی اضافه کرد: همزمان، محدودیتها بر حقوق و آزادیهای کشتیرانی در اطراف تنگه هرمز، موجب فشار و بیثباتی در سراسر جهان از جمله افزایش قیمت انرژی و اختلال در زنجیرههای تامین، افزایش هزینه کودهای شیمیایی و گسترش گرسنگی، افزایش تورم و افزایش بدهیها و در کشورهای آسیبپذیر نیز موجب افزایش خطر درگیریهای جدید شده است.
دبیر کل سازمان ملل هشدار داد: حتی در بهترین سناریو، این شوکها ماهها ادامه خواهد داشت و کشورهای در حال توسعه، بیشترین آسیب را متحمل خواهند شد.
گوترش تاکید کرد: از همه طرفها میخواهم آتشبس را رعایت و تلاشها برای رسیدن به توافق پایدار را مضاعف کنند.
دبیرکل سازمان ملل از کشور پاکستان برای نقش فعال در میانجیگری قدردانی و از مشارکت مهم مصر، عمان، قطر، عربستان سعودی و ترکیه استقبال و تاکید کرد: جهان نیازمند آتشبس کامل با احیای حقوق و آزادیهای کشتیرانی مطابق حقوق بینالملل و قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت و مذاکرات جدی درباره موضوع هستهای ایران با تضمین صرفا صلح آمیز بودن برنامه هسته ای آن است.
گوترش تاکید کرد: زمان آن رسیده است که معماری امنیتی جدیدی برای خلیج فارس مبتنی بر احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی همه کشورها، عدم مداخله در امور داخلی و تقویت همکاری چندجانبه بررسی شود.
رعایت آتش بس در لبنان
دبیرکل سازمان ملل درباره وضعیت لبنان نیز گفت: از ماه مارس تاکنون، شاهد تشدید جدی تنشها بودهایم؛ در حالی که اسرائیل عملیات خود را در خاک لبنان گسترش داده و حزبالله نیز حملات خود را به عمق اسرائیل افزایش داده است.
گوترش تصریح کرد: شاهد کشته شدن غیرنظامیان،آواره شدن کامل جوامع، تخریب گسترده خانهها و زیرساختهای غیرنظامی در جنوب لبنان،آوارگی اجباری بیش از یک میلیون غیرنظامی و کشته شدن هفت نیروی حافظ صلح سازمان ملل، از جمله یک نفر در هفته گذشته بوده ایم و در تمام این مدت، خطر و واقعیت تشدید بیشتر درگیریها وجود داشته است.
وی افزود: تمام طرفها باید برای دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک تلاش کنند؛ راهحلی که تمامیت ارضی، حاکمیت و استقلال سیاسی لبنان را در مرزهای بهرسمیتشناختهشده بینالمللی، مطابق با قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت، بهطور کامل محترم بشمارد.
گوترش تصریح کرد: من کاملا از انحصار سلاح در دست دولت لبنان حمایت میکنم و این روند باید با یک آتشبس جامع که توسط همه طرفها در همه جا رعایت شود، آغاز شود و رنج مردم در دو طرف خط آبی را کاهش دهد. من همچنین پس از خروج نیروهای یونیفل - همانطور که در نامهام به شورای امنیت پیشنهاد داده ام - خواستار ادامه حضور نیروهای سازمان ملل متحد با لباس فرم هستم.
دبیرکل سازمان ملل ادامه داد: از ایالات متحده آمریکا برای تسهیل گفتوگوها میان اسرائیل و لبنان قدردانی میکنم وامیدوارم مذاکرات بیشتر به صلح و ثبات پایدار منجر شود. گوترش افزود: در عین حال، از همه طرفها میخواهم توافقهای آتشبس را بهطور کامل بدون هیچ حمله و بهانهای دیگر اجرا کنند.
دبیرکل سازمان ملل با انتقاد از مصونیت از مجازات اسرائیل تاکید کرد: این بیعدالتیها باید متوقف شوند و کشورهای عضو باید به همه تعهدات خود طبق حقوق بینالملل و بدون استثنا پایبند باشند.
تهدید ها در باب المندب باید فورا متوقف شود
دبیرکل سازمان ملل درباره یمن نیز گفت: ماه گذشته، سازمان ملل از میانجیگری برای دستیابی به توافق جهت آزادی یک هزار و 600 بازداشتی مرتبط با درگیریها حمایت کرد.این اقدام بخشی از اجرای توافق استکهلم ۲۰۱۸ بود و بزرگترین توافق آزادی زندانیان از آغاز درگیری تاکنون محسوب میشود.
