رشد و بلوغ یک انسان، بیش از آنکه با افزایش توان جسمی سنجیده شود، ناظر به تشخیص، قدرت روحی و تحمل مسئولیت است. اینکه در مقابل چالشها، تابآوری داشته باشد. جا نزند و خود را نبازد، بلکه از تهدیدها، فرصت بسازد. جامعه رشد یافته نیز از همین جنس است. یعنی قبل از هر مؤلفه دیگری، واجد مهارت تابآوری و قدرت پیشروندگی در تندباد بحرانهاست.
نورنیوز-گروه سیاسی: جنگ تحمیلی سوم که فردا 60 روزه میشود، میدان بروز رشد ملت ایران است. چه چیزی برخلاف محاسبات دشمن، موجب تابآوری درخشان این ملت شد؟ جنس این استقامت پیروز چیست؟ چگونه باید آن را تثبیت و تقویت کرد و برای پیشرفت کشور به خدمت گرفت؟ سخن از دو مدل، «راهبرد» و «راهبری» است که موجب میشود یک ملت، شهیدان خود را با افتخار سر دست بگیرد و دیگری، کشتههایش را پنهان دارد و نتواند به آنها مباهات کند. یک ملت، به مدت دو ماه هر شبانهروز به میدان آمده و سینه سپر کرده است، اما در مقابل، هیچ اجتماعی در دفاع از جنگ افروزان برپا نمیشود، چون تلقی شرافتمندی نسبت به آن وجود ندارد.
2) ایران در این جنگ، راهبردی و منسجم و با وقار رفتار کرده است؛ اما آمریکا، آشفته و هیجانی و سردرگم. ایران، رهبر حکیم خود را در جنگ تحمیلی از دست داد. اما معماری رهبر شهید، چنان استوار بود که ایران، منسجم و مقتدر ایستاد و بزرگترین شکست 80 سال اخیر را به آمریکا تحمیل کرد. در مقابل، آمریکا شبه رهبری دارد که گروگان مافیای جزیره فحشا، و معمار از هم گسیختگی راهبردی در آمریکاست. ترامپ، با ادعای شکست دادن 3 روزه ایران، جنگافروزی کرد، اما آمریکا را در مخمصه تنگه هرمز انداخت. همین دیروز، «نورالی ناتزن» تحلیلگر جمهوریخواه و حامی پیشین ترامپ گفت: «او، خیلی شبیه بچهای است که از شدت کلافگی، اسباب بازیهایش را از کالسکه بیرون پرت میکند؛ چون خودش هم میداند که اوضاع در مقابل ایران، مطلقاً به هم ریخته و فاجعه بار است».
3) در مقایسه تفاوت دو رهبری (اگر قابل مقایسه باشند)، باید به اعترافات «رائول مارک گرشت» افسر پیشین سیا و عضو ارشد بنیاد دفاع از دموکراسیها اشاره کرد. نشریه فارین پالیسی، ۴ مهر ۱۳۹۸ در حالی که ترامپ در اوج توهم بود، گفتوگویی را با «گرشت» ترتیب داد. این عنصر ضدایرانی، هر چند عقدهگشایی فراوانی علیه رهبر انقلاب انجام داد، اما نهایتا اذعان کرد: «باید بگویم که گزینش اهداف از سوی ایرانیها مرا بسیار تحت تاثیر قرار داده است. رهبر عالی ایران، این اقدام را آزمونی نهائی برای عقبنشینی آمریکا میداند... اعمال تحریم بیشتر، پاسخی ضعیف است. زمانی که نمیتوانید هیچ کار دیگری انجام دهید، از تحریم استفاده میکنید... برخی افراد، رهبر عالی ایران را بازیگری محتاط میدانند، اما واقعیت این است که او، رویارویی با محدودیتها و کنار زدن آنها را دوست دارد. رهبر عالی ایران، یکی از موفقترین رهبران خاورمیانه از زمان جنگ جهانی دوم است. او از مهارتهای ممتاز و استعدادهای عالی برخوردار است. من میتوانم بر مبنای رکوردهای آماری بگویم که
رهبر عالی ایران، قطعا برتر از ترامپ و در نقطه مخالف او قرار دارد. من در این باره اطمینان دارم، چون سالها درباره او مطالعه کردهام».
