یک رسانه چینی در گزارشی، انتصاب محمدباقر قالیباف بهعنوان نماینده ویژه ایران در امور چین را نشانهای از تقویت سطح همکاری تهران–پکن و افزایش وزن دیپلماتیک این جایگاه ارزیابی کرد.
نورنیوز-گروه سیاسی: شبکه خبری CGTN چین، در گزارشی در این رابطه نوشت: محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی ایران و سرپرست تیم مذاکرهکننده در مذاکرات اخیر ایران و آمریکا، به تازگی با پیشنهاد رئیسجمهوری و همچنین با تایید آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران، به سمت «نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور چین» منصوب شده است.
این رسانه چینی ادامه داد: با توجه به نوع انتصاب آقای قالیباف، این مسئولیت از نظر جایگاه و سطح اختیارات، با نمایندگان قبلی ایران در امور چین تفاوت دارد و از جایگاه بالاتری برخوردار است. پیشتر عبدالرضا رحمانی فضلی سفیر تام الاختیار ایران در چین به عنوان نماینده رئیسجمهور ایران در امور چین بود و شهید علی لاریجانی نیز بهعنوان نماینده ویژه رهبر ایران در امور چین فعال بود. اما انتصاب قالیباف از آن جهت با نفرات قبلی متفاوت است که وی هم با پیشنهاد رئیسجمهوری و هم تایید رهبر معظم انقلاب به عنوان نماینده ویژه ایران این مسئولیت را عهدهدار شده است.
این رسانه در ادامه گزارش خود نوشت: قالیباف 66 ساله، سیاستمداری «عملگرا و میانهرو» و یک خلبان زبردست هواپیماهای غولپیکر ایرباس، پیش از شروع جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، مسئولیت ریاست مجلس شورای اسلامی را برعهده داشت و همچنان نیز عهده دار این مسئولیت به عنوان ریاست یکی از قوای سهگانه ایران است. او از جمله برجستهترین سیاستمداران صاحب نام جمهوری اسلامی و از افراد نزدیک به رهبری است و همکاری و هماهنگی خوبی با مسعود پزشکیان رئیس جمهوری ایران دارد. این چهره سیاسی سوابق کلانی در سطوح ارشد مدیریتی، دفاعی ـ نظامی و قانونگذاری دارد. وی فعالیت خود را به عنوان یکی از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران در دوران جنگ هشت ساله بین ایران و عراق آغاز کرد و سپس در مناصبی چون فرماندهی نیروی انتظامی ایران، شهردار پایتخت و ریاست مجلس شورای اسلامی، عملکرد درخشان از خود به نمایش گذاشته است. قالیباف همچنین چند دوره نامزد انتخابات ریاست جمهوری ایران شد و یکی از چهرههای اصلی رقابتهای انتخاباتی بود.
براساس گزارش CGTN، به نظر میرسد در دوران بعد از شروع جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران و به شهادت رسیدن رهبر و تعدادی از مقامات ارشد نظامی و سیاسی ایران، نقش و مسئولیت قالیباف به مراتب پررنگتر از دوران قبل از این جنگ شده است و نظام جمهوری اسلامی در نظر دارد از تجارب مدیریتی کلان و خرد سیاسی وی، در عرصههای مهم دیپلماسی نیز بهره ببرد که نمونه آن، واگذر کردن مسئولیت ریاست هیات ایرانی در دور اخیر مذاکرات ایران و آمریکا بود. اکنون، با توجه با شرایط ویژه ایران در تحولات جاری منطقهای و بینالمللی، واگذار کردن مسئولیت «نماینده ویژه ایران در امور چین» به قالیباف، پیام ویژهای هم برای چین از منظر مناسبات دو جانبه، هم برای کشورهای منطقه و به ویژه حوزه خلیج فارس که نیازمند بازسازی و ترمیم روابط با ایران در دوران پساجنگ هستند، و هم برای جهان از منظر تحولات منطقهای و بینالمللی دارد.