گوترش تصریح کرد: «اما تنشها همچنان ادامه دارد. تهدیدهای "حوثیها" (انصارالله یمن) برای محدود کردن حقوق و آزادیهای کشتیرانی در بابالمندب باید فورا متوقف شود.»
دبیرکل سازمان ملل گفت: « قویا از حوثیها میخواهم تمامی کارکنان سازمان ملل که بهطور خودسرانه بازداشت شدهاند، همچنین کارکنان سازمانهای غیردولتی، جامعه مدنی و مأموریتهای دیپلماتیک را فوراً و بدون قید و شرط آزاد کنند. همکاران ما باید بتوانند وظایف خود را مستقل و بدون مانع مطابق با منشور و کنوانسیون امتیازات و مصونیتهای سازمان ملل متحد انجام دهند.»
هشدار درباره غزه و کرانه باختری
گوترش همچنین در سخنرانی مفصل خود در شورای امنیت درباره سرزمین های اشغالی فلسطین نیز گفتک باید به بحرانی بپردازیم که ریشه بیثباتی گستردهتر منطقه است.درگیری اسرائیل و فلسطین دهههاست حلنشده باقی مانده است.زمان آن رسیده که به تنها مسیر معتبر پیشرو توجه جدی شود.
وی این راهکار را چنین توصیف کرد: پایان اشغال و تحقق راهحل دو دولتی بهگونهای که دو کشور مستقل، دارای حاکمیت و دموکراتیک ـ اسرائیل و فلسطین ـ در کنار یکدیگر، در صلح و امنیت، در مرزهای امن و بهرسمیتشناختهشده بر اساس خطوط پیش از ۱۹۶۷، و بیت المقدس بهعنوان پایتخت هر دو دولت تا طرفین مطابق با حقوق بینالملل، قطعنامههای سازمان ملل و سایر توافقات مرتبط زندگی کنند.
او هشدار داد: وضعیت در سرزمین اشغالی فلسطین ـ یعنی غزه و کرانه باختری، از جمله بیتالمقدس شرقی ـ بهسرعت در حال وخامت است. با وجود آتشبسی که هشت ماه پیش اعلام شد، غزه همچنان با عدم قطعیت عمیق و رنج انسانی گسترده مواجه است.خشونت در حال افزایش است و غیرنظامیان هر روز کشته میشوند.
دبیرکل سازمان ملل گفت: عملیاتهای بشردوستانه همچنان بهشدت محدود شدهاند.نیازهای اساسی انسانی شامل آب سالم، بهداشت، غذا، سرپناه و خدمات درمانی برآورده نمیشوند. گوترش هشدار داد: اسرائیل از قصد خود برای تصرف ۷۰ درصد نوار غزه خبر داده است.از همه طرفها میخواهم طرح جامع ارائه شده توسط ایالات متحده، قطر، مصر و ترکیه را بهطور کامل و بدون تاخیر اجرا کنند.
وی با اشاره به قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت تاکید کرد که همه تلاشها باید مطابق با حقوق بینالملل، از جمله قطعنامههای مرتبط شورای امنیت باشد و خواستار رفع فوری موانعی هستم که بهطور سیستماتیک، ماهیت و گستره کمکهای انسانی در غزه را تضعیف میکنند.
دبیرکل سازمان ملل تاکید کرد: ارائه کمکهای بشردوستانه هرگز نباید بهعنوان ابزار چانهزنی مورد استفاده قرار گیرد.آتشبس باید تثبیت شود تا زمینه بازسازی و بهبود فراهم شود.
گوترش تاکید کرد: هر راهحل پایدار در غزه باید مطابق با حقوق بینالملل باشد و تضمین کند که غزه و کرانه باختری ـ از جمله بیتالمقدس شرقی ـ یکپارچه باقی بمانند. غزه بخش جداییناپذیر کشور فلسطین است و باید چنین باقی بماند.
وی گزارش ها از کرانه باختری را نگران کننده دانست و گفت: گزارشها حاکی از خشونت شهرکنشینان است که اکنون به طور متوسط شش حمله در روز می باشد.
دبیرکل سازمان ملل به تخریب خانهها، نابودی مزارع و مصادره زمین، گسترش بیوقفه شهرکهای غیرقانونی اسرائیل اشاره کرد و گفت: آوارگی مداوم فلسطینیها در سطحی است که از سال ۱۹۶۷ تاکنون دیده نشده است. گوترش تصریح کرد: تهدید تلاش برای الحاق که - مانند اشغال چند دههای - هیچ اعتبار قانونی نخواهد داشت و خطر غیرممکن شدن راهحل دو دولتی را دارد در حالی که گزینه جایگزین قابل اتکایی وجود ندارد.