4) رهبر جدید ایران، در کنار جراحت، داغدار شهادت مظلومانه پدر و همسر و سه هزار و چهارصد فرمانده و مدیر و نخبه و شهروند ایرانی است؛ اما خیابان و میدان و دیپلماسی را حکیمانه و با وقار، پیش برده است. او
آخرین بار، اذن مذاکره را داد و خباثت و عهدنشناسی آمریکا مجددا نمایان شد؛ سپس، درست جایی که ترامپ تهدید را چاشنی کار کرده بود تا امتیاز بگیرد، میز بازی دشمن را به هم زد. با اقتدار، راه سوءاستفاده حریف از مذاکره را بست و مجوز برخورد مقتدرانه با دشمن را در دریا صادر کرد. در مقابلِ رهبر جدید ایران -که نیم قرن در مکتب امام شهید، حکمت نظری و عملی آموخته- سیاستمدار جنایتکار اما واماندهای است که همه دنیا بر خِرد آشفتگی و زوال عقل وی گواهی میدهند.
5) ترامپ و وزیر جنگ او را باید در رتبه «احمق» و «احمقتر» رتبهبندی کرد. این دو ادعا کردهاند نیروی دریایی و توان نظامی ایران را نابود کردهاند. با این وجود، چنان کم آوردند که دو بار مجبور شدند اعلام آتشبس کنند. تنگه هرمز، بعد از دو ماه، با اراده ایران همچنان بسته مانده و قوز بالای قوز اینکه آمریکای وامانده نمیداند جبهه مقاومت چه زمانی، اهرم تنگه دوم (بابالمندب) را هم فعال میکند و شوک ترکیبی غیرقابل تحملی را به حریف میدهد. بیعلت نیست که اشرار جنگافروز، پس از طغیان اولیه، مانند گرگ زخم خورده به دور خزیدهاند و شبانهروز زوزه میکشند. نه میتوانند عقبنشینی کنند و نه توان کافی برای تکرار جنگ را - بیآنکه ضربات بدتری بخورند- دارند. یقین دارند که ایران و متحدانش، این بار برگهای جدیدی را رو میکنند.
6) جنگ، فردا 60 روزه میشود؛ و حال آن که به ترامپ متوهم گفته شده بود ظرف سه روز، گل سر سبد پیروزیها را به چنگ میآورد. اما حالا دولت او در هفته نهم، وسط باتلاق دست و پا میزند. به یک معنا، تغییر رژیم، در حال وقوع است! ظرف چند ماه، بیش از 20 مقام دولتی و نظامی آمریکا، از جمله سه وزیر (کار، امنیت داخلی، نیروی دریایی)، مشاور امنیت ملی و دادستان کل و مدیر مرکز مبارزه با تروریسم، و 13 مقام ارشد نظامی، اخراج شده یا استعفا داده اند. ایرانِ قدرتمند، با آمریکا چه کرده که مقامات آن، برای نجات از مخمصه دست و پا میزنند و نیویورکتایمز و پروفسور رابرت پِیپ (استاد دانشگاه شیکاگو) و دیگران میگویند که جنگ، از ایران به عنوان چهارمین ابرقدرت رونمایی کرد؟
7) درباره بزرگی بحران، همین بس که روزنامه انگلیسی تلگراف اخیرا نوشت: «پنتاگون، تحت فشار جنگ، فرو پاشیده است. برکناری رئیس نیروی دریایی، نشاندهنده ناامیدی ترامپ از ناکامی در پایان دادن به بنبست است. وزارتی که تحت رهبری هگسث به هرج و مرج کشیده شده و به گفته افراد مطلع، در حال از دست دادن ایدهها برای پایان دادن به درگیری است. نه تنها ایرانیها، کشتیها را توقیف میکنند و کشتیهای شان، محاصره را میشکنند، بلکه به نظر میرسد نیروی دریایی آمریکا، رهبری خود را از دست میدهد. جنگ، مدتهاست از چهار تا شش هفته پیشبینی شده، گذشته است. پنتاگون تحت رهبری هگست در پارانویا، هرج و مرج و خیانت فرو رفته است. او از فوریه تاکنون، تعداد بیسابقهای از مقامات ارشد را برکنار کرده است».
