هند از اتخاذ موضع رسمی به نفع یکی از طرفهای جنگ ایران خودداری کرد و همچنان در جایگاه ناظر باقی مانده است؛ در حالی که تمرکز اصلیاش بر تضمین عبور کشتیهایش از تنگه هرمز قرار دارد. با این حال، فراتر از نگرانیهای مربوط به امنیت انرژی و غذا، دهلینو منافع مهمی در نتایج این جنگ و مسیر آینده ژئوپلیتیک غرب آسیا دارد.
نورنیوز- گروه بین الملل: کارشناسان هندی، رسانههای جریان اصلی و دیپلماتهای پیشین این کشور، اغلب دارای نوعی گرایش عمیق ضدغربی هستند؛ میراثی از دوران جنگ سرد، و در عین حال بر «پیوندهای تمدنی» ادعایی هند با ایران تأکید میکنند. بر اساس این نگاه، آمریکا و اسرائیل قدرتهای امپریالیستی غربیاند، در حالی که حکومت ایران بهتنهایی در برابر آنان ایستاده و جامعهای تحت فشار اما مقاوم را در برابر تجاوز خارجی ناعادلانه رهبری میکند.
آثار مخرب جنگ بر اقتصاد هند
هند ۸۵ درصد نیاز نفت خام خود، معادل حدود ۵ میلیون بشکه در روز، را وارد میکند. غرب آسیا همچنان یکی از منابع اصلی واردات هند باقی مانده است، هرچند این کشور اخیراً تلاش کرده سبد پتروشیمی خود را متنوعتر سازد. قطر و امارات متحده عربی نیز بهترتیب ۴۲ و ۱۱ درصد واردات گاز LNG هند را تأمین میکنند.
علاوه بر اختلال در امنیت انرژی، بسته شدن تنگه هرمز بر واردات عظیم کود شیمیایی هند از منطقه نیز اثر خواهد گذاشت: ۶۳ درصد از کل واردات کودهای نیتروژنی و ۳۲ درصد از کود دیآمونیوم فسفات هند از این مسیر تأمین میشود. فشارهای تورمی ناشی از آن، اقتصاد هند را در همه سطوح تحت ضربه قرار خواهد داد. افزون بر این، ویرانیها و نااطمینانیهای ناشی از جنگ در خاورمیانه، بر جمعیت بیش از ۹ میلیون نفری مهاجران هندی ساکن شش کشور حوزه خلیج فارس نیز اثر منفی خواهد گذاشت. جنگ همچنین میتواند درآمد ارزی عظیم هند از محل حوالههای ورودی را مختل کند؛ درآمدی که حدود ۵۰ میلیارد دلار برآورد میشود.
از اقتصاد تا امنیت
با این حال، ماهیت واقعی تأثیر این جنگ بسیار فراتر از اقتصاد و تجارت است و به حوزههای ژئوپلیتیک و امنیت کشیده میشود. این جنگ موجب اختلالات راهبردی و بازآرایی در معماری امنیتی خاورمیانه خواهد شد؛ تحولاتی که پیامدهای بلندمدتی برای امنیت جنوب آسیا خواهند داشت.
برخلاف نگرشهای عمدتاً طرفدار ایران در دهلینو، سیاست تهران درباره کشمیر هرگز برای هند آرامشبخش نبوده است. تهران کشمیر را همتراز فلسطین دانسته است. در سال ۲۰۱۹، دولت ایران از لغو وضعیت ویژه کشمیر توسط نخستوزیر نارندرا مودی انتقاد کرد.
انقلاب ایران برای بسیاری از مسلمانان و گروههای اسلامگرا الگو بوده است. جنگی که با تقویت ایران، تضعیف اسرائیل و کاهش حضور آمریکا در غرب آسیا پایان یابد، مشوق گروههای اسلامگرا را در سراسر جهان خواهد بود. با توجه به اینکه هند از درون و بیرون با تهدیدی وجودی از سوی اسلامگرایی افراطی روبهرو است، پیروزی ایران (یا حتی تصور پیروزی ایران) میتواند نشانه روزهای خطرناکی در پیش رو باشد.
شکست آمریکا و معماری جدید غرب آسیا
تغییرات در معماری امنیتی منطقهای غرب آسیا نیز بر هند اثر منفی خواهد گذاشت. اسرائیل که تضعیف شده و درگیر چندین جبهه است، برای کمک به هند، چنانکه در جنگ کارگیل ۱۹۹۹ و عملیات سیندور در سال گذشته انجام داد با دشواری مواجه خواهد شد. از سوی دیگر، تضعیف ایران احتمالاً فضای بیشتری برای ترکیه، شریک دفاعی کلیدی پاکستان، ایجاد خواهد کرد.
کشورهای خلیج فارس که اکنون محدودیت توان آمریکا در ایفای نقش تأمینکننده امنیت خود را دریافتهاند، ممکن است روابط خود با اسلامآباد، پکن، تهران و مسکو را تسریع کنند. تلاشهای جاری پاکستان برای میانجیگری، جایگاه این کشور را در منطقه تقویت خواهد کرد. برای ایالات متحده نیز ممکن است آزادی عمل بیشتری به پاکستان بهعنوان تأمینکننده امنیت در خاورمیانه داده شود؛ امری که توان واشنگتن برای کمک به دهلینو در هر جنگ احتمالی آینده میان هند و پاکستان را تضعیف خواهد کرد.
همچنان پاکستان!
علاوه بر این، نااطمینانیهای امنیتی حاکم پس از حملات ایران به کشورهای خلیج فارس، دامنه توافق دفاع متقابل راهبردی پاکستان و عربستان سعودی را گسترش خواهد داد. مذاکراتی نیز برای پیوستن مصر و ترکیه به این پیمان در جریان است. این محور، اگر با چین هماهنگ شود، با منافع گسترده راهبردی و نظامی هند در منطقه در تضاد خواهد بود و علاوه بر تقویت جایگاه دیپلماتیک و نظامی پاکستان، نیروهای اسلامگرا در جنوب آسیا را نیز توانمند خواهد کرد. از این رو، هند با خطر انزوای منطقهای و شکلگیری بلوکی هماهنگ و منسجم از دشمنان روبهرو است.
اندیشکده تهران