اسکان خانواده‌های جنگ‌زده در ۵۰ هتل

نورنیوز-گروه اجتماعی: محمدامین توکلی‌زاده، معاون فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران امروز در مراسم تکریم روانشناسان مستقر در مراکز اسکان موقت جنگ رمضان که در برج میلاد برگزار شد، اظهار کرد: دشمن در جنگ رمضان در کنار فروپاشی نظامی، فروپاشی اجتماعی را نیز برنامه‌ریزی کرده بود اما به هیچ یک از اهداف خود نرسید. از جنگ 12 روزه تا کودتای دی‌ماه تا جنگ تحمیلی سوم دیدیم که فضایی که دشمن می‌خواهد ایجاد کند این است که جامعه دچار فروپاشی اجتماعی شود اما وطن‌دوستی و انسان‌دوستی رشته‌هایی بین مردم ایجاد کرد و مانع از این فتنه‌ها شد.

وی افزود: اکنون بخش مهمی از جامعه به دنبال نقش‌آفرینی در این مقاومت است. هرچه بتوانیم این نقش افرینی را در رشته‌های مختلف گسترده تر کنیم در تاب آوری اجتماعی اثرگذاری بیشتری را مشاهده خواهیم کرد.

وی با اشاره به اسکان آسیب‌دیدگان جنگ اخیر تصریح کرد: به همت عزیزان ما در شهرداری تهران، الان بیش از 50 هتل از هم‌وطنانمان میزبانی می‌کند و گروه‌های جهادی متعدد با تخصص‌های مورد نیاز در این هتل‌ها مشغول خدمت‌رسانی هستند.

توکلی زاده گفت: امروز در جمع گروه‌های روانشناسی حضور داشتیم؛ گروه‌های جهادی و متخصص در حوزه روانشناسی مشغول خدمت بودند. قطعاً یکی از نیازهای اصلی کسانی که دچار آوارگی شدند و خانه‌شان را از دست دادند، این بود که حامی‌ای در کنار خود داشته باشند و احساس امنیت کنند. بخشی از آن با اسکان موقت در هتل‌ها فراهم می‌شد و بخش دیگر باید با برنامه‌های فرهنگی، اجتماعی، برنامه‌های با نشاط و حتی حوزه گردشگری پوشش داده می‌شد. با برنامه‌ریزی‌ای که در شهرداری تهران شد و فراخوانی که به گروه‌های جهادی متعدد داده شد، این بخش در هتل‌ها پوشش داده شد و بحمدالله خدمت بزرگی در این حوزه صورت گرفت. ما در این ایام توفیق میزبانی از بیش از 300 گروه جهادی را در حوزه های مختلف در شهر تهران داشتیم.

توکلی زاده با بیان اینکه در دو ماه گذشته شاهد این بوده‌ایم که مردم با تفاوت‌های فکری و عقیدتی و سلایق مختلف پای ایران ایستاده‌اند، تصریح کرد: اکنون در تهران در تجمعات شبانه، 120 اجتماع بزرگ و 400 اجتماع محلی داریم و 400 کاروان خودرویی در سطح شهر تهران داریم. حفظ این پدیده و توسعه آن و ماندگار کردن آثار امری مهم است که نباید از آن غفلت کنیم.

معاون فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران با اشاره به بازدید برخی مهمانان خارجی از تهران در ایام جنگ رمضان خاطرنشان کرد: وقتی مهمانان خارجی به ایران آمدند گاها تصور می‌کردند با تهرانی مواجه خواهند شد که جنگ زده و تخریب شده است اما وقتی شرایط تهران را دیدند تعجب کردند که چطور فضای شهر به خوبی مدیریت شده، با اینکه بیشترین حجم آسیب‌ها در جنگ مربوط به تهران بوده است‌، بخشی از این امر حاصل تدارک و پشتیبانی دولت بوده اما بخش مهم دیگر را خود مردم رقم زده‌اند برای مثال اینکه فروشگاهی غارت نمی‌شود و صفی تشکیل نمی‌شود همگی فضیلت‌های ملت ایران است که در بحران‌ها خود را نمایان می‌سازد‌.

وی با بیان اینکه بیش از 47 هزار منزل مسکونی در تهران در جنگ اخیر آسیب دید، گفت: با این وجود، در کنار خدمات شهرداری، حضور و همراهی مردم باعث ارتقای تاب‌آوری افراد آسیب دیده شد.

جزئیات ارائه خدمات روانشناسی به افراد آسیب‌دیده در هتل‌ها

سمیه کاظمیان، دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی نیز در ادامه این مراسم گفت: روانشناسان در ایام جنگ زیر بمباران در هتل‌ها و مراکز اسکان موقت شهرداری حاضر شدند و به ارائه خدمات به آسیب‌دیدگان می‌پرداختند.

وی افزود: بسیاری از روانشناسان حاضر در این ایام مشاوران مطرحی بودند و در حالی که هزینه هر یک‌ساعت مشاوره روانشناسی قابل توجه بود، این افراد به صورت رایگان به ارائه خدمت به آسیب‌دیدگان پرداختند.

فاطمه قاسم‌پور، رئیس کمیته زنان و خانواده مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز در ادامه اظهار کرد: ما مراکز متعدد خدمت‌دهنده در کشور و در بحرانی مانند جنگ باتوجه به داوطلب شدن افراد جهادی نیاز به نهادی تنظیم‌گر داریم که بتواند در بحران‌ها و شرایط خاص این ساماندهی را انجام دهد.

