چرا درآمد نفتی اوپک برای سومین سال سقوط کرد؟

نورنیوز-گروه اقتصادی: تازه‌ترین آمار منتشرشده از سوی سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) نشان می‌دهد درآمد نفتی اعضای این سازمان در سال ۲۰۲۵ با افت قابل‌توجهی همراه بوده و برای سومین سال متوالی روند نزولی را تجربه کرده است؛ موضوعی که از تغییرات مهم در بازار جهانی انرژی، نوسانات قیمت نفت و کاهش تقاضای بین‌المللی حکایت دارد.

بر اساس این گزارش، مجموع درآمد نفتی ۱۲ عضو اوپک در سال ۲۰۲۵ به حدود ۶۱۹ میلیارد دلار رسیده؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۵۱ میلیارد دلار بود. به این ترتیب، درآمد نفتی اعضای اوپک طی یک سال با کاهش ۳۲ میلیارد دلاری مواجه شده است؛ کاهشی که  نتیجه هم‌زمان افت نسبی قیمت نفت، محدودیت‌های تولید و کاهش رشد اقتصادی در برخی بازارهای بزرگ مصرف‌کننده انرژی می‌دانند.

در میان اعضای اوپک، عربستان سعودی همچنان بزرگ‌ترین درآمد نفتی را به خود اختصاص داده است. این کشور در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱۳ میلیارد دلار از صادرات نفت درآمد کسب کرده و فاصله قابل‌توجهی با دیگر اعضا دارد. عراق با ۸۸ میلیارد دلار در رتبه دوم قرار گرفته و امارات متحده عربی نیز با ثبت درآمد ۷۳ میلیارد دلاری جایگاه سوم را به دست آورده است. کویت با ۶۱ میلیارد دلار و نیجریه با ۵۴ میلیارد دلار نیز در رتبه‌های چهارم و پنجم ایستاده‌اند.

در این میان، ایران موفق شده با ثبت درآمدی معادل ۴۵ میلیارد و ۳۳۵ میلیون دلار، جایگاه ششمین عضو پردرآمد اوپک را به خود اختصاص دهد. سهم ایران از کل درآمد نفتی اوپک در سال ۲۰۲۵ بیش از ۷ درصد اعلام شده که نشان‌دهنده نقش مهم صادرات نفت کشور در ساختار اقتصادی اوپک است.

تثبیت جایگاه ایران در میان اعضای اصلی درآمدزای اوپک، در شرایطی رخ داده که بازار جهانی نفت همچنان تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی، رقابت تولیدکنندگان بزرگ و تغییر مسیر مصرف انرژی در اقتصادهای صنعتی قرار دارد. از سوی دیگر، افزایش تقاضا برای انرژی‌های تجدیدپذیر و سیاست‌های کاهشی انتشار کربن نیز فشار مضاعفی بر بازار نفت وارد کرده است.

طبق داده‌های منتشرشده، درآمد نفتی دیگر اعضای اوپک فاصله محسوسی با کشورهای بزرگ صادرکننده دارد. الجزایر با ۲۲ میلیارد دلار، لیبی با ۲۹ میلیارد دلار و ونزوئلا با ۱۸ میلیارد دلار در رده‌های بعدی قرار گرفته‌اند. همچنین کنگو با ۶.۳ میلیارد دلار، گابن با ۵.۱ میلیارد دلار و گینه استوایی با ۱.۲ میلیارد دلار کمترین درآمدهای نفتی را در میان اعضای این سازمان ثبت کرده‌اند.

ادامه روند نزولی درآمد نفتی اوپک می‌تواند بر سیاست‌های مالی و بودجه‌ای بسیاری از کشورهای عضو تأثیر مستقیم بگذارد؛ زیرا اقتصاد برخی از این کشورها همچنان وابستگی بالایی به صادرات نفت خام دارد. در چنین شرایطی، بسیاری از اعضای اوپک تلاش می‌کنند با توسعه سرمایه‌گذاری در صنایع غیرنفتی، وابستگی بودجه خود به درآمدهای انرژی را کاهش دهند.

از سوی دیگر، نوسانات بازار جهانی نفت در سال‌های اخیر نشان داده که آینده درآمدهای نفتی بیش از گذشته به عوامل سیاسی، اقتصادی و حتی زیست‌محیطی وابسته شده است. در نتیجه، پیش‌بینی می‌شود کشورهای عضو اوپک در سال‌های آینده برای حفظ سهم خود در بازار جهانی، ناچار به اتخاذ راهبردهای جدید در حوزه تولید، صادرات و جذب سرمایه‌گذاری شوند.

ایران نیز در چنین فضایی تلاش دارد با حفظ ظرفیت صادراتی و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، جایگاه خود را در بازار انرژی تثبیت کند. استمرار حضور ایران در میان کشورهای پردرآمد اوپک، می‌تواند نقش مهمی در تأمین منابع ارزی و تقویت شاخص‌های اقتصادی کشور ایفا کند.