8) دولت آمریکا، بشدت تحت فشار است. چند روز قبل، خبرنگار پرسید: «به مردم آمریکا که میپرسند جنگ چقدر دیگر طول خواهد کشید، چه میگویید؟» ترامپ، آن قدر به هم ریخته بود که طاقت از کف داد و گفت: «تو چقدر بیشرفی! آنچه را گفتم نشنیدی؟ جنگ ویتنام چند سال طول کشید؟». در همین حال، معاون او «ونس»، با اذعان به گسترش اعتراضات گفته است: «من با آمریکاییانی که پس از ۲۵ سال درگیر شدن در خاورمیانه خسته شدهاند، همدردی میکنم. نگرانی را درک میکنم، اما تفاوت این است که قبلا رؤسای جمهور احمقی داشتیم»! مفهومِ این مواجهه با افکار عمومی، چیزی جز درماندگی و به ستوه آمدگی است؟
9) روایت جهانی درباره «تابآوری ملت ایران و چیرگی در جنگی بینظیر»، به حد تواتر رسیده است:
- وال استریت ژورنال: ترامپ، نگران تکرار شکست کارتر، و ضربهای است که از ایران خورده است.
- مارک اسپر، وزیر دفاع سابق: ایرانیها، در مقابل شدیدترین حملات تاب آوردند و رئیس اطلاعات ملی ما گفت هیچ نشانهای از گسست دیده نمیشود. آنها چنان احساس قدرت میکنند که درباره شرایط پایان جنگ شرط میگذارند.
- جان مرشایمر: محاصره ایران، نه تنها بیهوده است، بلکه اقتصاد جهانی را در لبه پرتگاه قرار میدهد. ایران، کشوری شدیداً ملی گرا و سرسخت است و در برابر تهدید وجودی، تابآوری بالایی دارد. آنها و حوثیها به زودی، دریای سرخ را مسدود خواهند کرد و با فلج کردن اقتصاد، ترامپ را وادار به عقبنشینی میکنند.
- آدام ارلی، دیپلمات سابق: اسرائیل و آمریکا، مقاومت ایران را دست کم گرفتند. ایرانیان، شور انقلابی دارند و میتوانند درد را خیلی فراتر از محاسبه برنامهریزان ما تحمل کنند. آنها خیلی دوام میآورند، مخصوصا وقتی، حرف زانو زدن مقابل آمریکا باشد.
- پاتریشیا مارینز، تحلیلگر نظامی: جنگ نامتقارن ایران، دقیقاً طبق برنامه پیش رفت و موجب پیروزی از طریق تابآوری شد.
- نیویورک تایمز: برخلاف وعده پیروزی سریع و ارزان، قدرتها در چنین جنگهایی، معمولاً نه در میدان، بلکه به دلیل فرسودگی اقتصادی و داخلی فرو میپاشند. ادعای ترامپ نتیجه معکوس داده و منجر به جسورتر شدن ایران و انزوای آمریکا شده است. مقامات ما تصور میکردند ایران، با اولین فشار عقب نشینی میکند. اما آنها تابآوری ملی ایران و توان بهرهگیری از جغرافیا را نادیده گرفته بودند.
10) دیگران هم ارزیابیهای مشابهی درباره این «استقامت پیروز» دارند:
- دنى سیترینوویج (مدیر سابق میز ایران در اطلاعات ارتش اسرائیل): جنگ، بر پایه مفروضات نادرست درباره تاریخ و فرهنگ و تابآوری نظام ایران آن شکل گرفت. نگران کنندهتر اینکه، هیچ مسیر واقع بینانهای برای پایان دادن به جنگ وجود ندارد.
- گاردین: واشنگتن نه با مسئله تاکتیکی، بلکه شکست در برآورد راهبردی مواجه است. سردرگمی، پیامد شکاف عمیق میان انتظارات و واقعیات، و ناتوانی از درک ایرانی است که تابآوری ساختاری ایجاد کرده است. تغییر رویکرد از «شوک و هراس» به «صبر کن و ببین»، نه انتخاب استراتژیک، بلکه عقبنشینی آمریکا مقابل واقعیات تحمیلی است.
