پژوهشگران الگوریتمی ساختهاند که با پاکسازی تصاویر تار تلسکوپهای زمینی، وضوح آنها را تا سطح تصاویر فضایی افزایش میدهد و اکنون در کنار تلسکوپ «ورا روبین» به کشف کهکشانهای دوردست کمک میکند.
نورنیوز-گروه اجتماعی:وبگاه اسپِیس در گزارشی آورده است: پردازش تصاویر با هوش مصنوعی، تحلیل دادههای تلسکوپ فضایی جیمز وب را از سالها به چند روز کاهش داده است. حالا این فناوری برای افزایش کیفیت تصاویر تلسکوپ ورا روبین در شیلی بهکار گرفته میشود.
تلسکوپ ورا روبین؛ غول جدید آسماننمای شیلی
این تلسکوپ بر فراز کوههای آند شیلی قرار دارد و هر سه شب یکبار، همه آسمان را اسکن میکند. موقعیت آن در صحرای آتاکاما، خشکترین منطقه جهان، به آن امکان میدهد از آسمانی بیابر بهره ببرد.
با این حال، تصاویر روبین همچون سایر تلسکوپهای زمینی دچار تاری میشوند، زیرا نور ستارگان و کهکشانهای دور باید از جَو زمین عبور کند و در این مسیر پراکنده و تار میشود.
معرفی مدل هوش مصنوعی «نئو»
پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا الگوریتمی به نام نئو (Neo) ساختهاند که این تاری را از بین میبرد. برَنت رابرتسون (Brant Robertson)، استاد نجوم در این دانشگاه میگوید: تلسکوپهای زمینی به دلیل تلاطم جَو دچار تاری میشوند. ما میتوانیم هوش مصنوعی را آموزش دهیم تا این تاری را برطرف کند.
مدل نئو با مقایسه تصاویر تلسکوپ زمینی سوبارو در ژاپن و تصاویر تلسکوپ فضایی هابل از همان نقاط آسمان آموزش دیده است. نتیجه شگفتانگیز بود: دقت تصاویر ۲ تا ۱۰ برابر بهبود یافت. یعنی به جای لکههای مبهم، ستارگان منفرد و اشکال دقیق کهکشانها دیده میشوند.
مقایسه تصاویر ثبتشده توسط (از چپ به راست): تلسکوپ زمینی، تلسکوپ فضایی هابل و تصاویر بهبودیافته توسط شبکه هوش مصنوعی نئو (Neo)
این فناوری قبلاً برای پردازش دادههای تلسکوپ جیمز وب استفاده شده و اکتشافات شگفتانگیزی را ممکن کرده است که شناسایی کهکشانهای پیچیده در جهان اولیه از آن جمله هستند.
تلسکوپ جیمز وب چنان حجم عظیمی از داده تولید میکند که پردازش آن با روشهای معمول غیر ممکن است. الگوریتمهای هوش مصنوعی کاری را که انجام آن برای انسانها سالها طول میکشید، در چند روز انجام میدهند.
رابرتسون میگوید: ما چنان با سیل دادهها مواجه هستیم که روشهای استاندارد برای تحلیل این تصاویر کافی نیستند.
هوش مصنوعی، دستیار قدرتمند اخترشناسان
رابرتسون تأکید میکند که الگوریتم جایگزین اخترشناسان نمیشود، بلکه به آنها کمک میکند سریعتر اکتشاف کنند و الگوهایی را تشخیص دهند که ممکن است نادیده بگیرند.
وی میگوید: هوش مصنوعی کامل نیست، اما روشهای معمول و انسانها هم نقصهایی دارند. هرکدام آنها دارای نقاط قوت متفاوتی نیز هستند.
اخترشناسان این تصاویر پردازششده را برای کاوش در اختیار عموم قرار میدهند. مقاله شرح این مدل برای انتشار در مجله اخترفیزیک/ Astrophysical Journal پذیرفته شده است.