در ادامه این گزارش آمده است: جمهوری اسلامی ایران با این انتصاب، در واقع بار دیگر اراده قوی خود را برای تعمیق و تحکیم بیش از پیش مناسبات و شراکت راهبردی خود با جمهوری خلق چین اعلام کرده است. یک روز قبل از انتشار خبر انتصاب قالیباف به این مسئولیت، وی در صفحه خود در شبکه اجتماعی ایکس، پیامی معنادار منتشر کرد و در این پیام، با تایید نوع نگاه «رئیس جمهوری خلق چین» به تحولات بینالمللی نوشت: «جهان در آستانه نظمی نوین قرار دارد. همان گونه رئیسجمهور شی جینپینگ گفت، تحولی بیسابقه در یک قرن اخیر، در سراسر جهان با شتاب در حال پیشروی است.» این پیام کوتاه قالیباف، نشان دهنده همسویی و عمق نگاه او به چین و رویکردهای شی جینپینگ رئیس جمهوری خلق چین در قبال تحولات بین المللی است. بنابراین انتصاب قالیباف به عنوان نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور چین با اختیارات و جایگاه بالا، در کنار حضور و فعالیت یک چهره سیاسی قوی و برجسته ایران به نام عبدالرضا رحمانی فضلی به عنوان سفیر تام الاختیار ایران در چین، یک ظرفیت و فرصت مکمل و قوی برای پیشبرد بیش از پیش شراکت راهبردی ایران و چین محسوب می شود.
این رسانه چینی تاکید کرد: قالیباف به عنوان رئیس مجلس شورای اسلامی به عنوان عالیترین نهاد قانوگذار در ایران، در صورت نیاز به هرگونه اقدامی از سوی مجلس ایران در خصوص روابط ایران و چین، قادر خواهد بود اکثریت نمایندگان مجلس را در این مسیر با خود همراه سازد. او همچنین از تایید و حمایت کامل رهبر و رئیس جمهوری ایران برای پیشبرد موضوعهای مرتبط با ایران و چین در تمام زمینهها برخوردار است. این انتصاب در واقع میتواند یک فرصت ایدهآل برای چین نیز محسوب شود، زیرا پکن میتواند بخش قابل توجهی از هرگونه مسائل یا ابهامهای احتمالی در روابط خود با تهران را از کانال رایزنی با قالیباف، برطرف کند.
برخی کارشناسان نیز بر این باورند قالیباف به عنوان سرپرست تیم مذاکره کننده در روند مذاکرات اخیر ایران و آمریکا به میانجیگری پاکستان، به دنبال آن خواهد بود تا از ظرفیت اثرگذار و صلحجویانه چین در پیشبرد روند هرگونه ادامه احتمالی مذاکرات بین ایران و آمریکا بهره ببرد و چه بسا ممکن است ایده میانجیگری چین برای هرگونه مذاکرات احتمالی در آینده را مطرح کند. با توجه به این که قالیباف سکاندار روند مذاکرات ایران و آمریکا است، اکنون با گرفتن مسئولیت جدید نماینده ویژه ایران در امور چین، ممکن است مشورتها و رایزنیهای بیشتری با طرف چینی در خصوص روند این مذاکرات داشته باشد.
CGTN نوشت: با توجه به ایجاد تنش در روابط میان ایران و برخی کشورهای حوزه خلیج فارس در جریان جنگ اخیر و اعلام صریح جمهوری اسلامی مبنی بر اینکه به دنبال تشدید تنش با همسایگان نیست، قالیباف از ظرفیت و تجربه ارزشمند چین به عنوان یک طرف قابل اعتماد و قابل احترام برای همه کشورهای حوزه خلیج فارس و ایران و نیز به عنوان یک معمار موفق عادیسازی روابط بین کشورهای مهم خاورمیانه، برای کاهش تنش میان تهران و همسایگان خود در حاشیه خلیج فارس بهره خواهد برد. چین در سال 2023 با کمک به عادیسازی روابط دیپلماتیک ایران و عربستان، ثابت کرد که از ظرفیت میانجیگری بالایی برخوردار است و این تجربه بار دیگر میتواند در شرایط امروز تکرار شود. از این رو، قالیباف در مسئولیت جدید خود، روزهای پرکاری در مناسبات دوجانبه و همکاریهای منطقهای ایران و چین خواهد داشت.