- بلومبرگ: ترامپ، از اینکه حکومت ایران فرو نپاشیده و تسلیم نشده، خشمگین است. این تابآوری، غافلگیرکننده بود. گزینههای ترامپ، به خاطر توان ایران برای ادامه درگیری، محدودتر شده، و هزینههای طولانی شدن جنگ، بدون نشانهای از عقبنشینی ایران، ناامیدی ترامپ را تشدید کرده است.
- الکس یانگر، رئیس سابق سرویس جاسوسی انگلیس: ایران، دست برتر را در جنگ دارد. از اینکه به این نتیجه رسیدهام، متأسفم. آمریکا، ابتکار عمل را به ایران واگذار کرد. تصمیمات درست نظامی از ژوئن گذشته، قدرت تابآوری بیشتری به آنها داده و با فهم اهمیت جنگ انرژی، تنگهها را در وضعیت تهدید نگه داشته و درگیری را به سطحی جهانی کشاندند.
- ریچارد هاس، رئیس سابق شورای روابط خارجی آمریکا: در این جنگ، احتمالا تابآوری ایران بهتر از آمریکا خواهد بود. یک تحقیر پرهزینه در نهایت انتظار آمریکا را میکشد.
- دو ویلپن، نخستوزیر پیشین فرانسه: ما در ایران، روحیه مقاومت بسیار مستحکم را دست کم میگیریم، اما به سختی میتوان بر این روحیه غلبه کرد.
- میشل بنهامو مدیر مؤسسه اروپایی جنگ: آمریکاییها ضربه سختی خوردند و نمیدانند چگونه واکنش نشان دهند. ترامپ جرات نمیکند بگوید بازنده شده؛ چرا که به هیچ وجه نمیخواهد به کارتر دیگری تبدیل شود که او هم قربانی شکست مقابل ایرانیها شد.
11) جنگ ارادهها، از یک میدان به میدان دیگر منتقل، اما متوقف نمیشود. رویکرد مقتدرانه ایران موجب شده که در جبهه دشمن شکاف بیفتد و حتی دولتهای غربی بگویند این جنگ، جنگ ما نیست. دیپلماسی ما (فراتر از مذاکره فرسایشی با آمریکا) باید در سراسر جهان، به یارگیری از کشورهایی بپردازد که منافعشان به خاطر شرارت آمریکا و اسرائیل آسیب دید. ضمنا باید به دشمن اطمینان داد که در صورت لزوم، جنگ منطقهای ابعاد دردناکتری خواهد یافت داده خواهد شد.
12) ملت رشید ما در جنگ تحمیلی، بر خلاف مغالطه مسموم «نمیشود» و «نمیتوانیم»، نشان داد که میتواند. اگر هم جایی نقض و کاستی هست، مربوط به قصور و تقصیرها و غفلت یا انحرافات مدیریتی در برخی بخشهاست، نه ناتوانی ملت و نظام. باید این مدل موفق جهادی در حوزه دفاعی و نظامی را به دیگر حوزههای مدیریتی توسعه داد. اقتصاد و صنعت، وقتی رونق میگیرند و ثمرات ملی میدهند که رنگ و بوی ایثار و مجاهدت به خود بگیرند. ملت ما در این جنگ، قدرت خیرهکننده جهانی را به نمایش گذاشت و دهها میلیون جانفدا در عرصههای گوناگون، پار کار آمدند. در جنگ اقتصادی، رسانهای و دیپلماتیک هم باید مجال به میدان آمدن عناصر کاربلد و جانفدا را فراهم، و بازدارندگی بیشتر تولید کرد. مردم پایه مقاومت پیروز هستند. مسئولان باید برای تثبیت و توسعه این پیروزی، دیدبان حامی زندگی مردم باشند و با قاطعیت تمام، سر فرصتطلبان و تروریستهای اقتصادی را به سنگ بکوبند. این، موجب تقویت سرمایه اجتماعی و مقاومت ملی است. در این نبرد تمدنی، باید در تراز بزرگی ملت رشید ایران بزرگ شد و از بازی در زمین نیرنگ دشمن پرهیز کرد؛ چه فریب مذاکراتی باشد و چه تفرقهافکنی در پوشش موافق و مخالف مذاکره.