وی افزود: توجه به مسئله سلامت روان جامعه می‌تواند هویت مقاومت جامعه را تقویت کند و شهرداری تهران و نهادهای خدمت‌رسان دیگر باید دست به دست هم بدهند تا این تنظیم‌گری را در حوزه سلامت روان داشته باشند.فهیمه فداکار، مسئول کمیته علمی روان‌شناسان در مراکز اقامتی آسیب‌دیدگان جنگ نیز در ادامه اظهار کرد: در پی بحران ناشی از جنگ و جابه‌جایی اجباری جمعیت آسیب‌دیده، شمار زیادی از خانواده‌ها در قالب اسکان اضطراری در هتل‌های شهر تهران مستقر شدند. تجربه بحران‌های مشابه نشان می‌دهد که پیامدهای روانی جنگ، حتی پس از تأمین نیازهای اولیه، می‌تواند ادامه یابد و در صورت نبود مداخله به‌موقع تشدید شود. بر همین اساس، جمعی از اساتید و روان‌شناسان باتجربه در حوزه مداخلات بحران در قالب مجمع روان شناسان و مشاوران داوطلب ایران اقدام به راه‌اندازی و اجرای برنامه‌ای سازمان‌یافته برای ارائه خدمات روان‌شناختی در مراکز اسکان موقت کردند.

وی افزود: هدف این برنامه، کاهش آسیب‌های روانی–اجتماعی، شناسایی به‌هنگام موارد پرخطر، ارائه مداخلات کوتاه‌مدت و تقویت تاب‌آوری فردی و خانوادگی در میان جمعیت آسیب‌دیده است. خدمات تیم روان‌شناسی بر اساس مدل «خدمت در محل» طراحی و اجرا شده و به جای تمرکز بر مراجعه به مراکز بیرونی، بر حضور فعال متخصصان در محل زندگی موقت خانواده‌ها تکیه دارد.

وی ادامه داد: این طرح تاکنون بیش از 50 هتل محل اسکان موقت خانواده‌های جنگ‌زده را تحت پوشش قرار داده و با بهره‌گیری از ترکیبی از مداخلات روان‌آموزشی، حمایتی، گروهی و بالینی کوتاه‌مدت، تلاش کرده است دسترسی سریع به خدمات روان‌شناختی، شناسایی به‌موقع افراد در معرض خطر و هماهنگی بین تیم‌های مختلف را ممکن سازد.

وی بیان کرد: در آغاز اجرای طرح، ساختار اجرایی و کلیات برنامه در قالب یک شورای مرکزی طراحی شد. این شورا با هدف ایجاد انسجام در عملکرد، به تدوین شرح وظایف کمیته‌های تخصصی، طراحی فرآیند جذب نیرو، تنظیم فرم‌های استاندارد ارزیابی و گزارش‌دهی و شکل‌دهی نظام سوپرویژن (نظارت بالینی بر درمانگران) پرداخت تا کیفیت خدمات در سطح هتل‌ها حفظ شود.

وی تصریح کرد: در فرآیند جذب نیروی انسانی، بیش از 500 روان‌شناس و مشاور داوطلب مورد ارزیابی و مصاحبه تخصصی قرار گرفتند. در نهایت حدود 100 نفر از متخصصان دارای تحصیلات تکمیلی در روان‌شناسی و مشاوره یا درمانگران دارای تجربه بالینی و آشنا با فرایند مداخله در بحران انتخاب و در نقش‌هایی همچون مدیر روان‌شناسی هتل، درمانگر کودک و بزرگسال و نیروی پایش و ارزیابی به کار گرفته شدند. مدیران روان‌شناسی هتل‌ها بر اساس تجربه حرفه‌ای و صلاحیت تخصصی برگزیده شدند. 

وی با بیان اینکه در بدو ورود ساکنان به هتل، فرمی برای پایش اولیه وضعیت روانی و اجتماعی هر فرد یا خانواده تکمیل می‌شود، توضیح داد: بر اساس نتایج این ارزیابی، نیازهای اصلی هر خانواده شناسایی و در صورت ضرورت، افراد به تیم‌های تخصصی ارجاع داده می‌شوند. این تیم‌ها شامل تیم اورژانس روانی–اجتماعی برای مداخلات فوری در موارد بحرانی، تیم روان‌پزشکی برای ارزیابی و مداخله دارویی در موارد نیازمند درمان تخصصی، تیم روان‌شناسی و مشاوره برای ارائه مشاوره‌های فردی و خانوادگی در حوزه مدیریت استرس، سوگ و سازگاری با شرایط جدید، و گروه‌های حمایتی برای تقویت حس همدلی، کاهش تنهایی و فراهم کردن فضایی امن برای بیان تجربه‌ها و هیجانات مشترک است.

وی با بیان اینکه از دیگر محورهای این برنامه، ارائه خدمات ویژه به کودکان است، خاطرنشان کرد: تیم تخصصی کودک با استفاده از روش‌هایی مانند بازی‌درمانی، نقاشی، قصه‌گویی و فعالیت‌های گروهی ایمن، به کاهش اضطراب و کمک به سازگاری کودکان با شرایط بحران می‌پردازد. در کنار آن، برنامه‌های روان‌آموزشی برای خانواده‌ها طراحی و اجرا شده تا با افزایش آگاهی و تقویت مهارت‌های مقابله‌ای، والدین بتوانند نقش مؤثرتری در حمایت روانی از فرزندان خود ایفا کنند.