آسیا تایمز گزارش داد همزمان با پیامدهای جنگ علیه ایران، کشورهای جنوب شرق آسیا با حفظ بیطرفی، روند کاهش وابستگی دفاعی به آمریکا و تنوعبخشی به شرکای راهبردی را سرعت بخشیدهاند.
نورنیوز-گروه بین الملل: به گزارش از آسیا تایمز، کشورهای جنوب شرق آسیا در واکنش به حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، ضمن اتخاذ سیاست عدم مداخله، تلاشهای خود را برای کاهش وابستگی دفاعیشان به واشنگتن شتاب میبخشند.
آسیا تایمز با بیان این مقدمه نوشت: در این میان، توافق دفاعی اخیر ایالات متحده و اندونزی که پس از آن اختلافاتی میان وزارت دفاع و وزارت امور خارجه اندونزی بر سر اعطای مجوز پرواز بر فراز «تنگه مالاکا» به آمریکا ایجاد شد و منجر به توقف دسترسی گردید، به وضوح این تنش را نشان میدهد.
رویکرد سیاست خارجی «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، که غیرقابل پیشبینی و معاملهگرانه است، شکاف میان ایالات متحده و بسیاری از پایتختهای جنوب شرق آسیا را افزایش داده و به کاهش اعتماد و همسویی انجامیده است.
همچنین کاهش تعامل آمریکا با اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا موسوم به «آسهآن» بهعنوان نشانهای از کاهش نقشآفرینی این کشور در منطقه مطرح شده است.
از «چرخش به آسیا» تا افول نفوذ آمریکا
این گزارش میافزاید: اگرچه پیشتر نیز از کاهش نفوذ ایالات متحده در منطقه سخن گفته میشد، اما دولتهای پیشین این کشور توانسته بودند با ابتکارهایی مانند «چرخش به آسیا» در دوران «باراک اوباما»، رئیسجمهور اسبق آمریکا، و راهبرد هند-اقیانوس آرام در دولتهای بعدی، حضور خود را تقویت کنند.
با این حال، در حال حاضر به نظر میرسد نفوذ آمریکا به طرز چشمگیرتری در حال کاهش است. یکی از نشانههای کلیدی و قابل مشاهده، نبود حمایت صریح متحدان و شرکا در طول بحران جاری خاورمیانه است. حتی کشورهای دوست دیرینه نیز انتقاداتی را نسبت به جنگ آمریکا علیه ایران ابراز کردهاند.
در همین راستا، «ویویان بالاکریشنان»، وزیر امور خارجه سنگاپور، در اواخر ماه مارس (اوایل فروردین) اظهار داشت: از آغاز درگیریها متعجب شدم. فکر نمیکردم ضروری باشد. مفید هم نمیدانم. حتی اکنون نیز درباره قانونی بودن آن تردید وجود دارد.
موسسه «ISEAS-Yusof Ishak Institute» طی نظرسنجی اعلام کرد که ۵۲ درصد پاسخدهندگان در جنوب شرق آسیا اکنون تمایل به همسویی با چین دارند، در حالی که ۴۸ درصد آمریکا را ترجیح میدهند.
این نظرسنجی نشان میدهد در کشورهایی مانند اندونزی (۸۰ درصد)، مالزی (۶۸ درصد) و سنگاپور (۶۶ درصد)، تمایل به چین بیشتر است، در حالی که در فیلیپین تنها ۲۳ درصد چنین دیدگاهی دارند.
در این گزارش دو عامل اصلی برای این تغییر ذکر شده است؛ نخست، تأثیر مستقیم بحران و اختلال در «تنگه هرمز» بر اقتصاد کشورهای آسهآن که بهطور قابلتوجهی به واردات نفت خاورمیانه وابسته هستند. بر اساس دادههای «مرکز انرژی آسهآن» (ASEAN Centre for Energy)، سال گذشته میلادی ۵۶ درصد از واردات نفت خام این منطقه از خاورمیانه تأمین شده و شوک انرژی ناشی از این بحران، آثار خود را بر بازارهای منطقهای نشان داده است.
عامل دوم، کاهش سریع اعتماد به آمریکا عنوان شده است؛ موضوعی که ناشی از برداشتها درباره غیرقابل پیشبینی بودن سیاستهای واشنگتن، از اعمال تعرفههای تجاری تا کاهش تمرکز بر منطقه هند-اقیانوس آرام است.
حرکت بهسوی خوداتکایی و تنوعبخشی به شرکا
در ادامه این گزارش آمده است که در شرایطی که منابع و توجه آمریکا میان چندین بحران جهانی تقسیم شده، کشورهای منطقه به سمت تقویت خوداتکایی و بازتنظیم روابط راهبردی خود حرکت کردهاند. با این حال، این روند به معنای همسویی کامل با چین نیست؛ بلکه کشورهای جنوب شرق آسیا بهدنبال تنوعبخشی به شرکای خود و حفظ انعطافپذیری هستند.
در این چارچوب، کشورهایی مانند ژاپن، استرالیا، هند، ترکیه، بریتانیا و اتحادیه اروپا بهعنوان شرکای بالقوه مورد توجه قرار گرفتهاند.
در پایان این گزارش تأکید شده است که جنگ ایران، اگرچه چالشهایی برای منطقه ایجاد کرده، اما میتواند فرصتی برای کشورهای آسهآن باشد تا با کاهش اختلافات داخلی، رویکردی منسجمتر اتخاذ کرده و تابآوری خود را در برابر شوکهای خارجی افزایش دهند.